Xã Vân Sơn (Phú Thọ) đẩy mạnh chuyển đổi số trong triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp

Đảng ủy xã Vân Sơn tổ chức bàn giao máy tính cho các chi bộ xóm, góp phần nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và đẩy mạnh chuyển đổi số ở cơ sở.

Chuyển đổi số để chính quyền gần dân, sát dân hơn

Xã Vân Sơn được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba xã vùng cao trước đây gồm Vân Sơn, Quyết Chiến và Ngổ Luông (huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình cũ). Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên 120,5 km², dân số trên 9.100 người, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm hơn 99%.

Vân Sơn nằm ở độ cao trung bình trên 1.000 mét so với mực nước biển, có khí hậu ôn hòa, độ che phủ rừng khoảng 80%. Địa phương sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên còn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ như Thác Thung, Bãi Pặng, động Nam Sơn, Hang Núi Kiến, quần thể cây Nghiến di sản cùng những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mường. Đây là những tiềm năng quan trọng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, nông nghiệp đặc trưng và kinh tế xanh.

Tuy nhiên, khi mô hình chính quyền địa phương 02 cấp chính thức vận hành từ ngày 01/7/2025, Vân Sơn cũng đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Địa bàn rộng, địa hình bị chia cắt mạnh, giao thông chưa thuận lợi; các trụ sở làm việc của Đảng ủy và Ủy ban nhân dân xã vẫn phải bố trí tại nhiều địa điểm hành chính cũ. Đội ngũ cán bộ, công chức còn thiếu ở một số lĩnh vực chuyên môn như đất đai, xây dựng, quy hoạch, kinh tế. Trong khi đó, khối lượng công việc tăng lên đáng kể sau sáp nhập, yêu cầu quản lý nhà nước và phục vụ người dân ngày càng cao.

Trong bối cảnh đó, Đảng bộ, chính quyền xã Vân Sơn xác định cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhất để tổ chức bộ máy hoạt động ổn định, khắc phục hạn chế về không gian, khoảng cách và nhân lực, bảo đảm việc phục vụ Nhân dân không bị gián đoạn.

Theo định hướng của tỉnh Phú Thọ, chuyển đổi số trong triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp được tập trung vào các nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: phát triển hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị và bảo đảm an toàn thông tin; chuẩn hóa, số hóa dữ liệu và hồ sơ; sử dụng các phần mềm, nền tảng số dùng chung; hoàn thiện thể chế, quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ; bố trí nguồn lực đầu tư; phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực số cho cán bộ, công chức.

Đây là cơ sở quan trọng để Vân Sơn đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch, hướng đến phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Bộ máy nhanh chóng ổn định, công việc được xử lý trên môi trường số

Ngay từ những ngày đầu vận hành mô hình mới, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Vân Sơn đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo ổn định tổ chức bộ máy, phân công nhiệm vụ, duy trì hoạt động thường xuyên của các cơ quan trong hệ thống chính trị. Trong đó, chuyển đổi số được xác định là công cụ thiết thực để nâng cao hiệu quả phối hợp, giảm thời gian xử lý công việc và bảo đảm sự thông suốt trong lãnh đạo, điều hành.

Đảng ủy xã đã lãnh đạo đổi mới toàn diện phương thức làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức; triển khai quyết liệt chiến dịch cao điểm “45 ngày đêm tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số”. Việc ứng dụng công nghệ thông tin không dừng ở trang bị máy móc, phần mềm mà từng bước trở thành phương thức làm việc thường xuyên của cán bộ, công chức.

Đến nay, 100% văn bản trao đổi giữa các cơ quan được thực hiện trên môi trường mạng. 100% cán bộ, công chức được cấp và sử dụng chữ ký số, hộp thư điện tử công vụ. Việc xử lý công việc hằng ngày cơ bản được thực hiện trên các hệ thống dùng chung, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết, hạn chế giấy tờ, tăng cường tính công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan.

Trong điều kiện xã có địa bàn rộng, nhiều khu dân cư cách xa trung tâm, việc xử lý công việc trên môi trường số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thay vì phải di chuyển nhiều lần giữa các địa điểm hành chính cũ, cán bộ có thể trao đổi, chuyển nhận văn bản, xin ý kiến và theo dõi tiến độ công việc nhanh chóng hơn. Công nghệ số qua đó góp phần khắc phục những hạn chế do địa hình, giao thông và sự phân tán dân cư gây ra.

Cùng với đổi mới phương thức làm việc nội bộ, xã Vân Sơn chú trọng nâng cao chất lượng phục vụ người dân thông qua Trung tâm Phục vụ hành chính công. Trung tâm đã cung cấp hơn 210 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và một phần. Từ khi đi vào hoạt động, Trung tâm đã tiếp nhận và giải quyết gần 3.000 hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến đạt 100%; tỷ lệ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt trên 99,9%; không để xảy ra tình trạng hồ sơ quá hạn.

Những kết quả trên cho thấy chuyển đổi số đã tạo ra chuyển biến rõ rệt trong hoạt động của chính quyền cơ sở. Người dân từng bước được tiếp cận phương thức giải quyết thủ tục hành chính thuận tiện, minh bạch hơn. Cán bộ, công chức có thêm công cụ để quản lý tiến độ, kiểm soát chất lượng công việc. Quan trọng hơn, chuyển đổi số góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy chính quyền sau sáp nhập.

Truyền thông số góp phần phát triển du lịch cộng đồng

Ở Vân Sơn, chuyển đổi số không chỉ được triển khai trong cải cách hành chính mà còn được gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa và nâng cao đời sống Nhân dân. Đảng ủy, UBND xã nhận thức rõ rằng, nếu chỉ tập trung số hóa quy trình nội bộ mà không giải quyết những vấn đề thiết thực của người dân thì chuyển đổi số khó tạo được sự đồng thuận và sức lan tỏa rộng rãi.

Vân Sơn có nhiều lợi thế về cảnh quan, tài nguyên rừng, văn hóa Mường và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Tuy nhiên, trong thời gian dài, những tiềm năng này chưa được quảng bá rộng rãi, sản phẩm nông nghiệp chưa có đầu ra ổn định, các điểm đến du lịch chưa được nhiều du khách biết đến. Vì vậy, địa phương xác định truyền thông số là một hướng đi phù hợp, có khả năng tạo hiệu ứng nhanh, chi phí thấp và mở rộng phạm vi tiếp cận.

Đảng ủy xã thống nhất quan điểm: “Không đợi đủ điều kiện mới làm, hãy dùng tư duy mới để tạo ra điều kiện”. Từ đó, cán bộ, đảng viên được yêu cầu đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám làm, dám sáng tạo và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Chuyển đổi số phải bắt đầu từ những việc nhỏ, cụ thể, gắn với cuộc sống hằng ngày của người dân.

Để tạo sự đồng thuận, cán bộ, đảng viên trực tiếp xuống từng xóm, từng hộ dân tuyên truyền, hướng dẫn và vận động người dân tham gia quảng bá hình ảnh quê hương. Người dân được khơi dậy niềm tự hào về văn hóa Mường, cảnh quan thiên nhiên và các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Mỗi gia đình, mỗi hộ kinh doanh, mỗi người dân đều có thể trở thành một “đại sứ” giới thiệu Vân Sơn đến bạn bè, du khách trong và ngoài tỉnh.

Lãnh đạo xã trực tiếp sử dụng các nền tảng mạng xã hội để giới thiệu cảnh quan, điểm du lịch, bản sắc văn hóa, sản phẩm nông nghiệp và những câu chuyện đời sống của người dân địa phương. Đồng thời, xã chủ động kết nối với các nhà sáng tạo nội dung, câu lạc bộ du lịch, doanh nghiệp lữ hành nhằm mở rộng kênh truyền thông, lan tỏa hình ảnh Vân Sơn đến đông đảo công chúng.

Cách làm này đã tạo ra những kết quả bước đầu đáng khích lệ. Ngay sau các đợt truyền thông và hướng dẫn trực tiếp, đã có 5 hộ dân mạnh dạn đăng ký đầu tư xây dựng mô hình homestay để đón khách. Hình ảnh Thác Thung, Bãi Pặng, động Nam Sơn cùng nhiều điểm đến đặc sắc của Vân Sơn được chia sẻ rộng rãi hơn trên các nền tảng số. Từ đầu tháng 6, lượng khách đến địa phương tăng mạnh, đạt khoảng 10.000 đến 12.000 lượt.

Du lịch phát triển kéo theo nhiều tác động tích cực đối với kinh tế địa phương. Các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng có thêm cơ hội tiếp cận thị trường; người dân có thêm việc làm và thu nhập; một số hộ bắt đầu quan tâm đầu tư cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống, trải nghiệm văn hóa và giới thiệu sản phẩm địa phương.

Điều đáng ghi nhận là người dân không còn chỉ nhìn du lịch như hoạt động tham quan đơn thuần mà từng bước hình thành tư duy làm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa. Những giá trị truyền thống của dân tộc Mường, từ tiếng nói, trang phục, ẩm thực, phong tục, dân ca, dân vũ đến không gian sống, có thể trở thành nguồn lực phát triển nếu được bảo tồn và giới thiệu đúng cách.

Những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và triển khai chuyển đổi số tại Vân Sơn vẫn còn không ít khó khăn.

Trước hết, địa bàn xã rộng, giao thông còn hạn chế, dân cư phân tán, trong khi hạ tầng số và hạ tầng phục vụ phát triển du lịch chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Một số khu vực còn khó khăn trong tiếp cận internet, thiết bị công nghệ và các dịch vụ số. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; đội ngũ cán bộ, công chức ở một số lĩnh vực chuyên môn còn mỏng. Kỹ năng số của một bộ phận cán bộ và người dân cần tiếp tục được nâng cao.

Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa dữ liệu, chỉnh lý và số hóa hồ sơ chuyên ngành còn gặp vướng mắc do một số loại hồ sơ đặc thù chưa có hướng dẫn chuyên ngành thống nhất. Việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các hệ thống cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu số.

Những khó khăn này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, trong đó cấp xã cần chủ động, linh hoạt, nhưng đồng thời cũng cần được hỗ trợ về cơ chế, nguồn lực, nhân lực và nền tảng công nghệ.

Tiếp tục tạo nền tảng phát triển bền vững

Từ thực tiễn hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Đảng bộ xã Vân Sơn rút ra một số bài học kinh nghiệm quan trọng.

Thứ nhất, phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, thống nhất của cấp ủy Đảng. Sắp xếp tổ chức bộ máy không chỉ nhằm tinh gọn đầu mối mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng hoạt động, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Thứ hai, phải đặc biệt coi trọng công tác cán bộ. Cần chủ động bố trí, sắp xếp đội ngũ phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; phát huy tinh thần trách nhiệm, tính chủ động, sáng tạo của cán bộ, công chức cơ sở, nhất là trong những lĩnh vực mới và những nhiệm vụ phát sinh sau sáp nhập.

Thứ ba, cải cách hành chính phải gắn chặt với chuyển đổi số; chuyển đổi số phải gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và giải quyết những vấn đề cụ thể của địa phương. Khi người dân thấy công nghệ số giúp giải quyết thủ tục nhanh hơn, quảng bá sản phẩm tốt hơn, thu hút khách du lịch và tăng thu nhập, chuyển đổi số sẽ trở thành nhu cầu tự thân, không còn là nhiệm vụ mang tính phong trào.

Trong thời gian tới, xã Vân Sơn tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực số; chủ động phối hợp triển khai các chương trình chuyển đổi số của tỉnh; chuẩn hóa, chỉnh lý, số hóa hồ sơ và khai thác hiệu quả các nền tảng số dùng chung.

Từ những nền tảng ban đầu, Vân Sơn đang từng bước hình thành phương thức quản trị mới, trong đó dữ liệu, công nghệ và sự gần gũi với Nhân dân được đặt ở vị trí trung tâm. Đây chính là tiền đề để xã vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, xây dựng chính quyền hành động, phục vụ và mở ra hướng phát triển bền vững từ những giá trị bản địa./.

Vân Thu