Phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân: Nền tảng bảo đảm thành công các quyết sách Đại hội XIV của Đảng

Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân không chỉ là yêu cầu chính trị cấp thiết, mà còn là điều kiện quyết định để các quyết sách chiến lược của Đại hội thực sự đi vào cuộc sống.

Xuyên suốt gần 96 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm: cách mạng là sự nghiệp của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Tư tưởng “dân là gốc” không chỉ là giá trị cốt lõi trong lý luận của Đảng, mà còn là bài học lớn được kiểm nghiệm qua thực tiễn cách mạng Việt Nam. Trước mỗi kỳ Đại hội, Đảng đều nhấn mạnh vai trò của Nhân dân; song trước thềm Đại hội XIV, việc khẳng định vai trò ấy càng trở nên đặc biệt quan trọng, bởi đây là thời điểm Đảng hoạch định những quyết sách chiến lược cho chặng đường phát triển mới của đất nước.

Thực tiễn cho thấy, mọi chủ trương, đường lối, quyết sách của Đảng dù đúng đắn đến đâu, nếu không có sự tham gia thực chất, sự đồng tình, ủng hộ và thực hiện của Nhân dân thì cũng khó đi vào cuộc sống. Do đó, vấn đề không chỉ là “lắng nghe dân” ở khâu cuối, mà phải bảo đảm sự tham gia thực chất của Nhân dân ngay từ khi hình thành, xây dựng và hoàn thiện các chủ trương, đường lối, chính sách. Khi Nhân dân được tham gia từ đầu, hiểu rõ mục tiêu, nội dung và ý nghĩa của từng quyết sách thì quá trình triển khai thực hiện sẽ thuận lợi hơn, hiệu quả hơn và các nghị quyết của Đảng sẽ nhanh chóng đi vào thực tiễn.

Tư tưởng “dân là gốc”, như Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần căn dặn, cần được hiểu một cách đầy đủ và thực chất: Nhân dân chính là nền tảng của Nhà nước, là gốc rễ của sự nghiệp cách mạng. Người nhấn mạnh, xây dựng Đảng vững mạnh phải gắn liền với việc “vun gốc, xây nền” Nhân dân. Giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng và củng cố nền tảng Nhân dân là hai mặt thống nhất, không thể tách rời. Nếu tư tưởng ấy chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, hình thức thì không thể tạo ra sức mạnh bền vững cho sự nghiệp cách mạng.

Chính vì vậy, việc lấy ý kiến Nhân dân đối với dự thảo các văn kiện Đại hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trực tiếp nâng cao chất lượng các quyết sách chiến lược của Đảng. Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý; chỉ thông qua đời sống thực tiễn, Nhân dân mới có thể đánh giá một cách xác đáng chủ trương, đường lối nào phù hợp, chính sách nào cần điều chỉnh, bổ sung. Trong vòng một tháng từ 15/10 đến 15/11/2025, Đảng công bố toàn văn các dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, đã có 13.595.659 ý kiến với 4.978.226 lượt cán bộ, đảng viên, Nhân dân tham gia. 

Đặc biệt, các ý kiến đóng góp đã và đang được lắng nghe, tiếp thu một cách nghiêm túc, có chọn lọc và thực chất trong quá trình hoàn thiện các dự thảo văn kiện. Việc Tiểu ban Văn kiện, Tổ Biên tập cùng với sự chỉ đạo trực tiếp, sát sao của đồng chí Tổng Bí thư trong việc tiếp thu tối đa những ý kiến xác đáng, có cơ sở lý luận và thực tiễn từ Nhân dân đã thể hiện rõ trách nhiệm chính trị cao nhất của Đảng trước dân tộc và Nhân dân. Đây chính là yếu tố then chốt, là nền tảng vững chắc để củng cố, bồi đắp và gia tăng niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ, tạo sự đồng thuận xã hội rộng rãi cho việc triển khai thắng lợi Nghị quyết Đại hội trong thực tiễn.

Trong quá trình đó, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội nghề nghiệp được thể hiện ngày càng rõ nét. Đây được coi là cầu nối quan trọng giữa Đảng và Nhà nước trong việc tập hợp, chuyển tải ý kiến Nhân dân thông qua việc chủ động tổ chức các hội nghị, hội thảo, diễn đàn chuyên đề và nhiều hình thức lấy ý kiến linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng đối tượng, các tổ chức này đã góp phần mở rộng không gian dân chủ, bảo đảm để tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe đầy đủ, đa chiều.

Sau Đại hội, Nhân dân tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong cả hai khâu then chốt: thực hiện và giám sát việc thực hiện Nghị quyết. Với tư cách là chủ thể của công cuộc đổi mới, Nhân dân trực tiếp triển khai các nghị quyết của Đảng vào đời sống, đồng thời thực hiện quyền giám sát đối với tổ chức đảng, chính quyền và đội ngũ cán bộ trong quá trình thực hiện. Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” chỉ thực sự có ý nghĩa khi được triển khai đồng bộ, đầy đủ cả sáu khâu, trong đó đặc biệt chú trọng hai nội dung mới là “dân giám sát” và “dân thụ hưởng”.

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân đòi hỏi những yêu cầu mới. Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; lấy hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo hiệu quả. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, phát huy vai trò của Nhân dân trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Để các tầng lớp Nhân dân từ nông dân, công nhân đến trí thức, doanh nhân, thanh niên... đều thấy rõ trách nhiệm và quyền lợi của mình gắn liền với Nghị quyết Đại hội XIV, Đảng cần tạo điều kiện để Nhân dân phát huy tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, tự tin, tự lực, tự cường; đồng thời bảo đảm công bằng, bình đẳng trong tiếp cận cơ hội và thụ hưởng thành quả phát triển, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Có thể nói, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ chính là “nguồn vốn chính trị” quý giá nhất. Niềm tin ấy được xây dựng từ sự gắn bó mật thiết với Nhân dân, từ tinh thần phục vụ, trách nhiệm giải trình và từ những kết quả cụ thể trong việc mang lại ấm no, tự do, hạnh phúc cho Nhân dân. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu cao đối với tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên: phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, giữ gìn Đảng trong sạch, vững mạnh, xứng đáng là người lãnh đạo và là “người đầy tớ trung thành của Nhân dân” như lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ở chiều ngược lại, mỗi người dân hôm nay cũng cần nêu cao ý thức trách nhiệm công dân, không chỉ kỳ vọng mà còn chủ động tham gia, tự giác chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chung sức, đồng lòng xây dựng đất nước phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh, mọi thắng lợi đều bắt nguồn từ sức dân, lòng dân và trí tuệ của Nhân dân. Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân không chỉ là yêu cầu chính trị cấp thiết, mà còn là điều kiện quyết định để các quyết sách chiến lược của Đại hội thực sự đi vào cuộc sống, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước./.

PGS.TS Vũ Văn Phúc - nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Trường Đại học Thành Đô