Đề xuất nhóm giải pháp hỗ trợ và thúc đẩy việc làm năng suất cao

Ngày 22/4, Cục Việc Làm (Bộ Nội vụ) phối hợp cùng Sở Nội vụ TP.HCM tổ chức Hội nghị “Giải pháp nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới”.

Tham dự hội nghị có ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vu); ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM; bà Lượng Thị Tới, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM; ông Mai Xuân Quân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Đồng Nai... 

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Quyên, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, cho biết: Năng suất lao động là một chỉ tiêu tổng hợp phản ánh hiệu quả sử dụng lao động, trình độ phát triển của nền kinh tế, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững … đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động.

Năng suất lao động gắn chặt với chất lượng của thị trường lao động. Thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả sẽ giúp phân bổ và sử dụng nguồn nhân lực hợp lý hơn, thúc đẩy dịch chuyển lao động đến những khu vực, ngành nghề, công đoạn có năng suất cao hơn; đồng thời tạo cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước hoạch định chính sách sát với thực tiễn và ngược lại.

Khái quát về thực trạng năng suất lao động và thị trường lao động của nước ta, bà Quyên cho biết thị trường lao động hiện nay của Việt Nam còn nhiều điểm nghẽn như: Năng suất lao động có tăng nhưng còn thấp; Cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tích cực nhưng sự chuyển dịch chưa đồng nghĩa với việc năng suất lao động tăng tương xứng; chất lượng nguồn nhân lực thấp, thiếu lao động kỹ thuật và lao động chất lượng cao; cơ cấu lao động giản đơn chiếm tỷ trọng lớn, chậm chuyển dịch theo hướng sử dụng lao động trình độ kỹ năng cao... Thực trạng trên đặt ra rất nhiều thách thức cho chúng ta, yêu cầu phải có giải pháp mạnh mẽ để giải quyết.

Từ đó, Cục Việc làm đã xây dựng dự thảo sơ bộ giải pháp nhằm nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động trong giai đoạn mới với 7 nhóm giải pháp, trong đó có một số giải pháp quan trọng, cần quyết liệt triển khai.

Phát biểu tại hội nghị, ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm, cho biết: Thực tế các địa phương chú trọng đến quy hoạch đầu tư nhưng không để ý lắm đến quy hoạch phát triển nguồn nhân lực kèm theo, dẫn đến khi kinh tế phát triển thì không tìm ra nguồn nhân lực để phục vụ nền kinh tế. Do đó, khi quy hoạch đầu tư phải gắn với phát triển nguồn nhân lực ngay từ đầu.

Thực trạng thứ hai là doanh nghiệp FDI, các tập đoàn kinh tế đầu tư nhiều nhưng hầu hết là các vị trí việc làm có năng suất lao động thấp, giá trị thấp để tận dụng nguồn nhân lực giá rẻ, dẫn đến chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động của nước ta không cao.

 Do đó, cần có giải pháp đột phá trong việc thu hút, đào tạo nhân lực chất lượng cao, đủ sức cạnh tranh quốc tế. Trong nhóm giải pháp này, Cục Việc làm đề xuất thí điểm “Đặc khu phát triển nhân lực” với cơ chế ưu đãi cao nhất (tương đương khu kinh tế mở, trung tâm tài chính) để thu hút các tập đoàn đa quốc gia, các trường đại học và cơ sở đào tạo nghề danh tiếng trên thế giới thiết lập trụ sở, trung tâm đào tạo tại Việt Nam nhằm hình thành các hệ sinh thái đào tạo chuẩn quốc tế, làm nòng cốt để phát triển đội ngũ chuyên gia, lao động kỹ năng cao.

Cục Việc làm cũng đề xuất nhóm giải pháp đổi mới giáo dục nghề nghiệp, phát triển lực lượng lao động sản xuất thích ứng với cách mạng công nghệ 4.0. Trong đó, đẩy mạnh phân luồng, rút ngắn thời gian đào tạo thông qua việc triển khai quyết liệt mô hình đào tạo nghề sau trung học cơ sở. “Nếu làm tốt thì mỗi năm Việt Nam sẽ có thêm khoảng 500.000 lao động ra trường sớm, khắc phục được tình trạng lao động già hóa dân số”, ông Bình nói.

Đặc biệt, Cục Việc làm đề xuất nhóm giải pháp hỗ trợ và thúc đẩy việc làm năng suất cao. Trong đó, Cục đề xuất xây dựng bộ chỉ số “Việc làm chất lượng cao” với các trụ cột như: năng suất lao động cao, tiền lương, chế độ phúc lợi, đào tạo, kỹ năng lao động...

Một vấn đề lớn khác mà ông Bình nhắc đến là hiện ở nước ta khi quy hoạch các khu công nghiệp nhưng không quan tâm quy hoạch khu đô thị, các công trình hạ tầng an sinh xã hội cho người lao động. “Họ phải sống trong nhà trọ, an sinh kém thì làm sao có năng suất lao động cao được? Lao động gắn bó, đóng góp cho TP.HCM 10 năm trời, tại sao không bán nhà giá rẻ cho người ta? Phải đảm bảo an sinh tốt cho người lao động thì năng suất lao động mới tăng được”, ông Bình nói.

Theo đó, Cục Việc làm xây dụng nhóm giải pháp về mạng lưới an sinh xã hội, thúc đẩy sự tham gia thị trường lao động của người lao động, doanh nghiệp. Trong đó, có việc phát triển các đô thị vệ tinh xung quanh các khu công nghiệp, khu chế xuất. Tập trung xây dựng nhà ở xã hội và hệ thống hạ tầng dịch vụ đi kèm (y tế, giáo dục, văn hóa). Đồng thời, triển khai các gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ người lao động mua hoặc thuê nhà dài hạn, miễn giảm học phí cho con, em công nhân, tạo điều kiện để họ định cư và ổn định cuộc sống ngay tại địa bàn làm việc….

Cuối cùng, Cục Việc làm đề xuất thiết lập một Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm mới, tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp tiên phong tạo việc làm chất lượng cao và các lĩnh vực rủi ro cao nhưng giá trị gia tăng lớn như: Việc làm xanh, công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao; hỗ trợ đào tạo cho người lao động tham gia vào phân khúc việc làm trình độ cao...

Theo đại diện Cục Việc làm, bộ tiêu chí này sẽ là chỉ tiêu đánh giá các địa phương. Tỉnh nào làm tốt là đáp ứng chỉ đạo của Trung ương về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng các chỉ tiêu trong yêu cầu phát triển kinh tế 2 con số của Trung ương, những doanh nghiệp đạt tiêu chí này thì nhà nước ưu đãi chính sách, thuế...

Tại hội nghị, Ban tổ chức đã nhận được nhiều ý kiến của các đại biểu phân tích về mối liên hệ giữa nâng cao năng suất lao động với phát triển thị trường lao động, giữa năng suất lao động với đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế…. Những nguyên nhân khiến năng suất lao động của Việt Nam hiện nay còn thấp và giải pháp khắc phục…

Trương Đăng