Những địa bàn còn nhiều phần mộ chưa được tìm thấy
Quảng Trị từng là chiến trường đặc biệt ác liệt trong hai cuộc kháng chiến. Hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu, hy sinh trên mảnh đất này. Nhiều người được đồng đội, nhân dân địa phương chôn cất ngay tại trận địa hoặc những khu vực gần nơi chiến đấu. Sau nhiều thập kỷ, chiến tranh lùi xa, địa hình thay đổi, cây cối và công trình dân sinh phủ lên những dấu tích cũ. Không ít vị trí an táng ban đầu không còn nhận diện được.
Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn do nguồn thông tin ngày càng hạn chế. Tư liệu phục vụ xác minh chủ yếu được khai thác từ hồ sơ quân sự, sơ đồ tác chiến, tài liệu lưu trữ, lời kể của các cựu chiến binh và người dân từng chứng kiến các trận đánh. Tuy nhiên, nhiều nhân chứng tuổi đã cao, một số đã qua đời; những người còn nhớ sự việc cũng khó cung cấp thông tin cụ thể về vị trí chôn cất, khiến việc khoanh vùng và xác định địa điểm tìm kiếm trên thực địa gặp nhiều trở ngại.
Trong giai đoạn 2 của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Sư đoàn 968 được giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 153 hài cốt liệt sĩ. Để hoàn thành nhiệm vụ, đơn vị phải tiếp tục rà soát kỹ các địa bàn, đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, bố trí lực lượng phù hợp và tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị. Khối lượng công việc lớn, địa bàn tìm kiếm rộng, trong khi thông tin về phần mộ liệt sĩ còn thiếu và chưa đầy đủ, đặt ra nhiều thách thức đối với cán bộ, chiến sĩ tham gia nhiệm vụ.
![]()
Một trong những địa bàn trọng điểm được Sư đoàn tập trung lực lượng là khu vực căn cứ Cồn Tiên, xã Cồn Tiên. Trong giai đoạn 1965-1968, Cồn Tiên là cứ điểm quân sự quan trọng của Mỹ, cùng với Dốc Miếu tạo thành hệ thống phòng thủ thuộc hàng rào điện tử McNamara. Nơi đây từng diễn ra nhiều trận chiến đấu ác liệt, trong đó có trận tiến công căn cứ Cồn Tiên ngày 8/5/1967.
Được biết, từ năm 1992 đến năm 2022, các lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập khoảng 83 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Cồn Tiên. Tuy nhiên, nhiều người hy sinh vẫn chưa được tìm thấy. Việc xác định vị trí các phần mộ còn lại cần tiếp tục dựa vào tài liệu lịch sử, thông tin nhân chứng và kết quả khảo sát thực địa.
Đầu tháng 8/2026, lực lượng chức năng sử dụng radar xuyên đất khảo sát 8 khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ tại Cồn Tiên. Kết quả bước đầu phát hiện một số vị trí có dấu hiệu xáo trộn trong lòng đất. Những dữ liệu này được đưa vào quá trình nghiên cứu, đối chiếu với tài liệu lịch sử và thông tin do nhân chứng cung cấp để xác định khu vực cần tiếp tục kiểm tra.
Trong quá trình triển khai, Sư đoàn 968 đã phối hợp với các cơ quan chức năng, tổ chức lực lượng tìm kiếm tại những vị trí được xác định có khả năng tồn tại hài cốt liệt sĩ. Theo Trung tá Cao Xuân Cường, Đội trưởng Đội Quy tập, Phòng Chính trị Sư đoàn 968, cho biết đơn vị huy động lực lượng công binh rà soát bom mìn, vật liệu nổ; đồng thời bố trí 3 máy múc và 15 cán bộ, chiến sĩ tìm kiếm tại 4 điểm đã được radar xuyên đất khoanh vùng.
Đây là thông tin quan trọng đối với một địa bàn có diện tích rộng, nhiều dấu tích chiến tranh và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Trước khi triển khai tìm kiếm, các lực lượng phải phối hợp kiểm tra hiện trường, rà soát điều kiện an toàn, xác định phạm vi công việc và bố trí phương tiện phù hợp.
Ngoài Cồn Tiên, Đội Quy tập Sư đoàn 968 còn tổ chức tìm kiếm tại nhiều địa bàn khác của tỉnh Quảng Trị.
Điển hình như ngày 23/1/2026, tại thôn Đá Nổi, xã Ba Lòng, lực lượng của Sư đoàn phát hiện một hài cốt liệt sĩ trong khu vực vườn nhà ông Phan Văn An. Trung tá Lê Trường Giang, Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 968, cho biết trước đó đơn vị đã tổ chức nắm tình hình, khảo sát địa bàn và triển khai lực lượng tìm kiếm.
Trước đó, Đội Quy tập Sư đoàn 968 cũng tìm kiếm được một hài cốt liệt sĩ tại thôn Tân Xuân 1, xã Cam Lộ. Những di vật đi kèm gồm hộp tiếp đạn súng AK, dao găm, thắt lưng bộ đội và các mảnh tăng nhỏ. Tháng 6/2025, lực lượng của Sư đoàn tìm kiếm, quy tập 5 hài cốt liệt sĩ tại khu vực mỏm 3, điểm cao 82, thôn Bản Chùa, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ trước đây.
Chỉ tiêu 153 hài cốt và yêu cầu nâng cao hiệu quả tìm kiếm
Kết thúc mùa khô 2025-2026, theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Trị, Đội Quy tập Sư đoàn 968 đã tìm kiếm, quy tập 24 hài cốt liệt sĩ. Đây là kết quả trong một giai đoạn thực hiện nhiệm vụ có nhiều khó khăn về địa hình, thời tiết và nguồn thông tin.
Bước vào giai đoạn 2 Chiến dịch 500 ngày đêm, Sư đoàn 968 được giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 153 hài cốt liệt sĩ. Để thực hiện nhiệm vụ, đơn vị tiếp tục rà soát, tiếp nhận và phân loại các nguồn tin, tổ chức xác minh tại thực địa, ưu tiên những khu vực có thông tin tương đối cụ thể về vị trí chôn cất. Đồng thời, đơn vị tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng và nhân chứng để bổ sung dữ liệu, mở rộng phạm vi tìm kiếm.
Tại khu vực Cồn Tiên, việc ứng dụng phương tiện khảo sát hiện đại có thể hỗ trợ xác định những khu vực cần kiểm tra. Tuy nhiên, kết quả từ thiết bị không thể thay thế hoàn toàn việc xác minh hồ sơ, nghiên cứu lịch sử và kiểm tra thực địa. Các vị trí nghi vấn phải được đối chiếu với nhiều nguồn tư liệu trước khi tổ chức tìm kiếm.
Một khó khăn khác là nguồn thông tin về nơi an táng liệt sĩ ngày càng hạn chế. Nhiều nhân chứng từng trực tiếp tham gia chiến đấu hoặc chôn cất đồng đội hiện đã cao tuổi. Một số người nhớ được địa danh, hướng di chuyển hoặc đặc điểm khu vực nhưng không còn xác định chính xác tọa độ. Có những trường hợp địa hình thay đổi nhiều so với thời điểm chiến tranh, khiến việc đối chiếu tài liệu cũ với hiện trạng gặp trở ngại.
Thời tiết và đặc điểm địa hình cũng ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ tìm kiếm. Nhiều khu vực đồi núi có địa hình phức tạp, đất đá xen lẫn cây cối rậm rạp; một số vị trí đã thay đổi nhiều so với thời điểm diễn ra các trận đánh, gây khó khăn cho việc khảo sát, xác định vị trí chôn cất. Đặc biệt, bom mìn và vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Tại khu vực Cồn Tiên, sự phối hợp giữa lực lượng công binh và Đội Quy tập có vai trò quan trọng trong bảo đảm an toàn cho hoạt động tìm kiếm. Các khu vực nghi có bom mìn, vật liệu nổ phải được kiểm tra, xử lý theo quy định trước khi triển khai nhiệm vụ. Mỗi đợt tìm kiếm đều được tổ chức chặt chẽ, thận trọng, bảo đảm an toàn cho cán bộ, chiến sĩ và người dân.
Song song với công tác tìm kiếm, quy tập, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cũng cần được triển khai chặt chẽ. Đối với những trường hợp chưa xác định được thông tin, đơn vị phải thực hiện đầy đủ việc quản lý, lập hồ sơ, bảo quản và thu thập di vật theo quy định; đồng thời phối hợp với các cơ quan chuyên môn lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN. Kết quả đối chiếu ADN với mẫu sinh phẩm của thân nhân sẽ góp phần xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, giúp gia đình có thêm cơ hội tìm lại người thân sau nhiều năm mong đợi.
Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2 diễn ra ngày 9/11/2026, Quân khu 4 yêu cầu các đơn vị tập trung lực lượng vào những địa bàn trọng điểm, có nguồn thông tin và khả năng tìm kiếm, quy tập. Trong giai đoạn này, toàn Quân khu phấn đấu tìm kiếm, quy tập từ 1.000 đến 1.100 hài cốt liệt sĩ.
Đối với Sư đoàn 968, chỉ tiêu 153 hài cốt liệt sĩ cần được cụ thể hóa bằng kế hoạch tìm kiếm theo từng địa bàn, trên cơ sở các nguồn tin đã được tiếp nhận và xác minh. Bên cạnh việc duy trì lực lượng tại Cồn Tiên, đơn vị tiếp tục rà soát những khu vực từng diễn ra các trận đánh, tăng cường phối hợp với chính quyền cơ sở và Hội Cựu chiến binh để khai thác thông tin từ người dân, nhân chứng.
Đặc biệt, việc cập nhật hồ sơ, số hóa dữ liệu và lập bản đồ tìm kiếm cần được thực hiện thường xuyên. Những thông tin mới phải được đối chiếu với dữ liệu đã có, tránh bỏ sót hoặc tìm kiếm trùng lặp tại những khu vực đã được kết luận. Sự phối hợp giữa các đơn vị quân đội, cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Ở những địa bàn từng diễn ra chiến sự, hiện này vẫn còn những phần mộ chưa được tìm thấy, vẫn còn nhiều cái tên chưa được xác định danh tính và nhiều gia đình chưa biết nơi người thân yên nghỉ. Thời giant tới, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 968 tiếp tục bám địa bàn, kiên trì xác minh từng nguồn tin, thận trọng trong từng đợt tìm kiếm. Đưa được một hài cốt liệt sĩ trở về là thêm một người lính được an nghỉ bên đồng đội, thêm một gia đình có cơ hội khép lại những năm tháng chờ đợi./.
Tăng Định
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả