Thực thi chính sách bảo hiểm xã hội tại Phú Thọ sau 5 năm thực hiện Bộ luật Lao động 2019: Nền tảng an sinh ngày càng vững chắc

Nỗ lực toàn diện trong công tác chỉ đạo và tuyên truyền

Nhận thức rõ tầm quan trọng của chính sách BHXH, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Phú Thọ đã luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao công tác quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện. Hằng năm, tỉnh đều xây dựng kế hoạch phát triển đối tượng tham gia, đưa chỉ tiêu này vào Nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội, thể hiện quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc của cả hệ thống.

Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách được xem là nhiệm vụ then chốt, đi trước một bước. Trong 5 năm qua, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Sở Nội vụ) cùng các cơ quan liên quan như BHXH tỉnh, Liên đoàn Lao động tỉnh… đã tổ chức 7.650 hội nghị tập huấn, đối thoại về chính sách BHXH, BHYT, BHTN, thu hút hơn 208.350 người tham dự. Nội dung tuyên truyền được thiết kế đa dạng, tập trung vào những vấn đề thiết thực nhất với người lao động và người sử dụng lao động như: quyền và nghĩa vụ khi tham gia, quy định về tiền lương làm căn cứ đóng, chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp.

Các hình thức tuyên truyền cũng được đổi mới, linh hoạt để dễ dàng tiếp cận với từng nhóm đối tượng, từ các tài liệu, tờ rơi, infographic trực quan đến các video ngắn gọn, lan tỏa trên các nền tảng số. Những nỗ lực này đã góp phần nâng cao đáng kể nhận thức của cả người lao động và doanh nghiệp, từng bước thay đổi thói quen, nhận thức từ việc tham gia mang tính đối phó sang chủ động, tự nguyện vì lợi ích lâu dài.

Toàn tỉnh Phú Thọ hiện có 662.820 người tham gia BHXH bắt buộc

Diện bao phủ mở rộng, quyền lợi được đảm bảo

Với sự vào cuộc quyết liệt, công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN tại Phú Thọ đã đạt được những con số ấn tượng. Tính đến cuối tháng 10 năm 2025, toàn tỉnh có 3.285.231 người tham gia BHYT; 662.820 người tham gia BHXH; 535.349 người tham gia BHTN.

Những con số này cho thấy tấm lưới an sinh xã hội ngày càng được mở rộng, bao phủ tốt hơn các nhóm lao động trên địa bàn. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ, chế độ cho người lao động luôn được duy trì ở mức cao, trên 99% hồ sơ được giải quyết đúng hạn, đảm bảo quyền lợi cho người tham gia một cách kịp thời, minh bạch.

Đặc biệt, công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về BHXH đã được tăng cường mạnh mẽ, trở thành công cụ đắc lực để bảo vệ quyền lợi người lao động. Trong 5 năm, các cơ quan chức năng đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại 2.783 đơn vị. Qua đó, đã phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, như: Truy thu số tiền đóng thiếu do chưa tham gia hoặc đóng thiếu thời gian cho 3.745 lao động với số tiền 26,3 tỷ đồng; truy thu do đóng thiếu mức quy định cho 5.014 lao động với số tiền 4,8 tỷ đồng. Đồng thời thu hồi hàng tỷ đồng chi sai các chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức; xử phạt vi phạm hành chính 117 đơn vị với tổng số tiền 3,8 tỷ đồng.

Những biện pháp cứng rắn này không chỉ giúp thu hồi hàng trăm tỷ đồng về cho quỹ BHXH mà còn có tác dụng răn đe, phòng ngừa vi phạm, buộc các doanh nghiệp phải có trách nhiệm hơn trong việc thực thi pháp luật, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động.

Thách thức và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn

Bên cạnh những kết quả tích cực, công tác thực thi chính sách BHXH tại Phú Thọ vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn, tồn tại:

Một là, tình trạng trốn đóng, chậm đóng vẫn còn diễn ra: Mặc dù công tác thanh tra đã được đẩy mạnh, nhưng vẫn còn một bộ phận doanh nghiệp chưa chấp hành nghiêm quy định, cố tình trốn đóng, chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN, làm ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết chế độ và đảm bảo quyền lợi của người lao động.

Hai là, vấn đề mượn hồ sơ, gian lận để tham gia BHXH: Một số trường hợp người lao động mượn hồ sơ tư pháp của người khác để ký hợp đồng lao động trong quá khứ đã dẫn đến những tranh chấp phức tạp, gây khó khăn cho cả cơ quan BHXH và người lao động trong quá trình giải quyết, xác minh để hưởng chế độ.

Ba là, thiếu sự liên thông, đồng bộ về dữ liệu: Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu về người lao động giữa các sở, ngành liên quan còn chưa đồng bộ. Điều này gây khó khăn trong việc xác định chính xác đối tượng cần tham gia, mức đóng, và quản lý quá trình đóng - hưởng, làm giảm hiệu quả của công tác quản lý.

Kiến nghị và giải pháp cho giai đoạn tới

Để chính sách BHXH thực sự là điểm tựa vững chắc cho người lao động, trong thời gian tới, tỉnh Phú Thọ cần tập trung vào các giải pháp sau:

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh và đổi mới công tác tuyên truyền: Cần xây dựng các chương trình truyền thông chuyên sâu, phù hợp với từng ngành nghề, khu vực, nhấn mạnh về lợi ích lâu dài của việc tham gia BHXH để người lao động coi đây là một hình thức tiết kiệm cho tương lai, thay vì chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt.

Thứ hai, tăng cường hơn nữa hiệu quả thanh tra, kiểm tra: Cần ứng dụng công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu để tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, tập trung vào các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm. Đồng thời, công khai danh tính các doanh nghiệp chây ì, nợ đọng BHXH để tăng áp lực tuân thủ từ cộng đồng và xã hội.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế liên thông dữ liệu: Đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về lao động giữa các cơ quan như Nội vụ, Thuế, BHXH. Việc liên thông dữ liệu sẽ giúp quản lý đối tượng một cách chặt chẽ, minh bạch, giảm thiểu tình trạng trốn đóng và gian lận.

Thứ tư, đề nghị các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, ban hành các chế tài đủ sức răn đe đối với các hành vi trục lợi quỹ BHXH, BHTN, đặc biệt là các trường hợp hưởng sai quy định nhưng không thực hiện nộp trả lại số tiền đã hưởng.

Nhìn chung, sau 05 năm thực hiện Bộ luật Lao động 2019, công tác thực thi chính sách BHXH, BHYT, BHTN tại Phú Thọ đã đạt được những nền tảng quan trọng. Với sự chỉ đạo quyết liệt và các giải pháp đồng bộ, tin tưởng rằng tấm lưới an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh sẽ ngày càng được củng cố vững chắc, góp phần ổn định đời sống nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Vân Anh