Thôn, bản sau sáp nhập: Cần một thế hệ cán bộ mới

Không gian mới, cách làm mới

Từ tháng 7/2026, sau khi hoàn thành việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, tỉnh Thái Nguyên giảm từ 3.145 xuống còn hơn 1.400 đơn vị. Cùng với kiện toàn tổ chức, tỉnh bố trí hơn 4.200 người hoạt động không chuyên trách tại các thôn, tổ dân phố mới.

Với vùng cao, sự thay đổi về quy mô địa bàn kéo theo những yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Khi một thôn có hàng trăm hộ dân, trải rộng trên địa hình đồi núi, việc truyền tải thông tin, nắm bắt tâm tư và tổ chức các hoạt động cộng đồng không thể chỉ dựa vào những phương thức quen thuộc.

Thôn Dương Sơn, xã Côn Minh là một ví dụ. Sau hợp nhất, thôn có 244 hộ với hơn 1.000 nhân khẩu, gồm đồng bào Nùng, Tày, Kinh và Dao. Nhiều hộ ở xa trung tâm khiến việc thông tin đến từng gia đình gặp không ít khó khăn.

Đồng chí Dương Văn Luyến, sinh năm 1988, Trưởng thôn Dương Sơn, lựa chọn kết hợp cách làm truyền thống với công nghệ số. Anh chủ động lập các nhóm Zalo, Facebook của thôn để chuyển tải thông báo, chủ trương, chính sách, lịch họp và những thông tin cần thiết tới người dân.

Anh Dương Văn Luyến, Trưởng thôn Dương Sơn, xã Côn Minh, tỉnh Thái Nguyên hướng dẫn người dân ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính.

Điều đáng chú ý không nằm ở việc sử dụng mạng xã hội, mà ở tư duy thích ứng với một địa bàn đã thay đổi. Khi khoảng cách địa lý trở thành rào cản, công nghệ được sử dụng như một công cụ rút ngắn khoảng cách thông tin, tăng tính công khai và giúp cán bộ phản hồi nhanh hơn trước những vấn đề phát sinh.

Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế sự hiện diện của cán bộ. Tại thôn Bản Súng, xã Ngân Sơn, sau sáp nhập, thôn có trên 900 nhân khẩu thuộc 6 dân tộc Tày, Kinh, Nùng, Dao, Hoa và Mông. Có những hộ cách trung tâm thôn hơn chục ki-lô-mét, đường đi quanh co, nhiều đoạn dốc cao.

Đồng chí Nông Thị Thu Thủy, sinh năm 2000, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn, cùng các đoàn thể đến từng cụm dân cư, gặp gỡ già làng, người có uy tín để nắm bắt tâm tư của bà con. Những băn khoăn liên quan đến tên thôn, địa điểm sinh hoạt hay cách thức tổ chức các hoạt động sau sáp nhập được giải thích trực tiếp.

Cách làm ấy cho thấy một yêu cầu không thay đổi dù địa giới có thay đổi: muốn tổ chức mới vận hành hiệu quả, cán bộ phải thực sự gần dân. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, sự gần gũi, chân thành và khả năng lắng nghe càng có ý nghĩa trong việc tạo dựng niềm tin và đồng thuận.

Không chỉ ổn định, phải tạo được giá trị mới

Sáp nhập thôn, bản không phải là đích đến. Khi tổ chức mới đi vào ổn định, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để quy mô lớn hơn trở thành lợi thế cho phát triển.

Tại thôn vùng cao Thị Xuân, xã Hiệp Lực, đồng chí Hà Trương Lâm, sinh năm 1995, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân, lựa chọn bắt đầu từ sản xuất. Phần lớn người dân trong thôn là đồng bào Tày, Dao, Mông. Theo anh, để thay đổi tập quán sản xuất, tuyên truyền thôi chưa đủ; người dân cần được nhìn thấy mô hình cụ thể và hiệu quả thực tế.

Chi hội Nông dân vì vậy tập trung hướng dẫn kỹ thuật ngay trên nương, trên ruộng, kết nối nguồn vốn và tổ chức cho bà con tham quan những mô hình sản xuất hiệu quả ở địa phương khác. Khi lợi ích được nhìn thấy rõ, việc vận động người dân áp dụng khoa học kỹ thuật trở nên thực chất hơn.

Từ câu chuyện ở Thị Xuân có thể thấy vai trò của cán bộ cơ sở đang được đặt trong một yêu cầu rộng hơn. Cán bộ không chỉ truyền đạt chủ trương mà phải biết kết nối nguồn lực, hỗ trợ người dân giải quyết những vấn đề cụ thể của sản xuất và sinh kế.

Trao cơ hội để cán bộ trẻ trưởng thành

Thực tiễn tại Thái Nguyên cho thấy nhiều địa phương đang mạnh dạn giao trọng trách cho những cán bộ trẻ có năng lực, uy tín, am hiểu địa bàn và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin.

Bà Mã Thị Thương Oanh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thượng Minh, đánh giá đội ngũ cán bộ trẻ đã thể hiện sự năng động, sáng tạo, nhanh chóng thích ứng với nhiệm vụ mới, nhất là trong chuyển đổi số và vận động nhân dân. Theo bà, thời gian tới cần tiếp tục bồi dưỡng, tạo môi trường để cán bộ trẻ rèn luyện và cống hiến lâu dài.

Đây là một vấn đề có ý nghĩa không chỉ đối với Thái Nguyên mà với quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở trong giai đoạn mới. Sắp xếp tổ chức có thể tạo ra một bộ máy tinh gọn hơn, nhưng để bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả cần những con người có năng lực tương ứng với yêu cầu mới.

Cán bộ trẻ đảm nhiệm nhiều vị trí chủ chốt tại các thôn, bản sau sắp xếp ở xã Thượng Minh, tỉnh Thái Nguyên.

Đối với cán bộ trẻ, kinh nghiệm là thứ cần được tích lũy qua thực tiễn. Vì vậy, giao việc và giao trách nhiệm cũng chính là một hình thức đào tạo. Khi được đặt vào những địa bàn khó, được tiếp xúc trực tiếp với người dân và phải giải quyết những vấn đề cụ thể, cán bộ trẻ có cơ hội rèn luyện khả năng tổ chức, vận động, xử lý tình huống và trưởng thành từ thực tiễn.

Đặc biệt ở vùng cao, cán bộ cơ sở cần nhiều hơn kiến thức chuyên môn. Họ phải hiểu địa bàn, phong tục, tập quán, quan hệ cộng đồng và sinh kế của người dân. Sức trẻ chỉ thực sự trở thành lợi thế khi đi cùng tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và khả năng học hỏi.

Từ sắp xếp tổ chức đến nâng cao chất lượng quản trị

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phát huy mạnh mẽ nguồn lực con người, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Những định hướng lớn ấy chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa từ cơ sở. Với Thái Nguyên, quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố là một bước trong việc tổ chức lại không gian dân cư và nguồn lực. Nhưng hiệu quả cuối cùng không thể chỉ tính bằng số lượng đơn vị giảm xuống.

Một bộ máy tinh gọn phải giúp việc điều hành thuận lợi hơn; thông tin đến với người dân nhanh hơn; nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn và người dân có thêm cơ hội tham gia vào quá trình phát triển địa phương.

Nhìn từ những thôn, bản vùng cao, điều đó đòi hỏi cán bộ phải thay đổi cách làm. Địa bàn rộng hơn cần phương thức quản lý khoa học hơn. Dân cư đa dạng hơn cần cách vận động linh hoạt hơn. Nhu cầu phát triển cao hơn đòi hỏi cán bộ không chỉ quản lý mà còn phải biết kết nối, hỗ trợ và kiến tạo cơ hội.

Trong quá trình ấy, cán bộ trẻ có những lợi thế rõ rệt về khả năng tiếp cận công nghệ, tinh thần đổi mới và sự chủ động. Nhưng điều quyết định vẫn là khả năng biến lợi thế đó thành kết quả cụ thể trong đời sống nhân dân.

Từ nhóm thông tin trên mạng xã hội ở Dương Sơn, những chuyến đi đến từng cụm dân cư ở Bản Súng, đến mô hình hỗ trợ sản xuất tại Thị Xuân, có thể thấy những thay đổi lớn của bộ máy đang được bắt đầu từ những việc rất cụ thể.

Sắp xếp thôn, bản vì thế không nên dừng lại ở việc hoàn thành một phương án tổ chức. Đây phải là điểm khởi đầu cho quá trình đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng đội ngũ và khai thác tốt hơn nguồn lực cộng đồng.

Ở những thôn, bản vùng cao Thái Nguyên, sức trẻ đang được đặt vào một phép thử thực tế như vậy. Khi người trẻ được tin tưởng, được giao nhiệm vụ và được tạo môi trường để trưởng thành, họ không chỉ góp phần giúp bộ máy mới nhanh chóng ổn định mà còn có thể trở thành những hạt nhân thúc đẩy phát triển ở cơ sở.

Đó cũng là cách tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV được cụ thể hóa từ những địa bàn gần dân nhất: tinh gọn tổ chức phải đi cùng nâng cao chất lượng con người; đổi mới phương thức hoạt động phải hướng tới phục vụ nhân dân tốt hơn; và sức mạnh của bộ máy phải được đo bằng khả năng tạo đồng thuận, khơi dậy nguồn lực và mở ra cơ hội phát triển cho cộng đồng./.

Diệp Anh