Lào Cai: Giảm nghèo nhờ mô hình trồng quả lê ở Mường Hum

Từ cây trồng thử nghiệm đến hướng sinh kế chủ lực

Xã Mường Hum có diện tích tự nhiên 212,80 km², gần 7.000 người, chủ yếu là đồng bào các dân tộc Mông, Dao, Giáy và Hà Nhì. Là địa bàn vùng cao, địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông còn nhiều khó khăn, đời sống của người dân trước đây phụ thuộc phần lớn vào sản xuất ngô, lúa nương, sắn theo phương thức truyền thống. Điều kiện canh tác hạn chế, năng suất thấp và giá trị kinh tế chưa cao khiến thu nhập của nhiều hộ thiếu ổn định.

Từ yêu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo thêm sinh kế cho người dân, Mường Hum từng bước đưa giống lê Tai Nung vào trồng thử nghiệm. Đây là giống lê phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của khu vực, có khả năng thích nghi và cho giá trị kinh tế cao hơn so với một số cây trồng truyền thống.

Quá trình chuyển đổi được địa phương triển khai từng bước, gắn với tuyên truyền, vận động và hướng dẫn kỹ thuật. Người dân được hỗ trợ cây giống, phân bón, đồng thời được hướng dẫn cách trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Với những hộ lần đầu chuyển sang cây trồng mới, việc thay đổi phương thức sản xuất đòi hỏi thời gian để làm quen, tích lũy kinh nghiệm và đánh giá hiệu quả.

Thực tế từ những vườn lê đầu tiên đã tạo thêm niềm tin cho người dân. Khi cây sinh trưởng tốt, cho quả ổn định và mang lại nguồn thu cao hơn, ngày càng có nhiều hộ mạnh dạn mở rộng diện tích. Từ những diện tích ban đầu, cây lê dần hình thành vùng sản xuất tập trung, gắn với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa của địa phương.

Hiện toàn xã Mường Hum có 174,4 ha lê, trong đó hơn 60 ha đang cho thu hoạch, sản lượng khoảng 120 tấn quả mỗi năm. Doanh thu bình quân đạt trên 300 triệu đồng/ha/năm. Đây là nguồn thu quan trọng đối với nhiều hộ dân, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, tạo thêm nguồn lực đầu tư cho sản xuất và từng bước nâng cao đời sống.

Giá trị của cây lê còn nằm ở sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của người dân. Từ tập quán canh tác chủ yếu dựa vào những cây trồng truyền thống, người dân từng bước quan tâm hơn đến lựa chọn giống cây phù hợp, quy trình chăm sóc, chất lượng sản phẩm và thị trường tiêu thụ. Sản xuất nông nghiệp từng bước chuyển từ mục tiêu bảo đảm lương thực sang phát triển những sản phẩm có giá trị hàng hóa cao hơn.

Gắn sản xuất với trải nghiệm và thương mại số

Cùng với mở rộng diện tích, Mường Hum đang tìm cách nâng cao giá trị của sản phẩm lê thông qua quảng bá, trải nghiệm và kết nối thị trường. Năm 2026, UBND xã tổ chức “Tuần lễ trải nghiệm thu hoạch lê năm 2026”, với nhiều hoạt động như thi hái lê, tham quan các “Vườn lê 3 tốt”, cuộc thi “Sắc màu lê Nậm Pung”.

Những hoạt động này tạo thêm không gian để người dân giới thiệu sản phẩm trực tiếp tới khách hàng, đồng thời đưa vùng trồng lê trở thành điểm đến trải nghiệm. Du khách có thể tham quan vườn, tìm hiểu quá trình chăm sóc, tự tay thu hoạch và thưởng thức quả lê ngay tại nơi sản xuất. Cách làm này góp phần rút ngắn khoảng cách giữa người trồng và người tiêu dùng, tạo thêm cơ hội quảng bá sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Từ sản xuất nông nghiệp, Mường Hum tiếp tục mở rộng cách tiếp cận thị trường thông qua môi trường số. Đặc biệt là “Phiên chợ số” với chủ đề “Lê Nậm Pung - Đậm vị hương rừng Tây Bắc”. Ngay tại các vườn lê, cán bộ xã và người dân sử dụng điện thoại thông minh để livestream, quay video giới thiệu sản phẩm, kết nối khách hàng và tiếp nhận đơn đặt hàng qua các nền tảng mạng xã hội.

Việc ứng dụng công nghệ số vào tiêu thụ nông sản giúp người dân có thêm một kênh tiếp cận thị trường, đồng thời từng bước hình thành kỹ năng quảng bá sản phẩm bằng hình thức trực tuyến. Những hình ảnh về vùng trồng, mùa thu hoạch và sản phẩm được truyền tải trực tiếp tới khách hàng, giúp câu chuyện về cây lê Mường Hum tiếp cận rộng hơn với thị trường.

Từ một giống cây mới được đưa về thử nghiệm, giống lê Tai Nung đang từng bước trở thành sản phẩm nông nghiệp có giá trị của xã Mường Hum. Cây lê góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời mở ra hướng kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp, trải nghiệm du lịch và thương mại số.

Trong thời gian tới, xã Mường Hum tiếp tục nâng cao chất lượng vùng trồng, chăm sóc theo quy trình phù hợp, xây dựng thương hiệu sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Khi sản phẩm có chất lượng ổn định, đầu ra được kết nối tốt và giá trị được gia tăng qua các hoạt động quảng bá, cây lê sẽ có thêm điều kiện phát huy vai trò trong phát triển kinh tế địa phương, góp phần cải thiện đời sống đồng bào các dân tộc vùng cao Mường Hum./.

Thục Nhi