Tháo gỡ điểm nghẽn để chuyển đổi số đi vào thực chất

Nhận diện đúng để tháo gỡ đúng

Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị được Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ban hành ngày 11/7/2026, trên cơ sở cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Mục tiêu của Kế hoạch không chỉ là hoàn thành các nhiệm vụ trong đợt cao điểm, mà quan trọng hơn là tạo chuyển biến thực chất trong phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, quản trị, điều hành và phục vụ của hệ thống chính trị.

Kế hoạch xác định 10 nhóm vấn đề cần tập trung xử lý, gồm: thể chế, hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, kinh tế số, xã hội số, nguồn nhân lực, tài chính và giải ngân, kỷ luật thực thi và tuân thủ. Các nhóm vấn đề có mối liên hệ chặt chẽ, trong đó hạn chế về hạ tầng, dữ liệu và nhân lực có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành nền tảng số; ngược lại, những bất cập trong tổ chức thực hiện có thể khiến nguồn lực đầu tư chưa chuyển hóa thành hiệu quả thực tế.

Quảng Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn về dữ liệu, hạ tầng và dịch vụ công trực tuyến.

Một điểm quan trọng của Kế hoạch là yêu cầu xử lý điểm nghẽn phải gắn với sản phẩm đầu ra có thể kiểm chứng. Một nhiệm vụ không chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ hoàn thành trên báo cáo, mà phải được thể hiện bằng kết quả cụ thể. Đối với hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, nền tảng và dịch vụ số, sản phẩm phải được đưa vào vận hành, có dữ liệu, có người sử dụng thực tế và bước đầu phát huy hiệu quả.

Cách tiếp cận này đòi hỏi thay đổi trong tổ chức thực hiện: từ chú trọng tiến độ sang đồng thời quan tâm đến chất lượng và giá trị của sản phẩm; từ “đã triển khai” sang “đã sử dụng và có hiệu quả”. Cùng với đó, nguyên tắc “6 rõ” trở thành cơ sở để phân định trách nhiệm, thẩm quyền và thời hạn xử lý của từng cơ quan, đơn vị, người đứng đầu.

Cụ thể hóa yêu cầu trên, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 88/QĐ-BCĐCP ban hành Kế hoạch hành động của Ban Chỉ đạo của Chính phủ nhằm triển khai các kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương. Đợt cao điểm được triển khai trong 100 ngày làm việc, từ ngày 11/7/2026 đến hết ngày 30/11/2026, với yêu cầu tạo bước chuyển mạnh mẽ, đưa chuyển đổi số đi vào thực chất.

Thực tiễn tại Quảng Ninh cho thấy, cùng với theo dõi tiến độ, Quảng Ninh gắn kết quả chuyển đổi số với những chỉ số cụ thể có thể đo đếm. Cụ thể, đã hoàn thành 171/176 nhiệm vụ có thời hạn được giao trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; 100% trong tổng số 2.210 thủ tục hành chính được cung cấp dịch vụ công trực tuyến và thực hiện theo phương thức phi địa giới hành chính. Thời gian giải quyết được cắt giảm bình quân 38% đối với 715 thủ tục hành chính, qua đó tiết kiệm khoảng 7 tỷ đồng mỗi tháng; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt khoảng 99%.

Những kết quả trên cho thấy, khi chuyển đổi số được gắn với cải cách thủ tục hành chính và được đo bằng thời gian, chi phí, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp, hiệu quả của chuyển đổi số trở nên rõ ràng và thiết thực hơn.

Tuy nhiên, Quảng Ninh cũng xác định một số điểm nghẽn cần tiếp tục tập trung xử lý, như khối lượng công việc lớn liên quan đến dịch vụ công trực tuyến, dữ liệu đất đai, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu chuyên ngành; thiếu nhân lực chuyên sâu về công nghệ thông tin, an toàn thông tin ở cấp cơ sở; một số nhiệm vụ đầu tư, mua sắm dịch vụ công nghệ còn cần thêm thời gian do phải tuân thủ các quy trình, thủ tục.

Rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ hiệu quả

Nếu Quảng Ninh cho thấy việc xử lý điểm nghẽn cần gắn với tiến độ và những kết quả có thể đo lường, thì Hà Nội nhấn mạnh hơn yêu cầu về trách nhiệm và chất lượng sản phẩm đầu ra.

Từ yêu cầu của kế hoạch 100 ngày, Hà Nội đang cụ thể hóa các nhiệm vụ chuyển đổi số bằng những mục tiêu, sản phẩm và kết quả có thể kiểm chứng. Thành phố tập trung vào các khâu còn hạn chế như hạ tầng số, dữ liệu, nền tảng dùng chung, dịch vụ công trực tuyến và nguồn nhân lực; đồng thời gắn tiến độ thực hiện với trách nhiệm của người đứng đầu.

Ở cơ sở, cách làm này đang được cụ thể hóa bằng những mô hình gần với nhu cầu thực tế của người dân. Tại phường Cửa Nam, 16 Tổ chuyển đổi số cộng đồng được thành lập, với sự tham gia của cán bộ cơ sở, đoàn viên, hội viên và lực lượng tình nguyện. Cùng với đó, các “Trạm truyền thông số” hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, iHanoi, thanh toán không dùng tiền mặt và các kỹ năng số thiết yếu.

Phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội ra mắt mô hình tư vấn trực tuyến về chính sách lao động, góp phần đưa thông tin, chính sách đến gần hơn với người dân.

Tại xã Xuân Mai, địa phương xác định dữ liệu là một trong những điểm nghẽn cần tập trung xử lý trong đợt cao điểm 100 ngày. Theo đó, xã tập trung nguồn lực xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống”, tạo nền tảng để khai thác, kết nối dữ liệu và nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến.

Trong khi đó, tại xã Hát Môn, chuyển đổi số được gắn trực tiếp với sản xuất, kinh doanh và đời sống. Địa phương đặt mục tiêu mở rộng thanh toán không tiền mặt tại các khu vực kinh doanh, hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ ứng dụng AI trong bán hàng, đưa sản phẩm OCOP lên các nền tảng thương mại điện tử, đồng thời phát huy hình thức livestream để quảng bá sản phẩm, nông nghiệp, làng nghề và du lịch. Các Tổ chuyển đổi số cộng đồng tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các tiện ích số.

Những cách làm trên cho thấy chuyển đổi số đang từng bước được chuyển từ yêu cầu trên giấy thành những công việc cụ thể ở cơ sở. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, người dân sẽ giảm việc phải cung cấp lại thông tin, giấy tờ đã có trong hệ thống. Khi dịch vụ công trực tuyến được tổ chức thuận tiện và có lực lượng hỗ trợ tại cơ sở, người dân có thể giảm thời gian đi lại. Còn thanh toán số, thương mại điện tử, AI hay các nền tảng quảng bá trực tuyến đang mở thêm phương thức kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm.

Điểm đáng chú ý là thành phố Hà Nội không chỉ đặt mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ mà yêu cầu kết quả phải được kiểm chứng bằng dữ liệu và thực tế vận hành. Tiến độ thực hiện được cập nhật, theo dõi trên hệ thống HanoiWork; kết quả thực tế là cơ sở để đánh giá, thi đua, khen thưởng và xem xét trách nhiệm người đứng đầu.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng để đợt cao điểm 100 ngày tránh rơi vào tình trạng chạy theo số lượng. Một hệ thống được xây dựng nhưng ít người sử dụng, một cơ sở dữ liệu thiếu tính chính xác hoặc một dịch vụ công trực tuyến nhưng vẫn buộc người dân thực hiện nhiều thao tác thủ công thì chưa thể xem là chuyển đổi số hiệu quả.

Từ Trung ương đến địa phương, việc tháo gỡ điểm nghẽn vì thế cần hướng đến mục tiêu cuối cùng là hệ thống số thực sự vận hành, dữ liệu thực sự được khai thác và người dân, doanh nghiệp thực sự được hưởng lợi. Khi mỗi nhiệm vụ đều có người chịu trách nhiệm, có sản phẩm cụ thể, có thời hạn và được đo bằng hiệu quả thực tế, chuyển đổi số sẽ từng bước đi vào chiều sâu, tạo nền tảng cho phương thức quản trị hiện đại và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn./. 

Minh Hiền