Nâng cao chất lượng Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp qua thực tiễn tỉnh Vĩnh Long

Tổ chức thực hiện phải gắn với chất lượng thông tin

Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026 thu thập thông tin về số lượng cơ sở, lao động, kết quả thu, chi và một số nội dung chuyên sâu của các cơ sở hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập. Kết quả Điều tra là nguồn thông tin phục vụ quản lý nhà nước, hoạch định chính sách và bổ sung dữ liệu thống kê. Vì vậy, yêu cầu hoàn thành đúng tiến độ cần được đặt cùng với yêu cầu về tính đầy đủ, chính xác, thống nhất và khả năng kiểm chứng của thông tin.

Tại Vĩnh Long, công tác chuẩn bị được triển khai khá sớm. UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 62/KH-UBND ngày 25/02/2026 để tổ chức thực hiện Phương án Điều tra. Khi một số nội dung của Phương án được điều chỉnh, tỉnh tiếp tục sửa đổi kế hoạch và ban hành Công văn số 3768/UBND-NC ngày 30/3/2026 yêu cầu tổ chức thu thập thông tin bảo đảm tiến độ, chất lượng. Ban Chỉ đạo tỉnh đồng thời phân công nhiệm vụ, theo dõi tiến độ, hướng dẫn nghiệp vụ và xử lý những vấn đề phát sinh.

Hệ thống thực hiện được thiết lập trên toàn tỉnh với 124/124 xã, phường thành lập Ban Chỉ đạo. Lực lượng trực tiếp phục vụ Điều tra gồm 05 quản trị viên hệ thống cấp tỉnh, 25 giám sát viên cấp tỉnh và 124 giám sát viên cấp xã.

Với phương thức kê khai điện tử, mỗi đơn vị trực tiếp cung cấp thông tin trên hệ thống, trong khi giám sát viên và quản trị viên thực hiện những nhiệm vụ khác nhau. Nếu cách hiểu về đối tượng, chỉ tiêu hoặc phương pháp kê khai không thống nhất, sai lệch có thể hình thành ngay ở khâu nhập thông tin và tiếp tục ảnh hưởng đến các bước xử lý sau đó.

Ngày 01/4/2026, Ban Chỉ đạo tỉnh tổ chức tập huấn trực tiếp tại điểm cầu cấp tỉnh kết hợp trực tuyến tới 124 điểm cầu xã, phường, đặc khu. Nội dung tập trung vào phương án điều tra, quy trình thu thập thông tin, sử dụng phần mềm, phương pháp kiểm tra, rà soát, nghiệm thu và xử lý lỗi phát sinh.

Thực tế triển khai cũng bộc lộ những khó khăn cụ thể. Một số chỉ tiêu có phạm vi thông tin rộng, liên quan đến nhiều bộ phận chuyên môn nên phải rà soát, xác minh nhiều lần. Một số đơn vị lần đầu kê khai trên hệ thống điện tử còn lúng túng trong thao tác, phải chỉnh sửa và cập nhật dữ liệu. Điều đó cho thấy ứng dụng công nghệ giúp rút ngắn thao tác và tăng khả năng giám sát, nhưng không thay thế được năng lực nghiệp vụ và trách nhiệm của người thực hiện. Chất lượng thông tin vẫn phụ thuộc trước hết vào việc đơn vị hiểu đúng chỉ tiêu, cung cấp đúng số liệu và lực lượng giám sát phát hiện kịp thời những trường hợp cần kiểm tra lại.

Xác định đúng đối tượng trước khi yêu cầu đủ số lượng

Một vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả điều tra tại tỉnh Vĩnh Long là việc rà soát danh sách nền.

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo tỉnh, danh sách ban đầu có 1.969 đơn vị. Qua rà soát, số đơn vị thực tế thuộc phạm vi Điều tra được xác định còn 1.884, giảm 85 đơn vị, tương ứng 4,32%. Nguyên nhân chủ yếu không phải do các đơn vị không thực hiện kê khai mà do quá trình xác định lại đối tượng. Một số trường hợp có trong danh sách nền nhưng khi kiểm tra được xác định không thuộc đối tượng thực hiện phiếu độc lập. Sau khi xác minh, các cơ quan, đơn vị có văn bản gửi Sở Nội vụ để điều chỉnh danh sách. Sự điều chỉnh này cho thấy một yêu cầu cơ bản của điều tra toàn bộ: đủ phiếu chỉ có ý nghĩa khi đúng đối tượng.

Nếu danh sách nền bao gồm đơn vị không thuộc phạm vi hoặc chưa phản ánh chính xác tình trạng hoạt động của cơ sở, việc hoàn thành 100% số phiếu theo danh sách đó vẫn có thể tạo ra sai lệch trong kết quả tổng hợp. Bởi vậy, rà soát danh sách nền không đơn thuần là công việc chuẩn bị trước khi thu thập thông tin mà là một phần của quá trình bảo đảm chất lượng thống kê.

Sau khi hoàn tất rà soát, tỉnh Vĩnh Long thực hiện kê khai 1.884/1.884 phiếu, đạt 100%, gồm 415 phiếu cơ sở hành chính và 1.469 phiếu đơn vị sự nghiệp công lập. Toàn bộ số phiếu được Giám sát viên Trung ương duyệt vào ngày 14/5/2026, sớm hơn thời hạn quy định 01 ngày.

Kết quả này cần được nhìn nhận cùng với quá trình làm sạch phạm vi điều tra. Việc giảm số lượng so với danh sách ban đầu không làm giảm kết quả thực hiện; ngược lại, nó phản ánh yêu cầu phải đưa số liệu về đúng với đối tượng thực tế trước khi tổng hợp.

Trong điều kiện tổ chức bộ máy và đơn vị sự nghiệp công lập có những thay đổi, yêu cầu này càng trở nên quan trọng. Danh sách nền cần được cập nhật trên cơ sở thông tin thực tế, thay vì được coi là một danh mục cố định trong toàn bộ thời gian điều tra.

Cuộc nghiệm thu được kết nối trực tuyến giữa điểm cầu Bộ Nội vụ, điểm cầu UBND tỉnh Vĩnh Long và hơn 90 điểm cầu các xã, phường của tỉnh Vĩnh Long.

Nghiệm thu nâng chất lượng của toàn bộ dữ liệu

Thu thập thông tin là quá trình hình thành dữ liệu, còn nghiệm thu có chức năng kiểm chứng dữ liệu trước khi được sử dụng để tổng hợp. Ban Chỉ đạo tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức nghiệm thu ở nhiều cấp. 124/124 Ban Chỉ đạo cấp xã thành lập Đoàn nghiệm thu và kiểm tra toàn bộ số phiếu thuộc phạm vi quản lý. Tổng cộng 1.566/1.566 phiếu được nghiệm thu ở cấp xã, hoàn thành ngày 30/5/2026. Ở cấp tỉnh, toàn bộ 1.884 phiếu được nghiệm thu về số lượng. Đối với chất lượng, Vĩnh Long thực hiện nghiệm thu 191 phiếu, chiếm 10,14% tổng số phiếu, cao hơn số lượng tối thiểu theo yêu cầu. Việc kiểm tra tập trung vào tính đầy đủ, hợp lý, thống nhất của các chỉ tiêu, các lỗi logic và lỗi nghiệp vụ; những nội dung chưa phù hợp được yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung trước khi phê duyệt. Ở đây, tỷ lệ kiểm tra 10,14% không chỉ phản ánh số lượng phiếu được lựa chọn. Giá trị thực chất nằm ở khả năng sử dụng kết quả nghiệm thu để phát hiện những vấn đề có thể tồn tại trong tập dữ liệu lớn hơn. Một lỗi được phát hiện ở phiếu mẫu có thể chỉ là trường hợp đơn lẻ, nhưng cũng có thể xuất phát từ cách hiểu chưa thống nhất về một chỉ tiêu. Nếu nguyên nhân thuộc trường hợp thứ hai, việc sửa riêng phiếu được kiểm tra chưa giải quyết đầy đủ vấn đề. Cần tiếp tục rà soát những phiếu có cùng đặc điểm để xác định khả năng xuất hiện lỗi tương tự. Theo cách tiếp cận đó, nghiệm thu không nên dừng ở xác nhận một tỷ lệ phiếu đạt yêu cầu. Hoạt động này cần tạo thêm một vòng kiểm tra để nhận diện nguyên nhân, hướng dẫn khắc phục và hoàn thiện phần dữ liệu chưa được kiểm tra trực tiếp.

Ngày 14/9/2026, Đoàn nghiệm thu Trung ương làm việc trực tuyến với Ban Chỉ đạo Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp tỉnh Vĩnh Long. Nội dung chương trình tập trung vào báo cáo kết quả triển khai, kiểm tra và đối chiếu tài liệu kiểm chứng, xác minh số liệu, trao đổi các nội dung liên quan và hoàn thiện biên bản nghiệm thu.

Tại cuộc nghiệm thu trực tuyến ngày 14/9/2026, Đoàn nghiệm thu Ban Chỉ đạo Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp Trung ương kiểm tra ngẫu nhiên 5% số phiếu (trên tổng số 1.884 phiếu của toàn tỉnh) theo đúng quy trình nghiệm thu tại Quyết định số 485/QĐ-BNV ngày 05/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Kết quả đối chiếu với tài liệu kiểm chứng cho thấy dữ liệu của tỉnh đạt kết quả tốt. Theo yêu cầu của Đoàn, những nội dung cần tiếp tục rà soát được hai bên trao đổi, giải trình để hoàn thiện dữ liệu và biên bản nghiệm thu.

Việc lựa chọn mẫu ở cấp Trung ương tiếp tục đặt dữ liệu của địa phương dưới một vòng kiểm chứng độc lập hơn. Điều quan trọng sau mỗi vòng nghiệm thu là những lỗi hoặc điểm chưa thống nhất được phát hiện phải trở thành thông tin đầu vào cho quá trình rà soát tiếp theo. Khi đó, nghiệm thu mới thực sự hỗ trợ nâng chất lượng chung thay vì chỉ xác nhận kết quả tại thời điểm kiểm tra.

Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nội vụ) Trịnh Duy Chấn - Ủy viên thường trực Ban Chỉ đạo Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp Trung ương, chủ trì cuộc nghiệm thu.

Để dữ liệu điều tra được sử dụng hiệu quả hơn

Hoàn thành thu thập và nghiệm thu chưa phải điểm kết thúc về giá trị của một cuộc điều tra. Dữ liệu chỉ phát huy đầy đủ ý nghĩa khi có thể tổng hợp, phân tích và phục vụ trực tiếp cho quản lý.

Trong báo cáo gửi Ban Chỉ đạo Trung ương, Vĩnh Long đề nghị tiếp tục hoàn thiện phần mềm điều tra theo hướng hỗ trợ quản lý, cập nhật và khai thác thường xuyên cơ sở dữ liệu đã thu thập; bổ sung các công cụ thống kê, tổng hợp, phân tích và trích xuất số liệu. Tỉnh cũng kiến nghị tăng cường tập huấn chuyên sâu và nghiên cứu đơn giản hóa một số chỉ tiêu để thuận lợi hơn cho các đơn vị kê khai.

Những đề xuất này đặt ra vấn đề rộng hơn đối với hiệu quả của Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp. Một khối lượng dữ liệu lớn được thu thập với sự tham gia của nhiều cấp, nhiều cơ quan và lực lượng nghiệp vụ sẽ có giá trị cao hơn nếu kết quả có thể tiếp tục được khai thác thuận lợi sau khi Điều tra kết thúc.

Điều này đòi hỏi chất lượng dữ liệu phải được bảo đảm ngay khi hình thành. Dữ liệu thiếu nhất quán hoặc khó kiểm chứng sẽ hạn chế khả năng phân tích, dù hệ thống kỹ thuật có được bổ sung nhiều công cụ đến đâu. Ngược lại, một bộ dữ liệu có cấu trúc rõ ràng, được kiểm tra và có căn cứ đối chiếu sẽ mở rộng khả năng sử dụng cho nhiều yêu cầu quản lý.

Thực tiễn tại tỉnh Vĩnh Long cũng gợi ra một số yêu cầu đối với những cuộc điều tra tương tự. Trước hết, danh sách nền cần được rà soát như một nội dung nghiệp vụ thường xuyên. Biến động về tổ chức, tình trạng hoạt động hoặc phương thức hạch toán của đơn vị phải được xác minh kịp thời để bảo đảm đúng phạm vi điều tra.

Cùng với đó, trách nhiệm đối với dữ liệu cần được xác định rõ ở từng khâu. Đơn vị kê khai chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp; giám sát viên kiểm tra nghiệp vụ và phát hiện vấn đề; quản trị viên hỗ trợ hệ thống; Ban Chỉ đạo điều phối và kiểm soát tiến độ. Phân định rõ trách nhiệm giúp việc xử lý sai sót đi đúng nguyên nhân thay vì chỉ sửa kết quả cuối cùng.

Công tác tập huấn cũng cần dành nhiều hơn cho các tình huống thực tế. Những chỉ tiêu dễ có cách hiểu khác nhau, trường hợp khó xác định đối tượng hoặc thông tin phải tổng hợp qua nhiều bộ phận nên được giải thích bằng ví dụ cụ thể. Điều này có thể giảm số lần chỉnh sửa và hạn chế sai sót có tính lặp lại.

Đối với nghiệm thu, kết quả kiểm tra mẫu cần được sử dụng để rà soát rộng hơn những trường hợp tương đồng. Đây là cách nâng hiệu quả kiểm tra mà không làm mất đi ưu điểm của phương pháp lựa chọn mẫu.

Tỉnh Vĩnh Long đã hoàn thành 100% khối lượng điều tra và nghiệm thu cấp tỉnh trước thời hạn quy định. Tuy nhiên, ý nghĩa của kết quả không chỉ nằm ở tỷ lệ hoàn thành. Quá trình thực hiện cho thấy chất lượng dữ liệu được hình thành bởi nhiều yếu tố liên quan chặt chẽ với nhau: xác định đúng đối tượng, thống nhất nghiệp vụ, trách nhiệm của đơn vị cung cấp thông tin, năng lực của lực lượng giám sát, hiệu quả của công nghệ và khả năng phát hiện, xử lý sai sót qua nghiệm thu.

Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026 hướng tới hình thành nguồn thông tin phục vụ quản lý nhà nước và hoạch định chính sách. Vì vậy, yêu cầu cuối cùng không dừng ở một bộ phiếu đầy đủ hay một tỷ lệ nghiệm thu cao. Giá trị của cuộc Điều tra nằm ở khả năng tạo ra dữ liệu đúng, thống nhất, có thể kiểm chứng và có thể khai thác.

Thực tiễn triển khai tại Vĩnh Long cho thấy, khi chất lượng được đặt vào từng khâu của quá trình thực hiện, kết quả Điều tra có điều kiện vượt ra ngoài ý nghĩa của một nhiệm vụ thống kê định kỳ, trở thành nguồn thông tin có giá trị thiết thực cho quản lý và xây dựng chính sách./.

-----------------------------------

Tài liệu tham khảo:

[1] Bộ Nội vụ (2025), Quyết định số 1559/QĐ-BNV ngày 31/12/2025 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về tổ chức Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026.

[2] Bộ Nội vụ (2026), Quyết định số 10/QĐ-BNV ngày 07/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành Phương án Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026.

[3] Bộ Nội vụ (2026), Quyết định số 200/QĐ-BNV ngày 02/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ sửa đổi Điều 3 Quyết định số 1559/QĐ-BNV ngày 31/12/2025 và sửa đổi, bổ sung Phương án Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026 ban hành theo Quyết định số 10/QĐ-BNV ngày 07/01/2026.

[4] Ban Chỉ đạo Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp tỉnh Vĩnh Long (2026), Báo cáo tình hình tổ chức, chỉ đạo triển khai thực hiện phương án điều tra và kết quả Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.

[5] Bộ Nội vụ (2026), Quyết định số 485/QĐ-BNV ngày 05/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về việc ban hành Quy trình nghiệm thu Điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026.

Lưu Nga