Kiến nghị về quản trị hành chính và cung cấp dịch vụ công khi tổ chức triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp

Ban Chính sách, chiến lược Trung ương kiến nghị tiếp tục rà soát tinh gọn quy trình, cắt giảm thủ tục không cần thiết; chuẩn hóa, số hóa hồ sơ và dịch vụ công; xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông từ cấp tỉnh đến cấp xã.

Theo tài liệu tổng hợp một số kiến nghị của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương (Kèm theo Công văn số 12154/VPCP-TCCV 09/12/2025 của Văn phòng Chính phủ), Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã kiến nghị về quản trị hành chính và cung cấp dịch vụ công nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khi tổ chức triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Cụ thể:

Về quản trị hành chính, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương kiến nghị đẩy mạnh thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021-2030; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công.

Tiếp tục rà soát tinh gọn quy trình, cắt giảm thủ tục không cần thiết; chuẩn hóa, số hóa hồ sơ và dịch vụ công; xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông từ cấp tỉnh đến cấp xã. Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, khắc phục tình trạng “cát cứ dữ liệu”, bảo đảm vận hành đồng bộ các hệ thống thông tin, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Triển khai tập huấn, tuyên truyền cho người dân, doanh nghiệp về khai thác, sử dụng các nền tảng số, dịch vụ số do chính quyền, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp; hỗ trợ người dân thực hiện số hóa và nộp hồ sơ; triển khai các hoạt động truyền thông chủ động, minh bạch.

Tăng cường phân cấp cho công chức trong việc xác nhận, chứng thực hoặc ký xác nhận văn bản hành chính để rút ngắn thời gian xử lý. Tăng cường cải cách toàn diện, đồng bộ để đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia, quản trị địa phương, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học và công nghệ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị.

Tập trung số hóa một số chức năng thanh toán, an sinh và trợ cấp xã hội ở cấp tỉnh hoặc vùng để giảm tải cho cấp xã và bảo đảm tính thống nhất. Thiết lập hệ thống giám sát, kiểm toán và công bố công khai chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động hành chính của các xã để tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc, những vấn đề mới phát sinh khi vận hành chính quyền địa phương 02 cấp và thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền.

Khẩn trương hoàn thành việc thành lập đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã thực hiện dịch vụ công cơ bản thiết yếu đa ngành, đa lĩnh vực.

Về xây dựng và triển khai thực hiện các thủ tục hành chính “phi địa giới” hành chính, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương kiến nghị đẩy mạnh xây dựng chính quyền điện tử, chuyển đổi số đồng bộ, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình để khắc phục khoảng cách địa lý sau sáp nhập, tăng khả năng tiếp cận cho người dân. Đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm liên thông hệ thống dịch vụ công trực tuyến, nâng cấp hệ thống Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Hoàn thiện hệ thống định danh số quốc gia thống nhất để người dân có thể thực hiện thủ tục ở mọi địa phương. Xây dựng cơ sở pháp lý tăng cường liên thông dữ liệu hành chính đồng bộ giữa các cấp, ngành và địa phương nhằm giảm thủ tục lặp lại, tiết kiệm thời gian và chi phí xử lý hồ sơ.

Nghiên cứu cơ chế phân quyền, ủy quyền, tiếp nhận, xử lý các thủ tục hành chính (TTHC) phi địa giới theo chiều ngang. Cùng với đó, xác định rõ cơ chế tài chính đi kèm với việc xử lý các TTHC phi địa giới này (cụ thể đơn vị/đầu mối nào thực hiện nhiệm vụ chi/thu các khoản phí, lệ phí khi tiếp nhận thực hiện các TTHC phi địa giới này). Ngoài ra, phân quyền trách nhiệm rõ ràng trong xác thực, xử lý và bảo mật dữ liệu, quy định trách nhiệm giữa các cấp chính quyền khi xử lý thủ tục vượt ranh giới.

Hoàn thiện hành lang pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm tính minh bạch, an toàn và thống nhất. Tích hợp dịch vụ công trên một cổng tập trung, giúp nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Về thực hiện phân cấp, phân quyền cho công chức cấp xã trực tiếp thực hiện chứng thực thủ tục hành chính, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý về ủy quyền và phân cấp. Nhà nước cần ban hành văn bản hướng dẫn thống nhất cho phép Chủ tịch UBND cấp xã ủy quyền bằng văn bản cho công chức tư pháp - hộ tịch hoặc bộ phận một cửa thực hiện chứng thực chữ ký, bản sao và xác nhận nhân thân. Văn bản ủy quyền phải quy định rõ phạm vi, thời hạn, loại giấy tờ, trách nhiệm và chế độ lưu trữ, đồng thời được công khai trên cổng dịch vụ công.

Xây dựng quy trình chứng thực thống nhất toàn quốc (SOP), ban hành bộ mẫu biểu điện tử, áp dụng sổ chứng thực điện tử có đánh số tự động, mã QR tra cứu và lời chứng chuẩn hóa nhằm bảo đảm tính minh bạch, giảm sai sót và thuận lợi cho kiểm tra hậu kiểm.

Tăng cường công cụ số và hạ tầng kỹ thuật. Các xã/phường cần được trang bị chữ ký số công chức, dấu điện tử UBND xã, kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để xác thực danh tính, ứng dụng công nghệ nhận diện sinh trắc học, QR tra cứu và ki-ốt tự phục vụ nhằm mở rộng khả năng cung ứng dịch vụ công ngay tại cơ sở.

Thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình. Thực hiện hậu kiểm ngẫu nhiên cấp tỉnh, xây dựng hệ thống cảnh báo gian lận và danh mục hồ sơ không được chứng thực tại cấp xã.

Về đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ công, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương kiến nghị nghiên cứu xây dựng danh mục dịch vụ công ích được phép xã hội hóa theo cấp độ ưu tiên, bảo đảm chỉ chuyển giao những lĩnh vực phù hợp cho khu vực tư nhân hoặc tổ chức xã hội, đồng thời giữ lại các dịch vụ thiết yếu do Nhà nước cung cấp trực tiếp.

Hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế giám sát, bao gồm quy trình đấu thầu công khai, tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng, hệ thống chỉ tiêu hiệu suất (KPI), tăng cường sự tham gia của cộng đồng để đảm bảo minh bạch và kiểm soát chất lượng.

Khuyến khích mô hình hợp tác linh hoạt cung cấp dịch vụ công, như mô hình hợp tác công tư, mô hình Hệ thống quản lý chỉ định hay hợp đồng theo kết quả để huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả dịch vụ.

Về thúc đẩy liên kết để phát triển đô thị và cơ sở hạ tầng cấp xã, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương kiến nghị nghiên cứu xây dựng cơ chế hợp tác liên xã mang tính bắt buộc nhằm bảo đảm cung ứng thống nhất một số dịch vụ công và đầu tư hạ tầng chung trên phạm vi rộng hơn đơn vị hành chính cơ sở, trong đó xác định rõ rõ loại hình dịch vụ cần hợp tác, phương thức cung cấp dịch vụ, cơ chế chia sẻ chi phí - lợi ích, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Nghiên cứu xây dựng khung pháp lý về hợp tác liên chính quyền, học tập Luật Hợp tác liên chính quyền, tạo cơ sở pháp lý cho các hình thức hợp tác liên tỉnh để phát triển đô thị và hạ tầng tại địa phương, trong đó quy định rõ lĩnh vực, hình thức, cơ chế hợp tác, cơ chế chia sẻ chi phí - lợi ích và trách nhiệm giải trình.

Trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền xã/phường trong quản lý đầu tư hạ tầng và phát triển đô thị sau sáp nhập, đi kèm hướng dẫn kỹ thuật, quy trình phối hợp và tiêu chuẩn chung để tránh phân tán nguồn lực, giúp nâng cao hiệu quả điều phối đầu tư vùng, đồng thời bảo đảm tính thống nhất trong quy hoạch và vận hành.

Nghiên cứu xây dựng cơ chế chính sách chuẩn hóa hạ tầng liên tỉnh/liên xã (giao thông, xử lý nước, rác thải, các công trình công cộng...) và điều phối phát triển theo quy hoạch tổng thể vùng, nhằm tránh chồng chéo, tiết kiệm nguồn lực và tăng hiệu quả đầu tư công./.

Thanh Phương