TPHCM ban hành quy chế mới về tổ chức, hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư

UBND TPHCM vừa ban hành Quyết định về Quy chế tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư trên địa bàn thành phố.

Quy chế áp dụng đối với các khu phố, ấp, thôn, khu dân cư; người hoạt động không chuyên trách, người tham gia hoạt động tại cơ sở; cộng đồng dân cư cùng các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Theo quy chế, việc tổ chức khu phố, ấp, thôn, khu dân cư phải bảo đảm tinh gọn, hợp lý, hoạt động hiệu quả, phù hợp với quy mô dân cư, đặc điểm từng địa bàn và yêu cầu quản lý của chính quyền cấp xã.

Một trong những nguyên tắc xuyên suốt là đề cao tính tự quản của cộng đồng dân cư, phát huy quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân trong xây dựng đời sống cộng đồng, đồng thời giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương.

Hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, hương ước, quy ước của cộng đồng; bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch và phân định rõ giữa nhiệm vụ tự quản của cộng đồng với nhiệm vụ hỗ trợ chính quyền cấp xã trong quản lý nhà nước.

Quy chế cũng yêu cầu các khu phố, ấp, thôn, khu dân cư đặt dưới sự lãnh đạo của chi bộ; tăng cường phối hợp giữa Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư với Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và các tổ chức tự quản trên địa bàn.

Đáng chú ý, quy chế nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tổ chức, điều hành hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự quản, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, tham gia các hoạt động cộng đồng và phối hợp thuận lợi hơn với chính quyền địa phương.

Về tổ chức bộ máy, mỗi khu phố, ấp, thôn, khu dân cư có một Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư là người hoạt động không chuyên trách, với nhiệm kỳ 5 năm.

Phó Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư là người tham gia hoạt động tại địa bàn, do UBND cấp xã quyết định công nhận. Chức danh này có trách nhiệm hỗ trợ Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư thực hiện các nhiệm vụ được phân công; đồng thời cùng chịu trách nhiệm trước UBND cấp xã, cấp ủy và cử tri về hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư theo quy định.

Đối với các hoạt động tự quản, cộng đồng dân cư sẽ trực tiếp thảo luận, quyết định và tổ chức thực hiện trên cơ sở tự nguyện, phù hợp với quy định của pháp luật, hương ước, quy ước, phong tục, tập quán và điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Trong khi đó, việc phối hợp, hỗ trợ chính quyền cấp xã được thực hiện theo hướng dẫn của địa phương, bảo đảm phù hợp với chức năng tự quản của cộng đồng và các quy định của pháp luật.

Quyết định có hiệu lực từ ngày 1-8-2026.

Cùng với việc ban hành quy chế mới, UBND TPHCM bãi bỏ các quy định trước đây về tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư trên địa bàn TPHCM, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (trước khi sáp nhập), gồm Quyết định số 40/2024/QĐ-UBND của UBND TPHCM; Quyết định số 19/2019/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bình Dương; Quyết định số 16/2018/QĐ-UBND và Quyết định số 12/2019/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Việc bãi bỏ các văn bản này nhằm thống nhất cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư trên địa bàn TPHCM sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Vương Linh