Tiếng Việt
Tiếng Việt Tiếng Anh

Tự hào văn hóa Việt Nam - Khơi dậy khát vọng vươn mình của dân tộc

Ngày đăng: 22/11/2026   14:51
Đọc bài viết
Mặc định Cỡ chữ
Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, văn hóa Việt Nam đã kết tinh những giá trị bền vững, hun đúc tâm hồn, khí phách và bản lĩnh của con người Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, niềm tự hào về truyền thống văn hóa dân tộc cần được chuyển hóa thành ý thức gìn giữ, trách nhiệm sáng tạo và khát vọng cống hiến, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Cội nguồn văn hóa - sức mạnh làm nên bản lĩnh Việt Nam

Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử của quá trình dựng nước, giữ nước và không ngừng bồi đắp những giá trị văn hóa đặc sắc. Từ nền văn minh lúa nước hình thành bên những dòng sông, những làng quê với mái đình, cây đa, bến nước, đến các di sản kiến trúc, nghệ thuật, lễ hội và phong tục tập quán được lưu truyền qua nhiều thế hệ, văn hóa đã trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, tạo nên bản sắc riêng của dân tộc Việt Nam.

Trải qua những biến động của lịch sử, người Việt Nam vẫn gìn giữ được những phẩm chất đáng quý: lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường, lòng nhân ái, đức tính cần cù và truyền thống hiếu học. Những giá trị ấy được hun đúc trong đời sống gia đình, cộng đồng, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội.

Tình yêu quê hương, đất nước được gửi gắm trong từng câu ca dao, điệu hò, lời ru của mẹ; trong những làn điệu dân ca quan họ, ví giặm, ca trù, đờn ca tài tử; trong nghệ thuật múa rối nước, hát xoan, nhã nhạc cung đình Huế. Mỗi vùng miền có một sắc thái văn hóa riêng, góp phần tạo nên bức tranh thống nhất trong đa dạng của văn hóa Việt Nam.

Loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian là một trong những nét văn hóa tiêu biểu của Việt Nam. Ảnh minh họa

Những di sản được UNESCO ghi danh như Quần thể di tích Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Vịnh Hạ Long, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca quan họ Bắc Ninh hay Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ đã góp phần giới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam với bạn bè quốc tế. Đó là những tài sản vô giá được trao truyền từ quá khứ, đồng thời là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và giao lưu quốc tế.

Tuy nhiên, giá trị văn hóa dân tộc không chỉ nằm trong những công trình kiến trúc, hiện vật hay di sản được công nhận. Văn hóa còn hiện diện trong cách ứng xử giữa con người với con người, trong nếp sống gia đình, tinh thần tương thân tương ái, ý thức cộng đồng và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước. Những hành động sẻ chia với đồng bào vùng thiên tai, sự tận tụy của người lao động, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, công chức trong phục vụ Nhân dân đều góp phần bồi đắp những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam.

Tự hào về văn hóa dân tộc vì thế phải bắt đầu từ sự hiểu biết, trân trọng và thực hành những giá trị đã làm nên cốt cách Việt Nam. Khi mỗi người nhận thức sâu sắc về nguồn cội, biết gìn giữ tiếng nói, phong tục, truyền thống gia đình và những chuẩn mực ứng xử tốt đẹp, văn hóa sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng trong đời sống hôm nay.

Phát huy sức mạnh văn hóa, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đất nước đứng trước nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, không gian số mở rộng đã làm thay đổi phương thức giao tiếp, sáng tạo và tiếp nhận các giá trị văn hóa. Bối cảnh đó đòi hỏi Việt Nam vừa chủ động tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, vừa giữ vững bản sắc, phát huy nội lực và khẳng định vị thế văn hóa dân tộc.

Ngày 07/01/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết xác định phát triển văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đây là định hướng có ý nghĩa chiến lược, khẳng định vị trí của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại... Tầm nhìn đến năm 2045, xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam xã hội chủ nghĩa, trong đó con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực của phát triển; các giá trị văn hoá giữ vai trò nền tảng, chuẩn mực và được thẩm thấu trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội... Chính phủ cũng đã ban hành Chương trình hành động tại Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/02/2026 để cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đặc biệt, phát triển văn hóa phải gắn chặt với phát triển con người. Một đất nước muốn vươn lên mạnh mẽ cần có những con người mang trong mình lòng yêu nước, ý thức tự tôn dân tộc, tri thức, năng lực sáng tạo và tinh thần trách nhiệm. Đó là những người biết trân trọng quá khứ nhưng không ngừng học hỏi cái mới; có khát vọng thành công nhưng luôn đặt lợi ích cộng đồng và đất nước trong những lựa chọn của mình.

Để làm được điều đó, giáo dục văn hóa và lịch sử dân tộc là một trong những nội dung cần được quan tâm thường xuyên, thiết thực hơn. Gia đình là nơi hình thành những chuẩn mực đầu tiên về đạo đức, lối sống và tình yêu thương. Nhà trường có trách nhiệm bồi dưỡng tri thức, lòng tự hào dân tộc, ý thức gìn giữ di sản và khả năng tiếp nhận có chọn lọc những giá trị văn hóa mới. Các thiết chế văn hóa ở cơ sở cần phát huy vai trò, tạo điều kiện để người dân tham gia sáng tạo, thực hành và thụ hưởng các hoạt động văn hóa.

Đặc biệt, trong môi trường số, việc bảo tồn và lan tỏa văn hóa truyền thống cần có cách tiếp cận phù hợp với công chúng hiện đại. Công nghệ số mở ra khả năng lưu trữ, phục dựng, quảng bá di sản và đưa các sản phẩm văn hóa Việt Nam đến với đông đảo công chúng trong nước, quốc tế. Những câu chuyện lịch sử, giá trị di sản, phong tục và nghệ thuật truyền thống có thể được giới thiệu bằng nhiều hình thức mới, gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Cùng với cơ hội đó, cần nâng cao trách nhiệm trong tiếp nhận và chia sẻ thông tin, xây dựng môi trường văn hóa trên không gian mạng lành mạnh, văn minh. Mỗi người cần có khả năng phân biệt thông tin chính xác, ứng xử có trách nhiệm và kiên quyết đấu tranh với những nội dung xuyên tạc lịch sử, xúc phạm giá trị văn hóa, cổ súy lối sống lệch chuẩn. Bảo vệ bản sắc dân tộc trong thời đại số phải gắn với việc nâng cao tri thức, năng lực sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ.

Một nhiệm vụ cũng không kém phần quan trọng là gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế, đặc biệt là du lịch và công nghiệp văn hóa. Di sản cần được bảo vệ bằng những phương thức khoa học, có sự tham gia của cộng đồng và bảo đảm hài hòa giữa khai thác với gìn giữ lâu dài. Các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, thủ công mỹ nghệ, điện ảnh, âm nhạc và thời trang mang dấu ấn Việt Nam cần được đầu tư bài bản để có sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Khát vọng vươn mình của dân tộc cũng cần được nuôi dưỡng từ tinh thần sáng tạo, ý chí tự lực, tự cường và niềm tin vào con đường phát triển của đất nước. Khi những giá trị truyền thống được kết nối với tri thức hiện đại, khi bản sắc dân tộc trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo, văn hóa Việt Nam sẽ có thêm điều kiện để lan tỏa sâu rộng, đóng góp vào sức mạnh mềm quốc gia.

Tự hào văn hóa Việt Nam là tự hào về lịch sử, truyền thống và những thành quả mà các thế hệ cha ông đã dày công vun đắp. Nhưng niềm tự hào ấy cũng gắn với trách nhiệm của mỗi người trong việc tiếp nối, làm giàu và phát triển các giá trị dân tộc. Từ mỗi gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị đến từng cộng đồng dân cư, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cần bắt đầu bằng những hành động cụ thể, thiết thực.

Khi một nền văn hóa giàu bản sắc cùng những thế hệ công dân có tri thức, nhân cách và khát vọng cống hiến sẽ tạo nên nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh và bền vững. Khi văn hóa thực sự thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh trong mỗi con người và toàn xã hội, niềm tự hào dân tộc sẽ được tiếp nối bằng những thành tựu mới, góp phần đưa Việt Nam vững bước trên con đường xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc./.

Hà Giang