Tóm tắt: Trong bối cảnh đất nước tập trung phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng một chính quyền gần dân, sát dân, việc sắp xếp, tinh gọn Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trở thành nhiệm vụ cấp bách tại tỉnh Cao Bằng. Hành trình này không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức, mà còn tạo ra môi trường thuận lợi để người dân tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bảo vệ và phát huy quyền lợi chính đáng của Nhân dân. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và người dân sẽ góp phần xây dựng một chính quyền đổi mới, minh bạch và trách nhiệm, thực sự là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh Cao Bằng – một vùng đất mang bản sắc văn hóa đặc trưng và nhiều tiềm năng.
Từ khóa: Cao Bằng; chính quyền gần dân, sát dân; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; tổ chức chính trị - xã hội.
Abstract: In the context of the country’s efforts to promote the strength of great national unity and build a government close to and engaged with the people, the streamlining and reorganization of the Vietnam Fatherland Front Committee and socio-political organizations has become an urgent task in Cao Bang province. This process not only aims to enhance the effectiveness of these organizations but also creates a favorable environment for citizens to participate in socio-economic development while safeguarding and promoting their legitimate rights and interests. The close coordination between the government and the people will contribute to building an innovative, transparent, and accountable administration, truly serving as a solid foundation for the sustainable development of Cao Bang, a land rich in cultural identity and potential.
Keywords: Cao Bang; government close to the people; Vietnam Fatherland Front Committee; socio-political organizations.
1. Hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội của tỉnh Cao Bằng
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cùng các tổ chức chính trị - xã hội như: Liên đoàn Lao động, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Hội Cựu chiến binh, đóng vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Nhiệm vụ của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) không chỉ là vận động, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, mà còn là giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh. Xác định công tác Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội là trách nhiệm của hệ thống chính trị, là bộ phận quan trọng thường xuyên trong công tác dân vận của Đảng, Tỉnh ủy Cao Bằng đã ban hành Đề án số 10-ĐA/TU về Nâng cao chất lượng hoạt động của Ủy ban MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh Cao Bằng, giai đoạn 2022 - 2026. Đổi mới phương thức, mô hình hoạt động phù hợp với tình hình mới, đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong giai đoạn 2019 - 2024, Ủy ban MTTQ tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội đã tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện có hiệu quả các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động như: “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; Phong trào “Cả nước chung tay vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”; phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”. Hưởng ứng các cuộc vận động do Ủy ban MTTQ chủ trì phát động, các tổ chức thành viên đã chủ động, tích cực triển khai sâu rộng các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động đến đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp nhân dân, tiêu biểu như: “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”; “Xây dựng người phụ nữ Cao Bằng thời đại mới”; “Thanh niên tình nguyện”, “Tuổi trẻ sáng tạo”; “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”; “Cựu chiến binh giúp nhau giảm nghèo, làm kinh tế giỏi”… Thông qua các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động được Ủy ban MTTQ và các tổ chức thành viên triển khai sáng tạo, đa dạng mang lại hiệu quả thiết thực, tăng cường đoàn kết, phát huy nội lực và tinh thần tự quản của Nhân dân; nâng cao dân trí, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Giai đoạn 2021 - 2023, kinh tế của tỉnh có bước phát triển khá, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt trên 5,46%; tổng thu ngân sách trên địa bàn tỉnh tăng bình quân 11%/năm; GRDP bình quân đầu người bình quân đạt 44,04 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân hàng năm 4,11%, góp phần hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, đóng góp có hiệu quả vào thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh(1).
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Ủy ban MTTQ các cấp của tỉnh Cao Bằng còn những hạn chế, khó khăn như: công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia các phong trào, các cuộc vận động ở một số khu dân cư hiệu quả chưa cao, chưa có chiều sâu, còn mang tính chung chung, hình thức; công tác nắm bắt tình hình nhân dân có lúc, có nơi chưa kịp thời, chưa sát dân, gần dân. Tổ chức bộ máy hiện tại của Ủy ban MTTQ tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội còn cồng kềnh, chồng chéo chức năng và chưa thực sự gần dân ở một số địa bàn. Những hạn chế này đặt ra yêu cầu cấp thiết cần sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy Ủy ban MTTQ tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội để khắc phục các vấn đề còn tồn tại, đảm bảo hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
2. Yêu cầu sắp xếp, tinh gọn – hành trình hướng về cơ sở
Hiện nay, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp sát dân, gần dân nhằm giảm cấp trung gian, hướng đến mục tiêu chuyển đổi trạng thái sang kiến tạo, chủ động phục vụ người dân và doanh nghiệp. Mô hình chính quyền địa phương 02 cấp (cấp tỉnh và cấp xã) là một bước tiến trong cải cách hành chính, nhằm giảm khoảng cách giữa chính quyền và Nhân dân, tăng cường hiệu quả quản lý và phát huy vai trò tự quản của cộng đồng. Trong mô hình này, cấp xã trở thành trung tâm tiếp xúc trực tiếp với người dân, nơi các chính sách được triển khai nhanh chóng, các vấn đề được giải quyết tại chỗ và tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe kịp thời. Cao Bằng là tỉnh miền núi phía Bắc của Tổ quốc với địa hình đồi núi hiểm trở, dân cư phân bố thưa thớt, có hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, việc xây dựng chính quyền gần dân, sát dân càng trở nên quan trọng. Người dân ở các vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế còn khó khăn, tổ chức bộ máy chính trị cần tinh gọn, linh hoạt, có khả năng đáp ứng nhanh chóng các nhu cầu thực tiễn.
Đối với cấp tỉnh: thành lập Đảng bộ Ủy ban MTTQ tỉnh trực thuộc Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh, hợp nhất các tổ chức chính trị - xã hội (Liên đoàn Lao động, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh) vào Ủy ban MTTQ tỉnh. Giảm từ 25 xuống 11 đầu mối (giảm 56%), chỉ giữ 10 ban chuyên môn và 01 đơn vị sự nghiệp (Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi). Giảm ít nhất 20% biên chế, từ 155 xuống 124 người. Tập trung trụ sở làm việc tại Km5, Phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng để tăng hiệu quả phối hợp.
Đối với cấp xã: thành lập Chi bộ Ủy ban MTTQ cấp xã trực thuộc Đảng ủy xã/phường. Giảm biên chế từ 805 xuống 560 người (tiết kiệm 245 biên chế). Củng cố Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư với 01 Trưởng ban và 01 - 02 Phó trưởng ban, tăng cường vai trò tự quản(2).
Tinh gọn tổ chức bộ máy giúp giảm chi phí hành chính, tăng hiệu quả phối hợp và đưa Ủy ban MTTQ đến gần hơn với Nhân dân, hỗ trợ chính quyền địa phương 02 cấp thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước và phục vụ Nhân dân. Để nâng cao hiệu quả hoạt động của Ủy ban MTTQ tỉnh Cao Bằng và các tổ chức chính trị - xã hội, trong bối cảnh hiện nay cần tập trung thực hiện một số nội dung sau:
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách. Tỉnh cần ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, sửa đổi quy định phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Tham mưu HĐND tỉnh ban hành nghị quyết hỗ trợ kinh phí hoạt động, đảm bảo các chính sách cho cán bộ, công chức dôi dư, tạo sự ổn định và đồng thuận trong quá trình sắp xếp.
Thứ hai, tăng cường công tác tư tưởng. Tỉnh cần tuyên truyền sâu rộng về mục tiêu, ý nghĩa của cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy thông qua các kênh như hội nghị, Fanpage và Trang thông tin điện tử, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Tổ chức các buổi đối thoại trực tiếp với Nhân dân để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và giải thích cho Nhân dân hiểu rõ về lợi ích của việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy.
Thứ ba, đẩy mạnh đào tạo, ứng dụng công nghệ. Các cơ quan, đơn vị của tỉnh cần tổ chức các lớp tập huấn định kỳ về kỹ năng tuyên truyền, giám sát, phản biện và sử dụng công nghệ số. Xây dựng hệ thống thông tin điện tử để quản lý hồ sơ, tiếp nhận ý kiến nhân dân và công khai kết quả hoạt động, đảm bảo minh bạch, hiệu quả.
Thứ tư, tăng cường phối hợp liên ngành. Ủy ban MTTQ tỉnh cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền, các tổ chức thành viên và các cơ quan liên quan trong thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm như cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, chương trình mục tiêu quốc gia, xóa nhà tạm, nhà dột nát. Phát huy vai trò của Ban Công tác Mặt trận và các tổ chức tự quản ở khu dân cư, đặc biệt trong hòa giải, xây dựng nông thôn mới và bảo vệ an ninh biên giới.
Thứ năm, giám sát và đánh giá. Ủy ban MTTQ tỉnh định kỳ kiểm tra, đánh giá hiệu quả công tác sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, kịp thời điều chỉnh, tháo gỡ các khó khăn, bất cập. Công khai, minh bạch kết quả hoạt động, từ số liệu vận động Quỹ “Vì người nghèo” đến tiến độ xây nhà Đại đoàn kết để tăng niềm tin của Nhân dân.
Như vậy, việc sắp xếp, tinh gọn cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tại tỉnh Cao Bằng là một hành trình đầy ý nghĩa, không chỉ nhằm đáp ứng các yêu cầu của Nghị quyết 18-NQ/TW mà còn xây dựng một chính quyền địa phương 02 cấp thực sự gần dân, sát dân. Các yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy, đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực cán bộ, công chức và đảm bảo tính đồng bộ với hệ thống chính trị là kim chỉ nam cho hành trình này. Với những giải pháp thiết thực, từ hoàn thiện chính sách, ứng dụng công nghệ, đến phát huy tự quản cộng đồng, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng đang từng bước góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một chính quyền địa phương vững mạnh, phục vụ Nhân dân tốt hơn. Hành trình này không chỉ là câu chuyện của tỉnh Cao Bằng, mà còn là bài học quý giá cho các địa phương khác trong cả nước, hướng tới một hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và luôn đồng hành cùng Nhân dân./.
---------------------------
Ghi chú:
(1) Ủy Ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng: Báo cáo chính trị của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng khóa XII tại Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2024 - 2029.
(2) Tỉnh ủy tỉnh Cao Bằng: Đề án số 27-ĐA/TU ngày 21/6/2025 Đề án sắp xếp, tinh gọn cơ quan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ (cấp tỉnh, cấp xã).
Triệu Văn Lượng - Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
