Tiếng Việt
Tiếng Việt Tiếng Anh

Từ sự kiện Vịnh Cam Ranh năm 1946 đến tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình và đối thoại: Giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại

Ngày đăng: 20/11/2026   09:34
Đọc bài viết
Mặc định Cỡ chữ
Tóm tắt: Sau chuyến thăm Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp Cao ủy D’Argenlieu tại Cam Ranh (18/10/1946) để bàn việc thực thi Tạm ước 14/9 trong bối cảnh thực dân Pháp lộ rõ dã tâm xâm lược. Việc kiên trì đối thoại thể hiện nỗ lực duy trì hòa bình, tranh thủ thời gian củng cố lực lượng và bảo vệ lợi ích dân tộc. Qua đó, tham luận làm nổi bật tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh với phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”: gắn liền hòa bình với độc lập, chủ quyền; lấy đối thoại làm phương thức giải quyết bất đồng; kết hợp thiện chí, sự linh hoạt về sách lược với việc kiên định nguyên tắc và mục tiêu cốt lõi. Từ đó, khẳng định giá trị lịch sử, ý nghĩa thời đại của tư tưởng này đối với công cuộc hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay.

Từ khóa: Đối thoại, đối ngoại, Hồ Chí Minh, hòa bình, vịnh Cam Ranh.

Abstract: Following his official visit to France, President Ho Chi Minh met with High Commissioner D’Argenlieu in Cam Ranh on October 18, 1946, to discuss the implementation of the September 14 Preliminary Agreement amidst the French colonialists' clearly exposed aggressive intentions. The persistent pursuit of dialogue demonstrated an effort to maintain peace, gain time to consolidate forces, and protect national interests. Through this context, the paper highlights Ho Chi Minh's diplomatic thought guided by the motto “firm in objectives, flexible in tactics”: linking peace with independence and sovereignty, adopting dialogue as the primary method for resolving differences; and combining goodwill and tactical flexibility with a steadfast commitment to core principles and ultimate goals. Thereby, it affirms the historical value and contemporary significance of this diplomacy for Vietnam's international integration today.

Keywords: Dialogue, foreign affairs, Ho Chi Minh, peace, Cam Ranh Bay.

Đặt vấn đề

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”. Tư duy đối ngoại Hồ Chí Minh khẳng định hòa bình phải gắn liền với độc lập, tự do, nhưng không nhân nhượng vô nguyên tắc. Người đã áp dụng linh hoạt nhiều hình thức ngoại giao nhằm duy trì đối thoại, hạn chế xung đột và củng cố chính quyền cách mạng. Trong đó, cuộc gặp giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Cao ủy D’Argenlieu tại Cam Ranh (18/10/1946) diễn ra ngay sau Tạm ước 14/9/1946 là minh chứng nổi bật cho nỗ lực kiên trì đối thoại, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa thiện chí hòa bình với bảo vệ chủ quyền, giữa mềm dẻo sách lược với kiên định nguyên tắc. Việc nghiên cứu sự kiện Cam Ranh năm 1946 không chỉ làm rõ một mốc lịch sử đối ngoại quan trọng mà còn khẳng định giá trị thời đại trong tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình, đối thoại, đồng thời phát huy giá trị lịch sử đó trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

1. Sự kiện vịnh Cam Ranh năm 1946 - một dấu mốc trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nền độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa được xác lập, chính quyền cách mạng phải giải quyết đồng thời nhiều nhiệm vụ cấp bách về chính trị, kinh tế, xã hội và quốc phòng. Bởi thực dân Pháp tìm mọi cách khôi phục lại địa vị của mình ở Đông Dương và đã được đồng minh ủng hộ thể hiện công khai trong công hàm của thực dân Anh gửi Tưởng Giới Thạch ngày 18/8/1945 “Chính phủ Hoàng gia Anh tin rằng Ngài Tổng thống (Cộng hòa Dân quốc Trung Hoa) đồng ý với chúng tôi rằng mục đích chung của hai chính phủ chúng ta là nay có thể khôi phục lại chính quyền Pháp ở Đông Dương và tạo mọi dễ dàng cho lực lượng Pháp và các viên chức cai trị Pháp trở lại Đông Dương càng sớm càng tốt” (Học viện quan hệ quốc tế, 2002, tr.56). Trong hoàn cảnh ấy, xử lý quan hệ Việt - Pháp trở thành một trong những nhiệm vụ đối ngoại quan trọng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn phương thức kết hợp giữa đấu tranh bảo vệ độc lập với thương lượng, đối thoại nhằm tránh một cuộc chiến tranh khi điều kiện chưa thuận lợi. Hiệp định Sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước (14/9/1946) đặt trong logic đó.

Hội nghị Fontainebleau không đạt được kết quả do lập trường thực dân của Pháp (Nguyễn Hữu Hào, 2020, tr.90-91), ngày 14/9/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký với đại diện Chính phủ Pháp Tạm ước, gồm 11 điều khoản, nhằm giải quyết tạm thời một số vấn đề cấp thiết, đình chỉ xung đột và tạo điều kiện tiếp tục đàm phán. Có thể nói, đây là sự linh hoạt, uyển chuyển và nhân nhượng có nguyên tắc để ứng phó tình thế nhằm tranh thủ thời gian và ngăn ngừa khả năng chiến tranh trong điều kiện tương quan lực lượng bất lợi. Sau này, trong Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến ngày 19/12/1946, Người đã chỉ rõ “Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng” (Hồ Chí Minh, tập 4, 2011, tr.534). Nhưng ngay sau đó, Người cũng xác định giới hạn của sự nhân nhượng: nếu đối phương tiếp tục xâm phạm độc lập, dân tộc Việt Nam phải đứng lên bảo vệ Tổ quốc. Điều đó cho thấy trong tư tưởng Hồ Chí Minh, hòa bình luôn gắn với một giới hạn nguyên tắc: hòa bình phải là hòa bình trên cơ sở độc lập và quyền tự quyết của dân tộc.

Trên đường trở về Việt Nam sau chuyến thăm Pháp (31/5/1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được đề nghị gặp Cao ủy Pháp D’Argenlieu và Người đã chấp nhận cuộc gặp tại vịnh Cam Ranh ngày 18/10/1946. Đây là lần Chủ tịch Hồ Chí Minh trở lại một địa điểm thuộc miền Nam sau nhiều năm xa Tổ quốc và cũng là một sự kiện quan trọng trong hoạt động đối ngoại của Người năm 1946. Ngày 18/10/1946, chiến hạm Dumont d’Urville đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh vào vịnh Cam Ranh. Trên tàu Suffren, D’Argenlieu và tướng Molière đón Người. Nhiều nhà báo cũng được mời tham dự. Sau nghi lễ và tiệc chiêu đãi, Chủ tịch Hồ Chí Minh trao đổi với Cao ủy Pháp về việc thi hành Tạm ước 14/9/1946. Đồng thời, Người đề nghị báo chí góp phần tuyên truyền việc thực hiện các điều khoản đã được thỏa thuận. Rõ ràng, đối thoại tại Cam Ranh không chỉ là cuộc tiếp xúc giữa hai nhà lãnh đạo trong một thời điểm căng thẳng mà còn gắn với việc thực hiện một văn bản đã được ký kết. Nói cách khác, đối thoại được đặt trong khuôn khổ những cam kết cụ thể, không chỉ là một hoạt động ngoại giao mang tính biểu tượng.

Sự kiện Cam Ranh là một chuỗi hoạt động ngoại giao liên tục của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong năm 1946. Từ góc độ lịch sử dân tộc, có thể nhận thấy ba đặc điểm: Thứ nhất, hòa bình được tìm kiếm bằng hành động cụ thể. Chủ tịch Hồ Chí Minh không những tuyên bố mong muốn hòa bình mà trực tiếp tham gia đàm phán, đối thoại, ký kết thỏa thuận và tiếp tục gặp gỡ đối phương để tìm cách thực hiện những điều đã cam kết. Thứ hai, đối thoại được duy trì ngay cả khi bất đồng còn rất lớn. Việc gặp D’Argenlieu tại Cam Ranh cho thấy khả năng đối thoại vẫn được duy trì trong điều kiện quan hệ hai bên đã rất phức tạp. Thứ ba, đối thoại luôn gắn với lợi ích dân tộc. Những vấn đề liên quan đến độc lập, thống nhất, chủ quyền và lực lượng của Việt Nam không được xem là những vấn đề có thể tùy tiện nhân nhượng. Chính ba đặc điểm này là cơ sở để từ một sự kiện lịch sử cụ thể tiếp tục đi sâu nhận diện tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình và đối thoại.

2. Từ sự kiện vịnh Cam Ranh đến tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình và đối thoại

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khát vọng hòa bình gắn chặt với khát vọng độc lập dân tộc, tự do của nhân dân. Đối với một dân tộc vừa thoát khỏi chế độ thuộc địa, hòa bình không thể được hiểu đơn giản là không có chiến tranh, hòa bình phải tạo điều kiện để nhân dân được sống trong độc lập, tự do và tự quyết định tương lai của mình. Năm 1946, khi còn đang tìm cách giải quyết quan hệ Việt - Pháp bằng thương lượng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần thể hiện thiện chí hòa bình. Trong Câu chuyện về một nền hòa bình bị bỏ lỡ cao ủy Pháp Jean Sainteny đã viết: “ông (chỉ Hồ Chí Minh - TG) muốn tránh sự đổ vỡ và ngày 14 tháng 9 đã cùng ký với Marius Moutet bản Tạm ước nhằm cứu vãn tình hình. Tuy vậy, ông vẫn lo ngại điều tồi tệ nhất sẽ xảy ra. Ông thấy trước khả năng có thể bùng nổ xung đột vũ trang và đã nói với tôi (chỉ Jean Sainteny - TG) bằng thái độ kiên quyết: Nếu cần phải chiến đấu, chúng tôi sẽ chiến đấu. Một người các ông có thể giết chết mười người chúng tôi. Mười người chúng tôi có thể giết chết một người của ông. Nhưng cuối cùng, chính các ông sẽ là người nản lòng bỏ cuộc” (Jean Sainteny, 2003, tr.286-287). Qua đó cho thấy, thiện chí hòa bình của Hồ Chủ tịch không tách rời nguyên tắc độc lập dân tộc và sẵn sàng chiến đấu đến cùng. Đến tháng 12/1946, khi chiến tranh trở thành hiện thực, Người tuyên bố: “Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ” (Hồ Chí Minh, tập 4, 2011, tr.534). Đặt câu nói này bên cạnh những nỗ lực ngoại giao trước đó có thể thấy rõ tính nhất quán trong tư tưởng Hồ Chí Minh: hòa bình là điều cần thiết và phải được chủ động tìm kiếm, nhưng độc lập dân tộc là giới hạn không thể từ bỏ.

Nhiều thập niên sau, tư tưởng ấy được cô đọng trong chân lý nổi tiếng: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Do đó, khi nghiên cứu sự kiện Cam Ranh, cần tránh cách hiểu máy móc, giản đơn rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương hòa bình bằng mọi giá. Có thể nói rằng Người kiên trì tìm kiếm hòa bình trên cơ sở bảo vệ độc lập, chủ quyền và lợi ích của toàn dân tộc. Trả lời phóng viên hãng thông tấn A.F.P, Người nhấn mạnh: “Hai nước Việt và Pháp có thể đi đến thỏa thuận vì cả hai nước đều phải tương trợ lẫn nhau vì quyền lợi chung của hai nước, cần phải đi đến sự hiểu biết lẫn nhau càng nhanh chóng càng hay, để cùng có thể sẵn sàng bắt tay vào một công việc thiết thực” (Hồ Chí Minh, tập 4, 2011, tr.331). Đây là điểm có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng. Hòa bình và độc lập không phải hai mục tiêu đối lập mà có quan hệ hữu cơ: độc lập là cơ sở để có một nền hòa bình thực chất, hòa bình là điều kiện để xây dựng, củng cố và phát triển đất nước. Sự kiện Cam Ranh cho thấy một đặc điểm nổi bật trong phong cách đối ngoại Hồ Chí Minh: không đóng cánh cửa đối thoại khi vẫn còn khả năng đối thoại. Trong năm 1946, Người đã nhiều lần gặp gỡ, trao đổi với đại diện Chính phủ Pháp. Ngay cả khi Hội nghị Fontainebleau không đạt kết quả, Người vẫn ký Tạm ước (14/9) và sau khi Tạm ước được ký, Người tiếp tục gặp D’Argenlieu tại Cam Ranh để bàn việc thực hiện.

Quan điểm của Hồ Chí Minh nỗ lực đàm phán để “máu sẽ thôi không đổ nữa”, bởi Người Việt Nam và người Pháp cùng theo đuổi lý tưởng giống nhau: Tự do - Bình đẳng - Bác ái, hướng đến mục đích xây dựng chế độ dân chủ, thực hiện hợp tác bình đẳng, hữu nghị (Hồ Chí Minh, tập 4, 2011, tr.346-349). Đây là một cách tiếp cận có giá trị vượt ra ngoài hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Trong quan hệ quốc tế, bất đồng về lợi ích là điều khó tránh khỏi. Vấn đề quan trọng là các bên xử lý bất đồng bằng cách nào. Đối thoại tạo ra kênh để làm rõ lập trường, tìm kiếm điểm tương đồng, giảm nguy cơ hiểu sai và mở ra khả năng thỏa hiệp trong những vấn đề có thể thỏa hiệp. Tư tưởng này cũng được thể hiện trong chính sách đối ngoại mà Hồ Chí Minh nêu trong Lời kêu gọi Liên hợp quốc năm 1946. Người khẳng định Việt Nam sẵn sàng “mở cửa và hợp tác trong mọi lĩnh vực”, đồng thời đề cập việc mở rộng giao thông, cảng, sân bay và tham gia các tổ chức hợp tác kinh tế quốc tế. Như vậy, đối thoại trong tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ giới hạn ở việc giải quyết xung đột. Đối thoại còn là phương thức để mở rộng quan hệ, tạo dựng lòng tin, tranh thủ hợp tác và đưa Việt Nam tham gia vào đời sống quốc tế.

Nhân dân Việt Nam luôn yêu chuộng hòa bình, luôn mong muốn có hòa bình để xây dựng và phát triển đất nước, Hồ Chí Minh không muốn đất Việt Nam là chiến trường chôn vùi sinh mạng những người Pháp, người Việt một cách vô ích vì máu của người Việt hay người Pháp đều là màu đỏ. Một trong những giá trị nổi bật có thể rút ra từ sự kiện Cam Ranh là sự kết hợp giữa “cương” và “nhu”, giữa kiên định và linh hoạt. Tại Cam Ranh, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục đối thoại với Pháp và tìm cách thực hiện Tạm ước. Nhưng khi thực dân Pháp đặt ra yêu cầu liên quan đến việc quân đội Việt Nam ở miền Nam rút ra miền Bắc, thì Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không chấp nhận. Điều đó thể hiện thiện chí đối thoại kiến tạo vì hòa bình, mềm dẻo không có nghĩa là từ bỏ nguyên tắc - Người đã tạo dựng nền tảng cho đối ngoại Việt Nam hiện đại theo phương châm “ngoại giao cây tre”. Trong xử lý quan hệ quốc tế, nếu chỉ có cứng rắn mà thiếu linh hoạt thì dễ làm thu hẹp không gian đối thoại, nhưng nếu chỉ có mềm dẻo mà thiếu nguyên tắc thì có thể dẫn đến sự nhân nhượng vượt quá giới hạn cần thiết. Từ thực tiễn năm 1946, Hồ Chí Minh đã thể hiện cách xử lý kết hợp cả hai yếu tố. Có thể khái quát phương pháp đó bằng công thức: Kiên định mục tiêu, linh hoạt phương pháp, kiên định nguyên tắc, mềm dẻo sách lược, tăng cường đối thoại nhưng không từ bỏ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Trong cuộc gặp và đối thoại ở Cam Ranh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị các nhà báo góp phần tuyên truyền việc thực hiện Tạm ước. Qua đó cho thấy Người không nhìn nhận ngoại giao chỉ là quan hệ giữa các chính phủ. Đối ngoại còn gắn với nhân dân, báo chí và dư luận quốc tế. Trong hoàn cảnh năm 1946, khi Việt Nam còn rất hạn chế về vị thế và phương tiện thông tin quốc tế, việc tranh thủ dư luận có ý nghĩa đặc biệt. Việt Nam cần cho thế giới hiểu rằng mình mong muốn hòa bình, nhưng đồng thời phải bảo vệ quyền độc lập của mình. Đây là biểu hiện của một phương thức ngoại giao rộng hơn: kết hợp đối thoại trực tiếp với vận động dư luận, kết hợp quan hệ nhà nước với ngoại giao nhân dân; kết hợp sức mạnh vật chất với sức mạnh chính nghĩa. Từ góc độ hiện nay, phương diện này càng có ý nghĩa trong bối cảnh thông tin quốc tế phát triển nhanh chóng. Khả năng giải thích chính sách, cung cấp thông tin chính xác, tăng cường giao lưu nhân dân và tạo dựng hiểu biết giữa các xã hội ngày càng trở thành một thành tố quan trọng của hoạt động đối ngoại.

3. Giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình và đối thoại từ sự kiện Cam Ranh năm 1946

Trước hết, sự kiện Cam Ranh góp phần phản ánh rõ nét thiện chí hòa bình và nỗ lực ngoại giao của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong năm 1946. Ngay trong điều kiện khó khăn, Việt Nam vẫn chủ động tìm kiếm các giải pháp thương lượng. Hồ Chủ Tịch đã đối thoại, đàm phán linh hoạt, mềm dẻo trong nguyên tắc “với đường lối chính trị vô cùng sáng suốt, vừa cứng rắn về nguyên tắc, vừa mềm dẻo về sách lược…lúc thì tạm hòa hoãn với Tưởng để rảnh tay đối phó với thực dân Pháp, lúc thì tạm hòa hoãn với Pháp để đuổi cổ quân Tưởng và quét bọn phản động tay sai của Tưởng, giành thời gian củng cố lực lượng”  (Thành ủy Hà Nội - Viện lịch sử quân đội Việt Nam - Quân khu thủ đô, 2004, tr.32). Việc ký Tạm ước 14/9 và tiếp tục trao đổi tại Cam Ranh cho thấy hòa bình được coi là một khả năng cần phải tranh thủ. 

Thứ hai, qua sự kiện lịch sử Cam Ranh cho thấy ngoại giao là một bộ phận quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Đối ngoại không tách rời quốc phòng, an ninh và xây dựng đất nước mà góp phần tạo ra môi trường thuận lợi cho những nhiệm vụ đó.

Thứ ba, cuộc đàm phán lịch sử tại Cam Ranh thể hiện phong cách đối ngoại Hồ Chí Minh: chủ động tiếp xúc, tôn trọng đối thoại, tranh thủ mọi khả năng hòa bình nhưng giữ vững những vấn đề thuộc nguyên tắc.

Thứ tư, sự kiện góp phần làm rõ một đặc điểm trong tư tưởng Hồ Chí Minh: đặt lợi ích quốc gia - dân tộc trong quan hệ với lợi ích chung của hòa bình và hợp tác quốc tế. Đây không phải tư duy đối ngoại khép kín. Ngược lại, ngay trong Lời kêu gọi Liên hợp quốc năm 1946, Hồ Chí Minh đã thể hiện tầm nhìn mở cửa và hợp tác quốc tế. Người đề cập việc tiếp nhận đầu tư, kỹ thuật nước ngoài, mở rộng cảng, sân bay, đường sá cho giao thương và tham gia các tổ chức hợp tác kinh tế quốc tế. 

Sau 80 năm, thế giới đã thay đổi rất sâu sắc. Tuy nhiên, một số vấn đề cơ bản của quan hệ quốc tế vẫn còn nguyên giá trị: làm thế nào để các quốc gia khác biệt về lợi ích có thể cùng tồn tại; làm thế nào để giảm nguy cơ xung đột; làm thế nào để bảo vệ lợi ích quốc gia đồng thời mở rộng hợp tác. Trên phương diện này, tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình và đối thoại có thể được tiếp cận ở một số nội dung:

Một là, chủ động đối thoại để mở rộng không gian hòa bình.

Hai là, kết hợp hợp tác và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Ba là, coi trọng luật pháp và các nguyên tắc chung.

 Bốn là, xây dựng thực lực để đối thoại có hiệu quả.

Bài học từ năm 1946 cũng cho thấy ngoại giao không thể tách khỏi thực lực quốc gia. Đối thoại muốn có hiệu quả cần được đặt trên nền tảng của sự ổn định chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh, văn hóa và sức mạnh đoàn kết dân tộc. Do đó, ý nghĩa thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là lời kêu gọi hòa bình mà còn ở cách thức tạo dựng và bảo vệ hòa bình bằng tổng hợp nhiều nguồn lực.

Đường lối đối ngoại được xác định tại Đại hội XIV năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Đồng thời đặt yêu cầu bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc (Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, 2026, tr.317-318. Những định hướng này cho thấy việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình và đối thoại không chỉ có ý nghĩa lịch sử mà còn có giá trị tham khảo đối với thực tiễn hiện nay. Trước hết, trong một thế giới có mức độ liên kết ngày càng cao, Việt Nam cần tiếp tục chủ động tham gia các cơ chế hợp tác quốc tế, vừa mở rộng không gian phát triển vừa bảo vệ lợi ích chính đáng của quốc gia. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu đối ngoại để có thể nhận diện sớm những biến động, tận dụng cơ hội và hạn chế tác động bất lợi. Cuối cùng, hội nhập quốc tế phải gắn với việc củng cố nội lực. Đây cũng là điểm có thể rút ra từ thực tiễn năm 1946: tranh thủ hòa bình không phải để trì hoãn phát triển, mà để tạo điều kiện xây dựng thực lực quốc gia.

Kết luận

Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp Cao ủy Pháp D’Argenlieu tại vịnh Cam Ranh (18/10/1946) diễn ra khi nền độc lập vừa xác lập đứng trước nguy cơ chiến tranh lan rộng. Việc tiếp tục đối thoại và bàn về Tạm ước (14/9/1946) đã thể hiện tư duy đối ngoại chủ động, thực tế và giàu tính nhân văn. Qua sự kiện này, tư tưởng Hồ Chí Minh nổi bật với khát vọng hòa bình gắn liền độc lập, tự do, sử dụng đối thoại làm phương thức giải quyết bất đồng, kết hợp thiện chí hòa bình, sự mềm dẻo sách lược với việc kiên định nguyên tắc và bảo vệ lợi ích dân tộc. Tầm nhìn mở rộng đối ngoại của Người còn được khẳng định trong Lời kêu gọi Liên hợp quốc năm 1946, đặt nền móng cho việc đưa Việt Nam chủ động tích cực tham gia hợp tác quốc tế. Trong bối cảnh hiện nay, đường lối đối ngoại của Việt Nam tiếp tục kế thừa tư tưởng đó: giữ vững độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, bảo đảm lợi ích quốc gia  và đóng góp cho khu vực, thế giới. Sự kiện vịnh Cam Ranh không chỉ thuộc về quá khứ mà còn gợi mở những giá trị cốt lõi mang ý nghĩa to lớn cho hiện tại và tương lai: hòa bình nhưng không từ bỏ nguyên tắc, đối thoại nhưng không từ bỏ lợi ích dân tộc và hợp tác nhưng giữ vững độc lập, tự chủ./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban nghiên cứu lịch sử Đảng trung ương. (1981). Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam, Nxb. Sự thật. Hà Nội.

2. Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. (2020). Hồ Chí Minh với tuyên ngôn độc lập năm 1946 giá trị và thời đại. Nxb. Khoa học xã hội.

3. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập  I, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật.

4. Võ Nguyên Giáp. (2004). Chiến đấu trong vòng vây. Nxb. Quân đội nhân dân.  

5. Hồ Chí Minh. (2011).  Toàn tập. Tập 4. Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật. 

6. Hà Minh Hồng. (2008). Nam Bộ 1945 - 1975 những góc nhìn từ lịch sử chiến tranh cách mạng Việt Nam. Nxb. Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh.

7. Học viện quan hệ quốc tế. (2002). Đấu tranh ngoại giao trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. Tài liệu lưu hành nội bộ.

8. Jean Sainteny. (2003). Câu chuyện về một nền hòa bình bị bỏ lỡ, (Lê Kim, dịch). Nxb. Công an nhân dân.

9. Nguyễn Dy Niên. (2002). Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh. Nxb. Chính trị quốc gia.

10. Nguyễn Phúc Luân. (2001). Ngoại giao Việt Nam vì sự nghiệp giành độc lập, tự do (1945 - 1975). Nxb. Chính trị quốc gia.

11. Thành ủy Hà Nội - Viện lịch sử quân đội Việt Nam - Quân khu thủ đô. (2004). Hà Nội mở đầu kháng chiến toàn quốc tầm vóc và ý nghĩa. Nxb. Quân đội nhân dân. 

12. Vũ Đoàn Kết. (2007). Chính sách đối ngoại Việt Nam. Nxb. Thế giới.

TS Nguyễn Hữu Hào - TS Hồ Ngọc Đăng, Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh

Bài viết cùng tác giả