Yên Bình: từ "cầm tay chỉ việc" đến thôn quản trị trên nền tảng số
Hiệu quả của chuyển đổi số ở cơ sở thể hiện rõ nhất qua những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày của người dân. Trước đây, mỗi lần đóng tiền điện, tiền nước hay làm thủ tục hành chính, anh Phạm Duy Thắng ở thôn 6, xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai đều phải đến trực tiếp cơ quan hoặc điểm giao dịch. Chiếc điện thoại thông minh trong nhà chủ yếu dùng để nghe gọi, còn các ứng dụng số gần như là điều xa lạ.
Mọi việc thay đổi khi các thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng nhiều lần đến tận nhà, hướng dẫn anh cài đặt ứng dụng VNeID, ứng dụng ngân hàng, nền tảng Cư dân số và kiên nhẫn chỉ từng thao tác. Từ chỗ còn ngại công nghệ, anh Thắng nay đã tự thực hiện hầu hết các giao dịch trên điện thoại, đồng thời trở thành người hướng dẫn lại cho bà con trong thôn. Anh chia sẻ: "Trước đây, chúng tôi còn khá xa lạ với chuyển đổi số. Nhưng từ khi thôn triển khai, người dân dần biết cách sử dụng các ứng dụng trên nền tảng Cư dân số. Nhờ đó, các thông báo, chỉ đạo của thôn, xã đều được cập nhật kịp thời; người dân cũng có thể phản ánh, kiến nghị trực tiếp và nắm đầy đủ thông tin về họp thôn, chính sách hay lịch tiêm phòng cho đàn vật nuôi".
Lào Cai chuẩn hóa tiêu chí, lấy thôn làm trung tâm chuyển đổi số.
Không chỉ hướng dẫn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công hay nhà văn hóa, các thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng còn đến từng hộ gia đình, nhất là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số để "cầm tay chỉ việc". Những thao tác tưởng như rất đơn giản với người trẻ, như cài đặt ứng dụng, quét mã QR hay gửi phản ánh trên nền tảng số, đều được hướng dẫn nhiều lần cho đến khi người dân thực hiện thành thạo. Từ những việc nhỏ nhưng thiết thực ấy, thói quen sử dụng công nghệ trong cuộc sống hằng ngày dần được hình thành.
Hiện xã Yên Bình có 37 "người bản số" và 40 thành viên dự bị trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận kỹ năng số. Đến nay, hơn 95% hộ gia đình đã cài đặt ứng dụng Cư dân số; 100% hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận trực tuyến; toàn bộ các thôn thực hiện quản trị trên nền tảng số. Người dân không chỉ sử dụng dịch vụ công mà còn từng bước ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và thanh toán không dùng tiền mặt.
Có thể thấy, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở tỷ lệ cài đặt ứng dụng. Khi toàn bộ các thôn được quản trị trên nền tảng số, mối liên hệ giữa chính quyền và người dân cũng thay đổi: thông tin từ xã đến người dân nhanh hơn, còn ý kiến của người dân được gửi lên trực tiếp, kịp thời hơn. Đúc rút từ thực tiễn này, ông Nguyễn Duy Khiêm, Chủ tịch UBND xã Yên Bình, cho biết: "Qua triển khai mô hình thôn số, chúng tôi rút ra ba bài học quan trọng: lấy người dân làm trung tâm; bắt đầu từ những việc cụ thể, thiết thực; và phát huy sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Đây là những yếu tố quyết định giúp người dân giải quyết công việc thuận lợi hơn, tiếp cận thông tin nhanh hơn, tương tác với chính quyền dễ dàng hơn và có thêm cơ hội phát triển kinh tế số".
Gần 2.900 Tổ công nghệ số cộng đồng: lan tỏa rộng, hướng tới thực chất
Từ cách làm ở Yên Bình, phong trào "Bình dân học vụ số" đang được nhân rộng trên toàn tỉnh Lào Cai. Sau một năm triển khai, toàn tỉnh duy trì gần 2.900 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 20 nghìn thành viên; thành lập 152 đội hình "Bình dân học vụ số"; tổ chức hơn 200 lớp tập huấn cho trên 15 nghìn lượt người dân.
Nhiều chỉ tiêu chuyển đổi số của tỉnh đạt kết quả tích cực. Tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt trên 92%; thanh toán trực tuyến trong giải quyết thủ tục hành chính đạt hơn 80%. Trong lĩnh vực y tế, toàn bộ 29 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử; trong giáo dục, 100% cơ sở giáo dục phổ thông sử dụng học bạ số.
Những con số trên cho thấy chuyển đổi số ở Lào Cai đang được triển khai đồng thời trên nhiều lĩnh vực, từ hành chính công đến y tế, giáo dục. Trong đó, lực lượng hơn 20 nghìn thành viên các Tổ công nghệ số cộng đồng giữ vai trò như "cánh tay nối dài", đưa những chỉ tiêu của tỉnh đến với từng hộ dân cụ thể. Chính sự hiện diện thường xuyên của lực lượng này ở thôn, bản là điều kiện để các nền tảng số không chỉ được triển khai, mà còn được người dân thực sự sử dụng.
Lào Cai đưa chuyển
đổi số đến từng cộng đồng dân cư.
Tuy vậy, hành trình đưa công nghệ đến với người dân vùng cao vẫn còn không ít trở ngại. Hạ tầng còn thiếu: một số thôn, bản chưa có Internet băng rộng, vẫn còn vùng lõm sóng, thậm chí chưa có điện lưới quốc gia. Không ít người dân còn thiếu thiết bị thông minh và hạn chế về kỹ năng sử dụng công nghệ, trong khi lực lượng hỗ trợ ở cơ sở còn mỏng và chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm. Việc nhận diện rõ những khó khăn này là cơ sở để tỉnh xác định đúng trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo.
Để phong trào đi vào chiều sâu, Lào Cai tiếp tục hoàn thiện mô hình "Người bản số", củng cố hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng, nhân rộng mô hình "Thôn số", "Thôn thông minh"; đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng số, từng bước xóa vùng lõm sóng, nâng cao kỹ năng số và bảo đảm an toàn thông tin cho người dân. Chia sẻ về cách làm của tỉnh, bà Giàng Thị Dung, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, cho biết: "Tỉnh đã giao các sở, ngành thuộc UBND tỉnh, các ban Đảng xây dựng, đăng ký các mô hình, cách làm mới về chuyển đổi số. Từ đó, mô hình 'Người bản số' ra đời, tạo kênh để người dân phản ánh, kiến nghị và đề xuất các vấn đề liên quan. Lào Cai sẽ tiếp tục triển khai phong trào theo hướng thực chất, bảo đảm kết quả đo lường được và người dân là đối tượng thụ hưởng. Tỉnh cũng xác định phong trào phải được triển khai thường xuyên, liên tục, lấy người dân làm trung tâm; mục tiêu cuối cùng là nâng cao kiến thức, kỹ năng số cho người dân".
Đặt cạnh nhau, ba bài học từ cấp xã và định hướng của cấp tỉnh có điểm gặp gỡ rõ ràng: lấy người dân làm trung tâm, làm từ những việc cụ thể và đo lường được bằng kết quả thực tế. Kinh nghiệm của Lào Cai cho thấy, chuyển đổi số ở cơ sở thành công khi có người đi cùng người dân đến thao tác cuối cùng, chứ không dừng ở việc phổ biến ứng dụng.
Trên cơ sở đó, cùng với việc ưu tiên đầu tư hạ tầng số như tỉnh đã xác định, cần tiếp tục quan tâm nâng cao năng lực cho lực lượng hỗ trợ ở cơ sở, có hình thức động viên, ghi nhận phù hợp với những thành viên đang hoạt động kiêm nhiệm; đồng thời phát huy những người dân như anh Phạm Duy Thắng – những người đã thành thạo và sẵn sàng hướng dẫn lại cho cộng đồng – để mạng lưới hỗ trợ ngày càng rộng và bền vững./.
Gia Linh
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
