Nền tảng tư tưởng của Đảng là định hướng chiến lược cho chính quyền địa phương 02 cấp trong giai đoạn mới

Từ khóa: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Chính quyền địa phương 02 cấp; Nhà nước pháp quyền.

Abstract: The establishment and operation of the two-tier local government model is an important reform step aimed at streamlining the organisational apparatus, improving the effectiveness and efficiency of state management, and meeting the requirements of national development in the new period. Safeguarding the Party’s ideological foundation is of decisive importance to the effective operation of the two-tier local government model. Marxism-Leninism, Ho Chi Minh’s thought, and the Party’s reform guidelines constitute the theoretical and political foundations for ensuring that the reform follows the socialist orientation, maintaining the Party’s leadership role, strengthening the people’s trust, and, at the same time, combating and refuting wrongful and distorted views on reforming the state apparatus.

Keywords: Safeguarding the Party’s ideological foundation; two-tier local government; rule-of-law state.

1. Xây dựng và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp trong thời gian qua

Trong tiến trình đổi mới đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân luôn là mục tiêu xuyên suốt, nhất quán của Đảng ta. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của sự phát triển đất nước trong thời kỳ mới mà còn là sự kế thừa và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân. Mọi chủ trương, đường lối của Đảng đều hướng tới việc xây dựng một Nhà nước thực sự thuộc về Nhân dân, lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân làm trung tâm, bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát hiệu quả giữa các cơ quan trong thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Trong quá trình đó, đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa; tăng cường kỷ luật, kỷ cương; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là những nhiệm vụ trọng tâm. Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam vì thế vừa là động lực, vừa là bảo đảm quan trọng để phát triển nhanh, bền vững đất nước, đáp ứng kỳ vọng của Nhân dân trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số mạnh mẽ và phát triển kinh tế tri thức, mô hình tổ chức chính quyền địa phương truyền thống bộc lộ một số hạn chế như tầng nấc trung gian còn nhiều, có nơi chồng chéo chức năng, quy trình xử lý công việc chưa thật linh hoạt, chưa phát huy đầy đủ tính chủ động của cấp cơ sở. Chính vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện mô hình chính quyền 02 cấp là yêu cầu khách quan nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với Nhân dân, đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Thực hiện Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/02/2025; Kết luận số 130-KL/TW ngày 14/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Nghị quyết số 74/NQ-CP ngày 07/4/2025 của Chính phủ về Kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Quyết định số 759/QĐ-TTg ngày 14/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp; Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, xác định công tác sắp xếp, sáp nhập ĐVHC cấp tỉnh là nhiệm vụ chính trị quan trọng, khối lượng công việc lớn, phức tạp. Ngày 12/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, theo đó cả nước có 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, gồm 28 tỉnh và 06 thành phố. Và việc vận hành bộ máy chính quyền địa phương 02 cấp đã được bắt đầu từ 01/7/2025.  Đây có thể xem là cuộc cải cách lớn về tổ chức hành chính từ khi thành lập nước đến nay. "Hơn nữa, cuộc cải tổ này gắn với việc xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp thay cho mô hình 3 cấp như hiện hành. Đây là mô hình tổ chức chính quyền mới, được cho là phù hợp với xu thế quốc tế, mang tính hiện đại và hướng đến hiệu quả quản trị cao hơn"(Thu Giang, https://baochinhphu.vn). 

Sau 01 năm vận hành, nhìn chung chính quyền địa phương 02 cấp đã đáp ứng được nhiệm vụ, bộ máy chính quyền cấp xã từng bước được kiện toàn, hoạt động ổn định. Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp góp phần tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong quản lý, điều hành; không làm gián đoạn các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội. Điển hình như “việc tổ chức lại chính quyền địa phương từ 03 cấp thành 02 cấp được người dân đánh giá tích cực khi nhìn nhận từ tác động của việc này tới các khía cạnh dịch vụ công. Đặc biệt, việc không tổ chức cấp huyện được đánh giá là đã giúp cải thiện, dù chưa nhiều, dịch vụ hành chính công, điều kiện liên hệ với chính quyền và điều kiện phản ánh, kiến nghị với chính quyền địa phương. Khảo sát này cho thấy, đa phần người dân ủng hộ việc tinh gọn bộ máy chính quyền địa phương và giảm nấc trung gian (cấp huyện) trong cung ứng dịch vụ công" (Nguyễn Vân, https://vov.vn). Bên cạnh đó, "mức độ hài lòng với dịch vụ làm thủ tục hành chính ở cấp xã đạt 4,1 điểm trên thang điểm 5. Tỉ lệ người dân phải đi lại nhiều lần hoặc qua nhiều khâu trung gian để hoàn tất thủ tục ở mức 11,26%. Đồng thời, các chỉ tiêu phản ánh năng lực thực thi của đội ngũ công chức và việc trả kết quả đúng hẹn ở mức lần lượt là 91% và 94%, theo đánh giá của người dân đã thực hiện thủ tục kể từ ngày 1/7/2025"( Nguyễn Vân, https://vov.vn).

Thực tiễn việc vận hành chính quyền địa phương 02 cấp tại các địa phương đã có nhiều kết quả cao, như tại Hà Nội sau 01 năm vận hành chính quyền địa phương 02 cấp "Hệ thống chính trị của Thành phố đang chuyển dần phương thức lãnh đạo điều hành từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ; từ điều hành hành chính sang điều hành bằng dữ liệu; từ phối hợp qua nhiều tầng nấc sang trực tiếp từ Thành phố xuống xã, phường" (Vương Vân, https://hanoi.gov.vn/). Đặc biệt "mục tiêu gần dân, sát cơ sở, chuyển từ quản lý sang quản trị đã đạt kết quả tích cực. Theo tư duy mới, Hà Nội đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả và làm đến cùng. Các chỉ số kinh tế, điều hành phục vụ nhân dân bước đầu đều cho thấy những chuyển biến rất tích cực. Năng lực điều hành của hệ thống chính trị được thể hiện qua tiến độ giải quyết 5 điểm nghẽn, các việc khó đã tồn tại nhiều năm, cũng như tổ chức các sự kiện chính trị, văn hóa của đất nước trên địa bàn Thành phố'" (Vương Vân, https://hanoi.gov.vn/). Hay tại Thành phố Hồ Chí Minh,"hiệu quả của mô hình thể hiện rõ qua kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026. Hầu hết các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thu ngân sách nhà nước, xây dựng Đảng đạt và vượt; bộ mặt đô thị thành phố, hạ tầng đô thị đổi thay nhanh chóng" (https://hdnd.hochiminhcity.gov.vn/).

Tuy nhiên, bên cạnh đó "mức độ tương tác trực tiếp giữa người dân và chính quyền cấp xã và đại diện chính quyền ở cấp cơ sở vẫn hạn chế trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi. Tỉ lệ người dân liên hệ với cán bộ xã/phường và trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố đều ở mức thấp, lần lượt là 8,63% và 16,84%. Đồng thời, tỉ lệ đánh giá tích cực về tính hiệu quả của các cuộc gặp mới chỉ ở mức lần lượt là 81,5% và 84% cho hai vị trí. Điều này phản ánh những thách thức trong việc điều chỉnh khi các vai trò và quy trình đang được tổ chức sắp xếp lại trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi. Kết quả này cũng cho thấy vẫn còn gần 20% người trả lời đánh giá chưa tốt về kết quả các cuộc gặp giữa họ và chính quyền"(Nguyễn Vân, https://vov.vn). Đặc biệt "vẫn còn gần 3% người dân vẫn phải làm thủ tục hành chính qua “cò” trung gian, và gần 4% vẫn phải trả phí ngoài quy định mới được việc"(Nguyễn Vân, https://vov.vn). Ngoài ra, ^"tỉ lệ phải dùng “cò” trung gian để làm thủ tục giấy CNQSD đất ở mức 12%, cao hơn gần 10 điểm phần trăm so với các thủ tục hành chính khác. Mặc dù vậy, một điểm tích cực là tỉ lệ người không phải chi trả các khoản ngoài quy định mới làm xong thủ tục nhận giấy CNQSDĐ ở mức cao, gần 94%" (Nguyễn Vân, https://vov.vn). Khối lượng công việc của các phòng chuyên môn sau sáp nhập là khá nhiều, chưa bố trí được công chức chuyên môn có trình độ chuyên sâu phù hợp, bên cạnh đó số biên chế còn thiếu. Cơ sở vật chất, trang thiết bị tại các xã cũ không đồng đều, nhiều nơi xuống cấp, thiếu tính kết nối, chưa đáp ứng yêu cầu mô hình quản lý mới; nhu cầu hạ tầng công nghệ thông tin và chuyển đổi số tăng mạnh…

2. Nền tảng tư tưởng của Đảng là cơ sở lý luận cho việc vận hành chính quyền 02 cấp

Việc xây dựng và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp không chỉ là câu chuyện tổ chức bộ máy hay kỹ thuật hành chính. Đây còn là vấn đề chính trị quan trọng, liên quan trực tiếp đến phương thức lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, quyền làm chủ của Nhân dân và niềm tin xã hội đối với công cuộc đổi mới. Mỗi khi Đảng, Nhà nước tiến hành cải cách lớn về tổ chức bộ máy, các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị thường tìm cách lợi dụng để xuyên tạc, kích động, gây hoài nghi trong xã hội.

Vì vậy, để tiếp tục hoàn thiện hơn nữa việc vận hành chính quyền địa phương 02 cấp để đáp ứng trong giai đoạn mới, một nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định là phải bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây chính là giữ vững định hướng cải cách, củng cố niềm tin, tạo đồng thuận xã hội và động lực chính trị để mô hình chính quyền mới hoạt động hiệu quả, ổn định và bền vững.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ đường lối đổi mới, bảo vệ vai trò lãnh đạo của Đảng, bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và bảo vệ con đường phát triển mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân đã lựa chọn. Tinh thần này được khẳng định nhất quán trong các văn kiện của Đảng, đặc biệt trong Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và trong các văn kiện Đại hội XIV, khi Đảng đặt yêu cầu cao hơn đối với xây dựng, chỉnh đốn Đảng, củng cố niềm tin xã hội và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện các chủ trương lớn.

Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới được đúc kết từ thực tiễn cách mạng Việt Nam. Đây là kim chỉ nam cho mọi chủ trương lớn của đất nước, trong đó có việc xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước. Trước hết, chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định Nhà nước là công cụ tổ chức quyền lực của Nhân dân lao động, phải phục vụ lợi ích của số đông, tổ chức xã hội tiến bộ và công bằng. Điều đó đòi hỏi bộ máy nhà nước phải được tổ chức khoa học, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và nhu cầu xã hội. Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:"Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân, chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra… Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân" (Hồ Chí Minh, 2011, tr.232). Chính vì vậy, Người đã nhắn nhủ “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.309) ; “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém” ((Hồ Chí Minh, 2011, tr.280). Quan điểm ấy là nền tảng để xây dựng mô hình chính quyền gần dân, sát dân, giải quyết công việc cho dân nhanh chóng, hiệu quả.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng trong nhiều nhiệm kỳ qua cũng xác định rõ yêu cầu: Tinh gọn bộ máy; hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phân cấp, phân quyền hợp lý; kiểm soát quyền lực chặt chẽ; xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Những định hướng này là cơ sở chính trị và lý luận trực tiếp cho việc vận hành chính quyền địa phương 02 cấp. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chính là bảo vệ cơ sở tư duy chiến lược của công cuộc cải cách tổ chức chính quyền địa phương; bảo vệ con đường phát triển đúng đắn mà Đảng và Nhân dân ta đã lựa chọn.

Chính quyền địa phương 02 cấp là mô hình tổ chức chính quyền địa phương theo hướng giảm tầng nấc trung gian, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền giữa các cấp quản lý. Việc vận hành mô hình này đòi hỏi sự thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo, đồng thời phải phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương. Nền tảng tư tưởng của Đảng đã cung cấp cơ sở lý luận để giải quyết hài hòa mối quan hệ đó.

Trước hết, nền tảng tư tưởng của Đảng ta đã khẳng định nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong thực hiện quyền lực nhà nước. Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng khi vận hành chính quyền địa phương 02 cấp. Mỗi cấp chính quyền cần được xác định rõ phạm vi thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế phối hợp để tránh chồng chéo, trùng lặp hoặc bỏ sót nhiệm vụ. Cấp trên tập trung vào hoạch định chính sách, kiểm tra, giám sát; cấp dưới trực tiếp tổ chức thực hiện, giải quyết công việc sát với thực tiễn cơ sở. Khi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm, bộ máy sẽ hoạt động thông suốt và hiệu quả hơn.

Đồng thời, nền tảng tư tưởng của Đảng đề cao quan điểm lấy dân làm gốc. Đây là tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương  02 cấp. Nếu việc tổ chức bộ máy chỉ nhằm thay đổi hình thức mà không tạo thuận lợi cho người dân thì sẽ không đạt mục tiêu đề ra. Vì vậy, vận hành chính quyền địa phương 02 cấp phải hướng tới phục vụ Nhân dân tốt hơn, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ công và nâng cao sự hài lòng của người dân. Chính quyền phải gần dân, hiểu dân, lắng nghe dân và chịu sự giám sát của dân.

Hơn thế nữa, tư tưởng đổi mới của Đảng là động lực quan trọng thúc đẩy cải cách tổ chức bộ máy nhà nước. Từ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI (1986) đến nay, Đảng luôn nhất quán chủ trương đổi mới hệ thống chính trị đồng bộ với đổi mới kinh tế, xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Việc hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp chính là bước tiếp nối tinh thần đổi mới đó. Đây không đơn thuần là sắp xếp lại cơ cấu tổ chức mà là đổi mới tư duy quản trị, chuyển từ quản lý hành chính nặng mệnh lệnh sang quản trị phục vụ, lấy hiệu quả và chất lượng phục vụ người dân làm thước đo.

Nền tảng tư tưởng của Đảng đã tạo cơ sở cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình mới. Bộ máy tinh gọn chỉ phát huy hiệu quả khi có đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín và tinh thần trách nhiệm. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ vẫn còn nguyên giá trị: cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Vì vậy, cùng với kiện toàn mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, cần chú trọng lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, năng lực số, kỹ năng quản trị và đạo đức công vụ.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số quốc gia, nền tảng tư tưởng của Đảng tiếp tục soi đường cho việc xây dựng chính quyền số trong mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp rút ngắn khoảng cách quản lý, tăng tính công khai, minh bạch, giảm thủ tục trung gian, nâng cao năng lực điều hành. Điều đó phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại mà Đảng đã xác định.

Tuy nhiên, để mô hình chính quyền địa phương 02 cấp vận hành hiệu quả, cần kiên quyết đấu tranh với những quan điểm sai trái, xuyên tạc cho rằng đổi mới tổ chức bộ máy là làm giảm vai trò lãnh đạo của Đảng hoặc xa rời bản chất Nhà nước của Nhân dân. Thực tiễn cho thấy, càng trong quá trình đổi mới, vai trò định hướng của nền tảng tư tưởng của Đảng càng quan trọng. Đó là nhân tố bảo đảm để mọi cải cách đi đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ vững ổn định chính trị và phục vụ sự phát triển của đất nước.

Có thể khẳng định, nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là cơ sở chính trị mà còn là cơ sở lý luận sâu sắc cho việc xây dựng và vận hành chính quyền địa phương 02 cấp ở Việt Nam. Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới của Đảng, mô hình này sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và vì dân, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

3. Vì sao phải gắn vận hành chính quyền địa phương 02 cấp với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng?

Việc vận hành chính quyền địa phương 02 cấp và công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là hai nhiệm vụ có quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Đây không phải là hai lĩnh vực tách rời, mà là yêu cầu thống nhất trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoàn thiện hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Gắn vận hành chính quyền địa phương 02 cấp với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là đòi hỏi tất yếu cả về lý luận và thực tiễn. Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho mọi chủ trương, đường lối của Đảng, trong đó có chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước. Việc xây dựng mô hình chính quyền địa phương 02 cấp không đơn thuần là sắp xếp cơ học về tổ chức, mà là quá trình cụ thể hóa quan điểm của Đảng về Nhà nước của dân, do dân, vì dân; về quyền lực nhà nước thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực. Nếu tách rời nền tảng tư tưởng của Đảng, việc vận hành chính quyền địa phương dễ rơi vào tình trạng cải cách hình thức, thiếu định hướng chính trị, xa rời mục tiêu phục vụ Nhân dân.

Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chính là bảo vệ cơ sở lý luận cho việc tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp đúng hướng với những lý do sau:

Một là, vì cải cách bộ máy luôn là vấn đề nhạy cảm. Mọi thay đổi liên quan đến tổ chức chính quyền đều tác động đến nhiều chủ thể: cán bộ, công chức, người dân, doanh nghiệp và cả phương thức quản lý ở địa phương. Khi chuyển đổi mô hình, có thể xuất hiện những lo lắng như: Có phát sinh xáo trộn không? Cấp cơ sở có đủ năng lực không? Cán bộ dôi dư xử lý thế nào? Người dân có thuận lợi hơn không? Trách nhiệm của từng cấp được phân định ra sao? Đây là những băn khoăn bình thường khi có sự thay đổi. Nếu không làm tốt công tác tư tưởng, các lo lắng chính đáng có thể bị lợi dụng, thổi phồng thành tâm lý hoài nghi.

Hai là, các thế lực thù địch luôn tìm cách xuyên tạc. Mỗi khi Đảng, Nhà nước cải cách bộ máy, các đối tượng chống phá thường đưa ra luận điệu như: “Đảng lúng túng trong quản lý”,“cải cách chỉ mang tính hình thức”, “tinh gọn là cắt giảm vô cảm”, “phân quyền sẽ dẫn tới hỗn loạn”, “mô hình mới chắc chắn thất bại”.  Những hạn chế trong thực thi chính sách, những vụ việc xử lý chậm, thiếu minh bạch hoặc trải nghiệm không thuận lợi của người dân cũng có thể bị các tài khoản, kênh thông tin thiếu thiện chí khai thác, cắt ghép, xuyên tạc. Vì vậy, cách phản bác có sức thuyết phục nhất không chỉ là lên tiếng bác bỏ, mà trước hết là khắc phục những bất cập trong thực tế. Bên cạnh đó, chúng còn phát tán thông tin giả, thông tin sai sự thật, cắt ghép, bóp méo các phát ngôn của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, nhằm gây hiểu lầm trong Nhân dân.  Chúng dùng nhiều tài khoản ảo, kênh truyền thông trá hình chia sẻ, đăng tải thông tin sai sự thật với tần suất cao, liên tục, tạo hiệu ứng, lôi kéo sự tham gia của cộng đồng mạng khiến dư luận hoang mang. Hiện nay trên kênh Tiktok, Threads các thế lực thù địch đã lập nhiều nick ảo mà như thật khi chúng lấy ảnh của cá nhân nào đó làm ảnh đại diện và đi bình luận hoặc đưa ra các vấn đề chính trị nhạy cảm để lôi kéo giới trẻ, đặc biệt là phân biệt vùng miền, hoặc kích động về việc giải tỏa làm các công trình ở Hà Nội, về đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của nhà nước.

Ba là, vì thực tiễn thành công là minh chứng thuyết phục nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Một mô hình chính quyền hoạt động hiệu quả, thủ tục hành chính thông suốt, cán bộ trách nhiệm, người dân hài lòng chính là bằng chứng sinh động bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc. Khi chính quyền địa phương 02 cấp chứng minh được ưu thế trong thực tiễn, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước sẽ được củng cố. Nói cách khác, vận hành tốt chính quyền địa phương 02 cấp là một hình thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng kết quả thực tế, bằng hiệu quả quản trị và bằng sự hài lòng của Nhân dân.

Không có cải cách hành chính nào thành công nếu cán bộ không thông suốt tư tưởng, người dân không đồng tình và xã hội không ủng hộ. Công tác tư tưởng giúp: Thống nhất nhận thức; tạo quyết tâm hành động; củng cố niềm tin; huy động sự tham gia của toàn xã hội. Đây là nguồn lực mềm nhưng có ý nghĩa rất lớn đối với cải cách.

Bốn là, vì chính quyền địa phương 02 cấp chỉ hiệu quả khi đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng. Đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam là Đảng lãnh đạo. Đây là nhân tố bảo đảm sự thống nhất ý chí và hành động trong toàn hệ thống. Khi vận hành chính quyền địa phương 02 cấp, nếu không giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng thì rất dễ phát sinh cục bộ địa phương, phân tán quyền lực, né tránh trách nhiệm hoặc thiếu nhất quán trong thực hiện chính sách. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng là bảo vệ nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện, trực tiếp đối với hệ thống chính trị. Điều đó giúp mô hình chính quyền địa phương 02 cấp hoạt động ổn định, thống nhất và hiệu quả.

4. Trọng tâm của bảo vệ nền tảng tư tưởng gắn với vận hành chính quyền 02 cấp trong thời gian tới

Giai đoạn 2026 - 2030 là thời kỳ có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình tiếp tục đổi mới hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Trong bối cảnh đó, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với quá trình vận hành chính quyền 02 cấp, vừa bảo đảm định hướng chính trị đúng đắn, vừa tạo động lực cho cải cách quản trị quốc gia. Trọng tâm trong thời gian tới cần tập trung vào các nội dung sau:

Thứ nhất, kiên định và làm sáng rõ cơ sở lý luận của mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Từ năm 2026 đến năm 2030, yêu cầu đầu tiên là tiếp tục khẳng định và làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của việc tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp trong điều kiện Việt Nam. Đây là mô hình được xây dựng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới của Đảng về xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Cần đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, bổ sung luận cứ khoa học về phân cấp, phân quyền, kiểm soát quyền lực, quản trị địa phương hiện đại. Qua đó bác bỏ các quan điểm xuyên tạc cho rằng đổi mới tổ chức bộ máy là “xa rời nguyên tắc”, “thử nghiệm thiếu căn cứ” hoặc “sao chép mô hình nước ngoài”.

Thứ hai, bảo vệ vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng trong vận hành chính quyền  địa phương 02 cấp. Trong bất kỳ mô hình tổ chức nào, sự lãnh đạo của Đảng vẫn là nhân tố quyết định thắng lợi. Vì vậy, giai đoạn 2026 - 2030 cần tiếp tục khẳng định nguyên tắc Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội; đồng thời đổi mới phương thức lãnh đạo phù hợp với mô hình quản trị hiện đại. Trọng tâm là nâng cao chất lượng ban hành nghị quyết, tăng cường kiểm tra, giám sát, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong hệ thống chính trị; ngăn chặn biểu hiện buông lỏng lãnh đạo, cục bộ địa phương hoặc hành chính hóa công tác Đảng.

Thứ ba, tạo đồng thuận xã hội đối với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Quá trình vận hành mô hình mới sẽ kéo theo những thay đổi về cơ cấu tổ chức, thẩm quyền quản lý, phương thức phục vụ người dân và doanh nghiệp. Nếu công tác tuyên truyền không tốt, dễ xuất hiện tâm lý lo ngại, so sánh cục bộ hoặc bị tác động bởi thông tin sai lệch. Do đó, một trọng tâm lớn trong giai đoạn tới là làm tốt công tác tư tưởng, truyền thông chính sách, giúp cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu rõ lợi ích của chính quyền địa phương 02 cấp: giảm tầng nấc trung gian, tăng tốc độ xử lý công việc, nâng cao trách nhiệm giải trình, tiết kiệm nguồn lực xã hội.

Thứ tư, chủ động đấu tranh trên không gian mạng. Từ nay đến năm 2030, không gian mạng tiếp tục là mặt trận trọng yếu của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Những vấn đề liên quan đến sắp xếp bộ máy, tinh giản biên chế, điều chỉnh địa giới hành chính, công tác cán bộ… sẽ là chủ đề bị các thế lực thù địch lợi dụng xuyên tạc. Vì vậy, cần xây dựng lực lượng chuyên trách đủ mạnh; nâng cao năng lực phân tích dữ liệu, dự báo dư luận; phản bác nhanh, đúng, trúng các luận điệu sai trái; đồng thời tăng cường cung cấp thông tin chính thống, minh bạch, kịp thời để dẫn dắt dư luận xã hội.

Thứ năm, gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng với xây dựng đội ngũ cán bộ của chính quyền địa phương 02 cấp. Từ năm 2026 - 2030, hiệu quả của mô hình chính quyền 02 cấp phụ thuộc lớn vào chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Nếu cán bộ thiếu bản lĩnh chính trị, yếu chuyên môn, né tránh trách nhiệm hoặc xa dân thì sẽ làm suy giảm niềm tin của Nhân dân. Do đó, trọng tâm là xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức công vụ trong sáng, năng lực số, tư duy cải cách và tinh thần phục vụ Nhân dân. Đồng thời kiên quyết xử lý tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, bởi đây là nguy cơ trực tiếp làm tổn hại nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ sáu, lấy hiệu quả phục vụ Nhân dân làm minh chứng thuyết phục nhất. Trong giai đoạn tới, bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ bằng tuyên truyền hay đấu tranh phản bác, mà quan trọng hơn là bằng kết quả thực tiễn. Một chính quyền địa phương 02 cấp vận hành thông suốt, thủ tục nhanh gọn, dịch vụ công chất lượng cao, người dân hài lòng chính là bằng chứng sinh động nhất cho tính đúng đắn của đường lối Đảng. Vì vậy, cần lấy mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp; hiệu quả giải quyết công việc; năng lực cạnh tranh địa phương; chất lượng quản trị công làm thước đo đánh giá thành công.

Thứ 7, gắn với chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số. Từ năm 2026 - 2030 sẽ là giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số quốc gia. Chính quyền địa phương 02 cấp muốn hiệu quả phải dựa trên dữ liệu số, quản trị số và dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Đây cũng là môi trường mới để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nền tảng số trong điều hành; đồng thời bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, chống thao túng thông tin xấu độc trên môi trường số.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và tiếp tục hoàn thiện hơn nữa việc vận hành chính quyền 02 cấp là hai nhiệm vụ có quan hệ hữu cơ, gắn bó chặt chẽ với nhau. Nền tảng tư tưởng vững chắc sẽ tạo ra sự thống nhất nhận thức, quyết tâm chính trị và đồng thuận xã hội cho cải cách. Ngược lại, một chính quyền 02 cấp hoạt động hiệu quả, gần dân, minh bạch, phục vụ dân tốt hơn sẽ là minh chứng sinh động cho tính đúng đắn của đường lối Đảng. Trong giai đoạn phát triển mới, đất nước cần một nền hành chính hiện đại, tinh gọn, số hóa, kiến tạo phát triển và lấy Nhân dân làm trung tâm. Muốn vậy, phải kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ động đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, đồng thời đổi mới mạnh mẽ trong hành động thực tiễn. Khi tư tưởng thông suốt, tổ chức hợp lý, cán bộ tận tâm, công nghệ hiện đại và Nhân dân đồng lòng, việc vận hành chính quyền 02 cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện hơn nữa, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc./.

------------------------------------------

Tài liệu tham khảo:

1. Thu Giang, Chính quyền địa phương 2 cấp sẽ vận hành từ 1/7/2025: Cả hệ thống chính trị bước vào cuộc 'nước rút' lịch sử, ngày 11/6/2025, Báo Điện tử Chính phủ, https://baochinhphu.vn/chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-se-van-hanh-tu-1-7-2025-ca-he-thong-chinh-tri-buoc-vao-cuoc-nuoc-rut-lich-su-102250611122819752.htm

2,3, 4,5, 7,8,9. Nguyễn Vân, Chính quyền 2 cấp vận hành sau gần 1 năm, người dân vẫn băn khoăn về dịch vụ công, ngày 13/5/2026, Đài tiếng nói Việt Nam, https://vov.vn/chinh-tri/chinh-quyen-2-cap-van-hanh-sau-gan-1-nam-nguoi-dan-van-ban-khoan-ve-dich-vu-cong-post1291341.vov.

6.Nhóm PV Báo Công an, TPHCM sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp: Bài 1: Bộ máy gần dân, sát dân, phục vụ hiệu quả hơn, ngày 17/8/2026, https://hdnd.hochiminhcity.gov.vn/

 10. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr 232.

11,12. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb. CTQG-ST, H.2011, tr. 309, tr.280.

ThS Đào Thị Hạnh - Tạp chí Tổ chức nhà nước và Lao động