Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Bảo đảm quyền lợi từ cơ sở ở Thái Nguyên

Theo dõi chính xác thời gian đóng và tiền lương làm căn cứ hưởng chế độ là yêu cầu quan trọng trong thực hiện chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại doanh nghiệp.

Xác định đúng thời gian đóng bảo hiểm, bảo đảm quyền lợi người lao động

Thái Nguyên là địa phương có hoạt động công nghiệp phát triển, tập trung nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực sản xuất, chế biến, chế tạo, khai thác khoáng sản và công nghiệp hỗ trợ. Cùng với sự phát triển của thị trường lao động, yêu cầu bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động và thực hiện đầy đủ chế độ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp ngày càng trở nên quan trọng. Trong đó, xác định chính xác thời gian đóng bảo hiểm là cơ sở để giải quyết chế độ trợ cấp đúng quy định, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động khi xảy ra rủi ro.

Theo Điều 11 Nghị định số 88/2020/NĐ-CP về thời gian, tiền lương tháng làm căn cứ tính hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thời gian làm căn cứ tính hưởng được xác định bằng tổng thời gian đóng bảo hiểm vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp của người lao động. Những khoảng thời gian đóng bảo hiểm không liên tục được cộng dồn; trường hợp người lao động đồng thời giao kết nhiều hợp đồng lao động thì thời gian đóng trùng chỉ được tính một lần.

Quy định này có ý nghĩa thiết thực đối với người lao động thường xuyên thay đổi nơi làm việc, chuyển đổi giữa các doanh nghiệp hoặc có quá trình làm việc gián đoạn. Tại Thái Nguyên, nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp và cơ sở sản xuất, việc quản lý chính xác quá trình đóng bảo hiểm giúp hạn chế những sai sót khi xác định thời gian tham gia, đồng thời tạo cơ sở để giải quyết chế độ khi người lao động bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp.

Đáng chú ý, thời gian nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau hoặc nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, theo quy định, không được tính là thời gian đóng bảo hiểm vào quỹ này, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác. Trong khi đó, thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng vẫn được tính là thời gian đóng bảo hiểm theo các điều kiện cụ thể. Quy định cũng phân biệt rõ từng trường hợp như hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian nghỉ thai sản, người lao động chấm dứt hợp đồng trước thời điểm sinh con hoặc lao động nữ trở lại làm việc trước khi hết thời hạn nghỉ sinh.

Việc quy định cụ thể từng tình huống giúp cơ quan thực hiện chính sách, doanh nghiệp và người lao động có căn cứ đối chiếu, hạn chế cách hiểu khác nhau trong quá trình giải quyết chế độ. Đối với doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động tại Thái Nguyên, bộ phận nhân sự và kế toán cần theo dõi chặt chẽ tình trạng hợp đồng, thời gian nghỉ việc, tiền lương và quá trình tham gia bảo hiểm của từng người để kê khai chính xác.

Bên cạnh đó, thời gian người lao động bị tạm giam, tạm đình chỉ công tác phải tạm dừng tham gia quỹ nhưng sau đó được đóng bù theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội thì thời gian đóng bù được tính vào thời gian đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Ngược lại, thời gian đóng bảo hiểm xã hội đã được tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần sẽ không được tính lại làm cơ sở hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Một năm đóng bảo hiểm được xác định khi có đủ 12 tháng đóng vào quỹ. Đối với người bị tai nạn lao động, thời gian đóng được xác định đến tháng liền kề trước tháng xảy ra tai nạn; đối với người mắc bệnh nghề nghiệp, thời gian được tính đến tháng liền kề trước tháng làm công việc gây ra bệnh nghề nghiệp.

Những quy định này đòi hỏi quá trình quản lý dữ liệu bảo hiểm phải đầy đủ, thống nhất và có khả năng đối chiếu. Người lao động cần chủ động kiểm tra thông tin tham gia bảo hiểm, lưu giữ các giấy tờ liên quan đến hợp đồng lao động, quá trình làm việc và chế độ nghỉ hưởng bảo hiểm. Khi phát hiện thông tin chưa chính xác, người lao động nên trao đổi với doanh nghiệp và cơ quan bảo hiểm xã hội để được hướng dẫn điều chỉnh kịp thời.

Minh bạch tiền lương làm căn cứ tính hưởng chế độ

Cùng với thời gian đóng bảo hiểm, tiền lương làm căn cứ tính hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Điều 11 quy định tiền lương làm căn cứ tính hưởng thông thường là tiền lương tháng liền kề trước tháng xảy ra tai nạn lao động hoặc tháng phát sinh bệnh nghề nghiệp. Trường hợp người lao động bị tai nạn ngay trong tháng đầu tham gia bảo hiểm hoặc trong tháng đầu trở lại làm việc sau thời gian gián đoạn đóng bảo hiểm do chấm dứt hợp đồng lao động, tiền lương làm căn cứ được xác định theo mức đóng của chính tháng đó.

Đối với người đã nghỉ hưu hoặc không còn làm công việc có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp, nếu sau đó được xác định mắc bệnh nghề nghiệp thì tiền lương làm căn cứ tính hưởng được xác định theo tháng cuối cùng đóng bảo hiểm vào quỹ của công việc gây ra bệnh nghề nghiệp. Quy định này góp phần bảo đảm quyền lợi cho người lao động ngay cả khi bệnh nghề nghiệp được phát hiện sau khi họ đã chuyển công việc hoặc rời khỏi thị trường lao động.

Trường hợp người lao động đồng thời làm việc theo nhiều hợp đồng lao động, tiền lương làm căn cứ tính hưởng trợ cấp được xác định bằng tổng các mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm vào quỹ của tất cả hợp đồng trong tháng liền kề trước tháng xảy ra tai nạn hoặc tháng được xác định đối với lần mắc bệnh nghề nghiệp sau cùng, nhưng không vượt quá 20 lần mức lương cơ sở. Đối với người bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày 1/1/2016 thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, mức tiền lương làm căn cứ tính trợ cấp được xác định trên cơ sở hệ số tiền lương, phụ cấp (nếu có) và mức lương cơ sở tại thời điểm hưởng trợ cấp.

Từ các quy định trên, việc thực hiện chính sách tại Thái Nguyên cần gắn với trách nhiệm của từng doanh nghiệp trong kê khai tiền lương, đóng bảo hiểm đúng đối tượng, đúng mức và đúng thời gian. Những sai lệch giữa tiền lương thực tế, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm và dữ liệu quản lý có thể ảnh hưởng đến quá trình giải quyết chế độ khi người lao động gặp rủi ro. Vì vậy, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát hồ sơ lao động, cập nhật biến động tiền lương và phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội để kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền cần được triển khai phù hợp với đặc điểm của từng nhóm lao động, nhất là lao động trực tiếp tại các nhà máy, cơ sở khai thác và chế biến công nghiệp. Người lao động cần được cung cấp thông tin dễ hiểu về quyền lợi, điều kiện hưởng, cách xác định thời gian đóng và tiền lương tính trợ cấp. Khi nắm rõ quy định, người lao động sẽ chủ động hơn trong việc giám sát quá trình tham gia bảo hiểm của mình, đồng thời phối hợp với người sử dụng lao động thực hiện đúng chính sách.

Thực hiện đầy đủ quy định về thời gian và tiền lương làm căn cứ tính hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp không chỉ là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp mà còn thể hiện sự quan tâm đến an sinh và quyền lợi lâu dài của người lao động. Đối với Thái Nguyên, đây là một trong những giải pháp góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, thúc đẩy sản xuất phát triển gắn với bảo đảm an toàn và an sinh xã hội./.

Mạnh Cường