Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhận diện và quản trị rủi ro an toàn lao động tại Hà Nội

Thực trạng và yêu cầu đặt ra đối với công tác an toàn lao động tại Hà Nội

Những năm gần đây, công tác ATVSLĐ tại Hà Nội đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đi vào thực chất. Công tác thống kê tai nạn lao động đã được minh bạch hóa, phục vụ tốt hơn cho công tác dự báo và phòng ngừa. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều thách thức.

Đáng lưu ý, tai nạn lao động chết người vẫn tập trung chủ yếu ở khu vực lao động không theo hợp đồng - nhóm đối tượng khó quản lý, thiếu kỹ năng và ít được tiếp cận thông tin an toàn. Điều này phản ánh khoảng trống trong công tác nhận diện rủi ro và truyền thông an toàn, đòi hỏi phải có những phương thức quản trị mới, linh hoạt và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, mặc dù số ca mắc bệnh nghề nghiệp mới có xu hướng giảm (13 trường hợp trong năm 2025), nhưng tổng số người đang hưởng trợ cấp bệnh nghề nghiệp vẫn ở mức cao (533 trường hợp), cho thấy nguy cơ tích tụ rủi ro trong môi trường lao động vẫn hiện hữu.

Trước bối cảnh đó, Hà Nội xác định rõ yêu cầu phải đổi mới toàn diện công tác ATVSLĐ theo hướng hiện đại, lấy chuyển đổi số làm nền tảng. Thành phố đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông về tai nạn lao động, tăng cường ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý. Đây chính là tiền đề quan trọng để triển khai các giải pháp ứng dụng AI trong thời gian tới.

Vai trò của trí tuệ nhân tạo trong nhận diện rủi ro an toàn lao động

Trí tuệ nhân tạo mang lại bước tiến vượt bậc trong khả năng phân tích dữ liệu và nhận diện nguy cơ tiềm ẩn. Trong lĩnh vực ATVSLĐ, AI có thể được ứng dụng ở nhiều khâu, từ thu thập dữ liệu, phân tích rủi ro đến cảnh báo sớm.

Trước hết, AI cho phép xử lý khối lượng lớn dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như báo cáo tai nạn, dữ liệu thiết bị, camera giám sát, cảm biến môi trường… Qua đó, hệ thống có thể nhận diện các mô hình rủi ro lặp lại, xác định nguyên nhân gốc rễ của tai nạn lao động. Việc chuyển từ “quản lý phản ứng” sang “quản lý dự báo” là bước tiến quan trọng, giúp giảm thiểu tai nạn trước khi xảy ra.

Thứ hai, AI hỗ trợ giám sát an toàn theo thời gian thực. Các hệ thống thị giác máy tính có thể phát hiện hành vi không an toàn như không đội mũ bảo hộ, vi phạm quy trình vận hành máy móc, từ đó đưa ra cảnh báo ngay lập tức. Điều này đặc biệt hữu ích tại các công trường xây dựng, nhà máy sản xuất - những nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Thứ ba, AI góp phần cá thể hóa công tác huấn luyện an toàn. Thay vì đào tạo đại trà, hệ thống có thể phân tích hồ sơ người lao động để đưa ra nội dung huấn luyện phù hợp với từng vị trí công việc, mức độ rủi ro và kinh nghiệm. Đây là hướng tiếp cận hiện đại, phù hợp với yêu cầu “huấn luyện thực chất” mà Hà Nội đang hướng tới.

Thực tiễn triển khai ứng dụng AI trong công tác ATVSLĐ tại Hà Nội

Nhận thức rõ vai trò của công nghệ, Hà Nội đã từng bước đưa AI vào công tác ATVSLĐ, đặc biệt trong các hoạt động tuyên truyền, huấn luyện và giám sát.

Theo Kế hoạch ATVSLĐ năm 2026, Thành phố xác định rõ việc “ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác tuyên truyền về an toàn, vệ sinh lao động”. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông, đặc biệt đối với nhóm lao động trẻ và lao động phi chính thức.

Cùng với đó, các hoạt động truyền thông được đổi mới mạnh mẽ theo hướng ứng dụng công nghệ số, đa nền tảng và AI để tăng độ phủ thông tin. Việc tận dụng mạng xã hội, video tình huống, nội dung tương tác giúp người lao động dễ tiếp cận và ghi nhớ các quy tắc an toàn.

Trong khuôn khổ Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026, Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu “tiên phong chuyển đổi số”, đẩy mạnh ứng dụng AI trong tuyên truyền, huấn luyện và giám sát. Đồng thời, việc chủ động rà soát, nhận diện và xử lý các nguy cơ mất an toàn cũng được đặt lên hàng đầu.

Thành phố cũng chú trọng xây dựng các hội nghị, hội thảo chuyên đề về ứng dụng khoa học công nghệ, AI trong công tác ATVSLĐ nhằm chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực này.

Ứng dụng AI trong quản trị rủi ro: Từ nhận diện đến kiểm soát

Quản trị rủi ro an toàn lao động là một quá trình liên tục, bao gồm nhận diện, đánh giá, kiểm soát và giám sát. AI có thể tham gia vào toàn bộ chu trình này, tạo nên một hệ thống quản trị thông minh.

Ở khâu nhận diện, AI giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy hiểm thông qua phân tích dữ liệu lịch sử và dữ liệu thời gian thực. Ví dụ, hệ thống có thể dự báo nguy cơ tai nạn tại một công trường dựa trên các yếu tố như thời tiết, tiến độ thi công, mật độ lao động.

Ở khâu đánh giá, AI hỗ trợ lượng hóa mức độ rủi ro, giúp nhà quản lý ưu tiên nguồn lực cho các khu vực nguy hiểm cao. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nguồn lực thanh tra, kiểm tra còn hạn chế.

Ở khâu kiểm soát, AI có thể tự động hóa một số quy trình như giám sát thiết bị, cảnh báo vi phạm, thậm chí dừng máy khi phát hiện nguy cơ mất an toàn. Đây là bước tiến lớn so với phương thức kiểm tra thủ công truyền thống.

Ở khâu giám sát, AI giúp theo dõi liên tục và cập nhật tình trạng an toàn, tạo điều kiện cho việc điều chỉnh kịp thời các biện pháp phòng ngừa.

Như vậy, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang trở thành “trợ lý thông minh” trong quản trị rủi ro an toàn lao động.

Một số thách thức trong quá trình triển khai

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc ứng dụng AI trong ATVSLĐ tại Hà Nội vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Một là, hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ. Việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông đang trong quá trình triển khai, do đó chưa thể khai thác tối đa sức mạnh của AI.

Hai là, nhận thức và kỹ năng của người lao động còn hạn chế, đặc biệt ở khu vực phi chính thức. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp nhận và sử dụng các công cụ công nghệ.

Ba là, chi phí đầu tư cho các hệ thống AI còn cao, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa đủ nguồn lực để triển khai.

Bốn là, khung pháp lý cho ứng dụng AI trong ATVSLĐ vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để đảm bảo tính minh bạch, an toàn và bảo vệ dữ liệu.

Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong công tác ATVSLĐ

Để phát huy hiệu quả của AI trong quản trị rủi ro an toàn lao động, Hà Nội cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp sau:

1. Đẩy nhanh xây dựng hệ thống dữ liệu số về ATVSLĐ, đảm bảo tính liên thông, đồng bộ và chính xác. Đây là nền tảng cốt lõi cho mọi ứng dụng AI.

2. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý và người lao động về công nghệ số và an toàn lao động.

3. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp công nghệ thông qua các chính sách hỗ trợ, ưu đãi.

4. Thúc đẩy hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu trong phát triển và ứng dụng AI.

5. Hoàn thiện khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến ứng dụng AI trong ATVSLĐ.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhận diện và quản trị rủi ro an toàn lao động là xu hướng tất yếu, phù hợp với định hướng chuyển đổi số của Hà Nội. Thực tiễn triển khai bước đầu đã cho thấy những tín hiệu tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phòng ngừa tai nạn lao động.

Trong thời gian tới, với sự quyết tâm của các cấp chính quyền, sự đồng hành của doanh nghiệp và sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành địa phương đi đầu trong ứng dụng AI vào công tác ATVSLĐ, hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường làm việc an toàn, bền vững và hiện đại.

Đức Dương