Hiệu quả từ những mô hình của Bộ đội Biên phòng ở vùng dân tộc thiểu số

Giai đoạn 2021 - 2025 đánh dấu bước phát triển mới trong chính sách dân tộc với việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chương trình không chỉ tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất, giảm nghèo mà còn quan tâm đến giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, truyền thông, tuyên truyền, vận động và phát huy vai trò của các lực lượng trong tham gia phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Trong quá trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, những kinh nghiệm, mô hình do Bộ đội Biên phòng xây dựng và phát huy hiệu quả trong thực tiễn tiếp tục được kế thừa, đồng thời có thêm nguồn lực để tổ chức thực hiện. Trong đó, phải kể đến mô hình “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”.

Đây là mô hình thuộc Nội dung số 2 của Tiểu dự án 3 - Dự án 3 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong 5 năm, các đơn vị quân đội đã hỗ trợ 21.165 học sinh, trong đó nhận nuôi 1.600 em tại các đơn vị quân đội và hỗ trợ tại gia đình 19.565 em. Tổng kinh phí thực hiện mô hình đạt 180 tỷ đồng.

Mô hình được kế thừa từ Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi Đồn Biên phòng” do Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng thực hiện từ nhiều năm nay. Điểm nổi bật của mô hình là cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng không chỉ hỗ trợ vật chất mà còn trực tiếp đồng hành với học sinh và gia đình; theo dõi việc học tập, động viên các em vượt qua khó khăn, tạo điều kiện để các em tiếp tục học tập.

Theo đánh giá của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, mô hình góp phần bảo đảm cơ hội học tập cho trẻ em dân tộc thiểu số, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn; qua đó góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực vùng dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời giảm nguy cơ tái nghèo và nghèo đa chiều trong dài hạn. Mô hình cũng góp phần tăng cường mối quan hệ quân - dân và củng cố niềm tin của đồng bào đối với Đảng, Nhà nước. Sự đồng hành trực tiếp của cán bộ, chiến sĩ với trẻ em và gia đình tạo ra tác động xã hội vượt ra ngoài phạm vi một chương trình hỗ trợ giáo dục.

Cùng với mô hình vừa nêu, công tác tuyên truyền, vận động nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi gắn với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh thuộc Tiểu dự án 1 - Dự án 10 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cũng được Bộ đội Biên phòng đẩy mạnh.

Thực hiện Tiểu dự án 1 của Dự án 10, trong 5 năm, các đơn vị quân đội đã tổ chức 488 lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, phương pháp tuyên truyền với 19.518 lượt người tham gia. Đồng thời, biên soạn, in ấn, phát hành 48.668 tài liệu tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số. Các đơn vị quân đội, nòng cốt là các Đồn Biên phòng, đã tổ chức 18.205 buổi tuyên truyền, vận động nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phối hợp biểu dương 3.315 điển hình tiên tiến, già làng, trưởng bản, trưởng thôn, người có uy tín.

Qua việc thực hiện hiệu quả Tiểu dự án 1 của Dự án 10, công tác tuyên truyền từng bước chuyển từ “truyền đạt thông tin” sang hướng dẫn, vận động và tổ chức để người dân cùng tham gia. Đây là điểm rất quan trọng, bởi mục tiêu cuối cùng của công tác tuyên truyền, vận động không chỉ là để người dân biết chính sách, mà phải giúp người dân hiểu, đồng thuận, chủ động tham gia và phát huy vai trò chủ thể trong quá trình phát triển.

Giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và các địa phương khẳng định tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng mô hình “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường”; quan tâm hơn đến tính bền vững của quá trình hỗ trợ, gắn giáo dục với hướng nghiệp, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực tại địa phương.

Cùng với đó, tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, vận động đồng bào theo hướng thiết thực, phù hợp với từng dân tộc, từng địa bàn; tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời gắn tuyên truyền chính sách với hướng dẫn phát triển sản xuất, phổ biến pháp luật và nâng cao năng lực tự chủ của cộng đồng; tăng cường phối hợp, lồng ghép các nguồn lực của các chương trình, chính sách; ưu tiên những địa bàn biên giới còn nhiều khó khăn, những nơi còn hạn chế về hạ tầng, sinh kế, giáo dục, y tế và chất lượng nguồn nhân lực; đồng thời tiếp tục tổng kết, đánh giá và nhân rộng những mô hình hiệu quả./. 

Chí Hiếu