Kinh nghiệm triển khai ATVSLĐ tại các doanh nghiệp FDI ở Hà Nội

Lực lượng lao động khối doanh nghiệp FDI tại Hà Nội tuân thủ khá nghiêm túc các biện pháp đảm bảo ATVSLĐ.

Hà Nội hiện sở hữu quy mô kinh tế hàng đầu cả nước với hơn 255.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng vai trò nòng cốt trong chuỗi giá trị sản xuất công nghiệp kỹ thuật cao; mạng lưới sản xuất công nghiệp bám sát 09 khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và 111 cụm công nghiệp tập trung.

Toàn thành phố hiện có lực lượng lao động trên 15 tuổi đạt khoảng 4,21 triệu người. Riêng khối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Nhà nước hiện thu hút 387.278 lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc (trong đó khối FDI chiếm 265.988 người). Với đặc thù quy mô sản xuất lớn, dây chuyền công nghệ hiện đại và tốc độ tăng trưởng nhanh, các doanh nghiệp FDI luôn đứng trước áp lực vừa phải duy trì năng suất lao động tối ưu, vừa phải bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người lao động trong môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro kỹ thuật.

Theo thống kê từ Sở Nội vụ Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 131 vụ tai nạn lao động (TNLĐ) làm 137 người bị nạn (41 người tử vong). Trong đó, khu vực có quan hệ lao động xảy ra 88 vụ với 27 người tử vong. Dù số ca tử vong toàn thành phố giảm so với cùng kỳ năm 2025, diễn biến TNLĐ vẫn còn phức tạp. Thực tế này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ hơn nữa từ các cơ quan quản lý Nhà nước cũng như tính chủ động từ phía các chủ đầu tư nước ngoài.

Qua thực tiễn triển khai Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026 với chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công ATVSLĐ trong kỷ nguyên số", các doanh nghiệp FDI trên địa bàn Hà Nội đã chứng minh vai trò tiên phong trong việc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn tiên tiến, thể hiện qua một số kinh nghiệm cốt lõi, đó là: các doanh nghiệp FDI áp dụng nghiêm ngặt hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế (như ISO 45001). Tại các khu công nghiệp tập trung như Thạch Thất - Quốc Oai, Bắc Thăng Long, Đông Anh..., 100% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã thành lập bộ phận chuyên trách ATVSLĐ và y tế cơ sở với 6.116 người làm công tác ATVSLĐ và 1.914 cán bộ y tế tại các cơ sở sản xuất.

Khác với nhiều cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, khối FDI coi lực lượng ATVSV là “cánh tay nối dài” tại từng dây chuyền sản xuất. Tính đến năm 2026, các doanh nghiệp trên địa bàn đã thành lập mạng lưới với 64.100 an toàn vệ sinh viên, trong đó 1.013 an toàn vệ sinh viên xuất sắc đã được đào tạo, huấn luyện chuyên sâu (nhóm 6). Lực lượng này trực tiếp giám sát, phát hiện sớm nguy cơ vi phạm kỹ thuật và đề xuất giải pháp cải thiện điều kiện làm việc ngay tại xưởng.

Cũng theo báo cáo từ Sở Nội vụ, chỉ tính riêng trong năm 2025, các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội đã đầu tư hơn 559 tỷ đồng cho các biện pháp kỹ thuật an toàn và trên 244,5 tỷ đồng cho việc cải thiện vệ sinh lao động. Trong đó, các doanh nghiệp FDI đi đầu trong việc thực hiện quan trắc môi trường lao động định kỳ (toàn thành phố thực hiện 111.166 mẫu quan trắc năm 2025 và 180 cuộc quan trắc trong 6 tháng đầu năm 2026), từ đó xử lý dứt điểm các yếu tố độc hại như tiếng ồn, ánh sáng, nhiệt độ, bụi công nghiệp.

Đặc biệt, thực hiện định hướng chuyển đổi số của Thành phố, nhiều tập đoàn FDI đã đưa ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR) và các phần mềm mô phỏng sự cố vào chương trình huấn luyện an toàn ban đầu và định kỳ. Trong tổng số 377.793 người được huấn luyện ATVSLĐ trên toàn thành phố trong 6 tháng đầu năm 2026, khối lao động thuộc nhóm 3 (làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn là 7.362 người) và nhóm 4 (13.116 người) tại các nhà máy công nghiệp đạt tỷ lệ tuân thủ cao nhất.

Bên cạnh đó, công tác khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh nghề nghiệp và chăm sóc sức khỏe sinh sản cho lao động nữ được triển khai bài bản. Hơn 31.000 người lao động toàn thành phố đã được khám sức khỏe trong dịp Tháng Công nhân 2026. Các mô hình như “bữa cơm công đoàn" (1.032 chương trình, thụ hưởng trên 12,2 tỷ đồng) hay các đợt đối thoại chính sách định kỳ đã giúp gắn kết người lao động, tạo tâm lý an tâm sản xuất.

Song song với những điểm sáng trong việc triển khai công tác ATVSLĐ, hệ thống đối với khối FDI hiện đang gặp khó khăn khi phải tuân thủ quá nhiều chương trình huấn luyện bắt buộc theo các luật chuyên ngành khác nhau (ATVSLĐ, Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ, An toàn hóa chất, An toàn điện, Sơ cấp cứu...). Điều này gây lãng phí thời gian sản xuất và gia tăng chi phí tuân thủ. Trong lĩnh vực thi công hạ tầng, xây dựng nhà máy, nhà thầu FDI chịu áp lực từ sự chồng chéo giữa Bảo hiểm TNLĐ bắt buộc thuộc Quỹ BHXH và Bảo hiểm bắt buộc đối với công nhân công trường theo Luật Xây dựng. Bên cạnh đó, Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Hà Nội là đơn vị sát sao nhất với doanh nghiệp FDI nhưng chức năng hiện nay chủ yếu dừng ở mức phối hợp, thiếu thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành và xử lý vi phạm hành chính trực tiếp. Điều này giảm tính chủ động trong việc đôn đốc hậu kiểm sau thanh tra…

Đứng trước yêu cầu phát triển bền vững và chuyển đổi số toàn diện, thời gian tới, cộng đồng doanh nghiệp FDI ở Hà Nội sẽ tập trung chuyển đổi từ “quản lý hành vi” sang “quản trị rủi ro chủ động”, đổi mới giáo trình huấn luyện nội bộ bám sát nguy cơ cốt lõi của từng dây chuyền sản xuất; ứng dụng các giải pháp công nghệ 4.0, IoT và cảm biến cảnh báo sớm sự cố kỹ thuật. Đồng thời, lựa chọn các đơn vị kiểm định, quan trắc môi trường và đào tạo ATVSLĐ có uy tín, loại bỏ tư duy đối phó thủ tục hành chính. Đặc biệt là tiếp tục coi công tác ATVSLĐ là một phần trọng tâm của văn hóa doanh nghiệp và tiêu chí đánh giá trách nhiệm xã hội (ESG); đẩy mạnh các chiến dịch tự kiểm tra, khen thưởng kịp thời các sáng kiến cải thiện điều kiện làm việc từ người lao động trực tiếp.

Có thể khẳng định, ATVSLĐ không đơn thuần là bài toán tuân thủ pháp luật, mà là nền tảng cốt lõi bảo vệ nguồn lực quý giá nhất của doanh nghiệp và người lao động. Sự chủ động, bài bản của khối doanh nghiệp FDI kết hợp với sự đồng hành, tháo gỡ vướng mắc thể chế từ chính quyền thành phố Hà Nội sẽ tạo nên môi trường đầu tư an toàn, minh bạch và hấp dẫn. Đây chính là động lực quan trọng thúc đẩy Thủ đô phát triển kinh tế nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới./.

Khánh Mai