Trong không khí thảo luận sôi nổi, dân chủ, thẳng thắn, tâm huyết và trách nhiệm, các đại biểu Quốc hội đã tập trung phân tích sự cần thiết, phạm vi và nội dung sửa đổi của 03 dự án Luật, nhất là yêu cầu kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính.
Giải trình trước Quốc hội, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trân trọng cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã dành thời gian nghiên cứu, thảo luận và đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, sâu sắc và bám sát thực tiễn đối với 3 dự án Luật.
Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, có 04 nhóm vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm:
(1) Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhất là người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số: Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhấn mạnh, thực hiện Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và tiếp thu ý kiến thẩm tra, ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến sẽ báo cáo Chính phủ giữ quy định hiện hành về việc giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi có nhóm đối tượng có việc làm thu nhập ổn định thường xuyên phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế xã hội của từng thời kỳ mà luật hiện hành chưa quy định cụ thể. Trong đó, có nghiên cứu mở rộng đối người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số khi đủ điều kiện. Cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ tiếp tục nghiên cứu đánh giá để có đề xuất cấp có thẩm quyền khi trình đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội làm cơ sở quy định cụ thể khi sửa đổi toàn diện luật trong giai đoạn 2027 - 2028.
(2) Về danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội: Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổ chức họp với các cơ quan có liên quan rà soát kỹ lưỡng và dự kiến báo cáo Chính phủ đề xuất tiếp tục bổ sung trong dự thảo Luật nguyên tắc đầu tư bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả, minh bạch; giao Chính phủ quy định tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro, lộ trình đa dạng hóa, danh mục cơ cấu và phương thức đầu tư quỹ; bổ sung trách nhiệm của một số cơ quan trong thực hiện quản lý nhà nước. Sau khi Luật được thông qua, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu trình Chính phủ quy định về tiêu chí cơ chế đánh giá lựa chọn giám sát kiểm soát rủi ro bảo đảm nguyên tắc luật định.
(3) Về bảo hiểm hưu trí bổ sung: Cơ quan chủ trì soạn thảo dự kiến báo cáo Chính phủ giữ nguyên quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung như Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, không quy định cá nhân người lao động tự tham gia cơ chế đóng góp tạo quỹ hưu trí bổ sung.
(4) Về cắt giảm hồ sơ thủ tục hành chính, giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội: Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc bãi bỏ thủ tục hành chính theo nguyên tắc luật quy định thời điểm phát sinh quyền hưởng, cách nhận bồi thường. Chính phủ quy định thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự việc sử dụng thay thế dữ liệu, bảo đảm chuyển đổi số không làm hạn chế quyền tiếp cận thực hiện và thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người ở vùng sâu, vùng xa, người chưa có điều kiện sử dụng phương tiện điện tử.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết có 03 nhóm vấn đề được đại biểu Quốc hội tập trung thảo luận:
(1) Về các ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết hằng năm: Dự thảo luật thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, theo đó quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, bắt đầu áp dụng từ năm 2026. Tiếp thu ý kiến thẩm tra, ý kiến của các đại biểu Quốc hội và ý kiến kết luận của cơ quan có thẩm quyền, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu vào Bộ luật Lao động để bổ sung Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) hằng năm người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương áp dụng kể từ năm 2027, nhằm tạo điều kiện để người lao động tham gia các hoạt động tri ân các tiền nhân có công với đất nước, người có công với cách mạng, tiếp tục phát huy truyền thống cao đẹp của dân tộc.
(2) Về các giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện: Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo Luật thống nhất với Luật Đầu tư, bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với 3 ngành nghề gồm: cho thuê lại lao động tại Bộ luật Lao động, kinh doanh dịch vụ lưu trữ tại Luật Lưu trữ, kinh doanh dịch vụ việc làm tại Luật Việc làm.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ phân tích: Bãi bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với chấm dứt các hoạt động quản lý nhà nước, mà chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời duy trì các yêu cầu quản lý cần thiết theo pháp luật như là thông báo hoạt động, ký quỹ, tiêu chuẩn kỹ thuật, trách nhiệm doanh nghiệp về lao động việc làm, tiêu chuẩn an ninh đối với lưu trữ nhằm giảm rào cản gia nhập thị trường và chi phí tuân thủ, nhưng vẫn bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của người lao động, người sử dụng dịch vụ và các chủ thể có liên quan.
(3) Về phân cấp trách nhiệm trong quản lý nhà nước tại một số luật: Đối với Luật Hoạt động chữ thập đỏ, dự thảo Luật xác định Bộ Nội vụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nước các hoạt động Chữ thập đỏ về chăm sóc sức khỏe, hoạt động Chữ thập đỏ về sơ cấp cứu ban đầu, hoạt động Chữ thập đỏ về hiến máu nhân đạo, hiến máu nhân đạo, hoạt động Chữ thập đỏ về hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác. Các hoạt động chữ thập đỏ còn lại thuộc chức năng nhiệm vụ của bộ, ngành liên quan. Việc phân định nhằm bảo đảm quản lý theo đúng chức năng nhiệm vụ của từng cơ quan không chồng chéo, không bỏ sót lĩnh vực, trong đó có cả hoạt động cứu trợ khẩn cấp và cứu trợ nhân đạo.
Đối với Luật Bình đẳng giới, dự thảo Luật chỉnh lý theo hướng quy định trách nhiệm của Chính phủ trong chỉ đạo tổ chức thực hiện lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền.
Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết các đại biểu quan tâm 06 nhóm vấn đề:
(1) Về bảo đảm quyền của người lao động và phòng ngừa khai báo xử lý lao động tai nạn lao động: Bộ trưởng cho biết, dự thảo bổ sung quyền của người lao động trực tiếp thông tin về vụ tai nạn lao động đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức công đoàn. Nghiêm cấm hành vi cản trở gây khó khăn trong khai báo, cung cấp thông tin, xử lý tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Đồng thời tiếp tục bảo đảm quyền từ chối làm việc hoặc rời khỏi nơi làm việc khi nguy cơ đe dọa tính mạng sức khỏe trực tiếp.
(2) Về đổi mới hoạt động huấn luyện, cắt giảm điều kiện kinh doanh nhưng không hạ thấp yêu cầu an toàn: Dự thảo Luật chuyển từ cơ chế cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động huấn luyện sang cơ chế thông báo quản lý bằng dữ liệu và tăng cường hậu kiểm. Việc cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với giảm yêu cầu về chất lượng huấn luyện, người sử dụng lao động vẫn phải bảo đảm người lao động được trang bị kiến thức, kỹ năng và kiểm tra đánh giá đạt yêu cầu trước khi làm việc. Dự thảo Luật đồng thời bổ sung quy định nghiêm cấm gian lận, giả mạo xác nhận huấn luyện không thực chất, giao Chính phủ quy định cụ thể nội dung, chương trình và việc kiểm tra đánh giá phù hợp với mức độ rủi ro.
(3) Về khai báo, điều tra, thống kê tai nạn lao động theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Dự thảo Luật phân định trách nhiệm của cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã và công an cấp xã trong tiếp nhận thông tin khai báo, phối hợp điều tra tai nạn lao động. Đối với tai nạn nghiêm trọng nhất là tai nạn chết người hoặc làm bị thương nặng từ 2 người trở lên, dự thảo Luật quy định trách nhiệm tiếp nhận, bảo vệ hiện trường và phối hợp xử lý, đồng thời phân định thẩm quyền điều tra theo tính chất mức độ vụ việc. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm bảo toàn chứng cứ, công khai kết quả, giải quyết chế độ cho người bị tai nạn và thân nhân. Tạo cơ sở xây dựng kết nối cơ sở dữ liệu về tai nạn lao động, huấn luyện và kiểm định kỹ thuật an toàn lao động.
(4) Về phân định trách nhiệm quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra quản lý máy thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn: Dự thảo quy định Chính phủ phân công cụ thể trách nhiệm phạm vi quản lý nhà nước của các bộ, đặc biệt quản lý đối với máy thiết bị, vật tư các có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn vệ sinh lao động, bảo đảm không chồng chéo, không bỏ trống nhiệm vụ, đồng thời phân định rõ hoạt động thanh tra và hoạt động kiểm tra đảm bảo chuyên ngành để đảm bảo an toàn.
(5) Về bảo vệ người lao động trong khu vực phi chính thức trên và làm việc trên nền tảng số: Dự thảo Luật hoàn thiện quy định về khai báo, điều tra thống kê báo cáo tai nạn lao động đối với người làm việc không theo hợp đồng lao động, đối với người lao động trên nền tảng số. Việc xác định trách nhiệm của các bên cần căn cứ vào bản chất quan hệ và mức độ tổ chức điều phối công việc trên thực tế, không mặc nhiên coi mọi đơn vị vận hành nền tảng là người sử dụng lao động.
Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu quyền và nghĩa vụ của các bên trong việc bảo vệ vệ sinh an toàn lao động đối với người làm việc từ xa và người làm việc theo các hình thức linh hoạt.
(6) Về chính sách bảo hiểm xã hội, chăm sóc sức khỏe và tổ chức thi hành: Bộ trưởng Bộ Nội vụ khẳng định, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ rà soát, bảo đảm thống nhất quy định về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp với Luật Bảo hiểm xã hội. Đối với khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và khám sàng lọc. Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế rà soát, bảo đảm thực hiện đúng Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và pháp luật liên quan trên cơ sở bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người lao động và của nhân dân.
Đối với các vấn đề lớn chưa được xử lý trong lần sửa đổi này, nhất là bảo vệ lao động phi chính thức, lao động trên nền tảng số, hoàn thiện chính sách bảo hiểm và ứng dụng công nghệ, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động và báo cáo Chính phủ để đề nghị nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật trong giai đoạn tiếp theo./.
Nhật Nam
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
