Tiếng Việt
Tiếng Việt Tiếng Anh

Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Đóng góp tích cực cho công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc, phát triển công nghiệp văn hóa

Ngày đăng: 30/10/2026   15:36
Đọc bài viết
Mặc định Cỡ chữ
Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di tích quốc gia đặc biệt, biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và nền giáo dục Việt Nam, một địa chỉ văn hóa mà bất cứ du khách nào cũng mong muốn ghé thăm khi có dịp đến Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến. Với những giá trị văn hóa và lịch sử quan trọng, công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám được Thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm chú trọng thực hiện. Theo đó, năm 1988, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã được thành lập với chức năng quản lý, bảo tồn, phát huy và khai thác giá trị di tích quốc gia đặc biệt của Thủ đô.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết: Trong gần 40 năm hoạt động, tập thể cán bộ, nhân viên, người lao động Trung tâm luôn đoàn kết, nỗ lực cố gắng thực hiện định hướng công tác quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đặc biệt trong giai đoạn 2021-2025, Trung tâm đã có nhiều hoạt động nổi bật góp phần phát huy giá trị di tích như: Kết nối hồ Văn với khu Nội tự và vườn Giám thành một quần thể di tích hoàn chỉnh cả về mặt địa lý và nội dung hoạt động; xây dựng khu hồ Văn, vườn Giám trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa phục vụ nhân dân và du khách thanh quan. Đưa Văn Miếu - Quốc Tử Giám phát triển thành một trung tâm hoạt động văn hóa khoa học thực sự với các chương trình hoạt động được dự kiến theo nhiều cấp độ thời gian khác nhau, gồm cả hoạt động ban ngày và buổi tối.

Đặc biệt là đưa Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành một trong những không gian sáng tạo của Hà Nội và thực hiện chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa của Chính phủ và Thành phố. Thực hiện chuyển đổi số trong các hoạt động ở Di tích; ứng dụng công nghệ 4.0 trong tất cả các khâu từ quản lý, bán vé đến khai thác hoạt động, cung cấp dịch vụ tham quan, trải nghiệm cho du khách; số hóa toàn bộ các dữ liệu di sản và phát triển các ứng dụng tích hợp trên website hoặc cài đặt trên smartphone cho phép công chúng, khách tham quan tìm hiểu về di tích theo từng chuyên đề. Ngoài ra, Trung tâm đã tích cực xây dựng mạng lưới liên kết giữa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với các điểm tham quan, du lịch có yếu tố di sản văn hóa trên địa bàn Thành phố Hà Nội như áp dụng bán vé combo, quảng bá tour chuyên đề liên kết các điểm...

Lễ diễu hành của 950 học sinh các trường tiểu học trên địa bàn phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám chào mừng kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên (1076 - 2026).

Công tác bảo tồn, tôn tạo Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã được Trung tâm thực hiện qua nhiều hạng mục như: Dựng nhà che bia, giải tỏa một phần không gian hồ Văn, cải tạo sân vườn, hệ thống thoát nước, lắp đặt hệ thống chiếu sáng, mở rộng đường đi nội bộ, tường bao, sửa mái điện Đại Thành, xây dựng Nhà Thái Học trên nền cũ của trường Quốc Tử Giám… theo đúng các nguyên tắc về phục hồi di tích kiến trúc. Những hoạt động này đã chấm dứt thời kỳ xuống cấp kéo dài, đồng thời tạo nên diện mạo khang trang song vẫn mang đậm nét cổ kính, trầm mặc của một di tích lâu đời, thể hiện tính mẫu mực trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích ở nước ta.

Trong hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Trung tâm đặc biệt chú trọng bảo tồn, tu tạo, tôn tạo theo đúng nguyên tắc bảo vệ “giữ gìn yếu tố gốc” và quy định ngành văn hóa. Trên cơ sở bảo tồn bền vững, Trung tâm không ngừng đổi mới phương pháp phát huy giá trị di tích theo hướng gắn bảo tồn với giáo dục, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm văn hóa, ứng dụng công nghệ số và phát triển các sản phẩm văn hóa sáng tạo. Không gian di tích được khai thác hợp lý để tổ chức các hoạt động văn hóa, giáo dục, triển lãm, nghiên cứu khoa học, đối ngoại văn hóa và các chương trình trải nghiệm, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt các giá trị gốc của di tích. Các kết quả nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế được ứng dụng ngày càng hiệu quả trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích, góp phần nâng cao chất lượng quản lý, mở rộng khả năng tiếp cận của công chúng và tăng cường sức lan tỏa của di sản.

Các hoạt động văn hóa, giáo dục, khoa học được tổ chức tại di tích cũng ngày càng bài bản, chuyên nghiệp, tạo hiệu ứng tích cực đối với giới chuyên môn cũng như khách tham quan. Việc đón tiếp các đoàn khách tham quan, đặc biệt là các đoàn khách ngoại giao của Đảng, Nhà nước và thành phố luôn chu đáo, trọng thị và an toàn, góp phần tạo hình ảnh tốt đẹp về đất nước và con người Việt Nam. Đặc biệt, những năm qua Trung tâm đã triển khai hệ thống trải nghiệm thực tế ảo, cũng như triển khai tour trải nghiệm đêm theo hình thức ứng dụng chiếu sáng nghệ thuật và công nghệ 3D Mapping, tái hiện câu chuyện lịch sử và đạo học... mang đến những trải nghiệm độc đáo, mới lạ cho du khách, tạo sức hút mới cho Di tích.

Đáng chú ý là trong công tác quản lý, Trung tâm đã từng bước đổi mới tư duy quản lý, chuyển từ mô hình quản lý di tích theo hướng bảo tồn đơn thuần sang mô hình quản trị và phát huy giá trị di sản theo định hướng xây dựng trung tâm văn hóa - sáng tạo, lấy di sản làm nền tảng, tri thức làm cốt lõi, công chúng làm trung tâm và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển. Các không gian di sản được khai thác theo hướng mở, tạo điều kiện để công chúng không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm, học tập, sáng tạo và tương tác với các giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Hoạt động chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập trường Quốc Tử Giám với chủ đề “Đạo học ngàn năm”.

Với tư duy đổi mới, cách tiếp cận hiện đại và sự kế thừa các giá trị truyền thống, Trung tâm đã tạo dựng mô hình quản trị di sản toàn diện. Mô hình này đã góp phần đưa Văn Miếu trở thành một thiết chế văn hóa tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội, đồng thời khẳng định vai trò của di sản trong phát triển con người, phát triển văn hóa và phát triển bền vững đất nước trong thời kỳ mới. Trong 5 năm qua, từ một đơn vị chủ yếu thực hiện nhiệm vụ quản lý di tích, Trung tâm đã từng bước trở thành một thiết chế văn hóa hiện đại, một trung tâm sáng tạo, giáo dục và lan tỏa tri thức của Thủ đô.

Ghi nhận những thành tích xuất sắc trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2026. Trung tâm cũng được tặng nhiều Bằng khen của các Bộ, ngành, UBND Thành phố Hà Nội về các thành tích trong công tác hàng năm.

Trong kỷ nguyên mới của đất nước, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa truyền thống là một nhiệm vụ quan trọng để góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. “Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám với vai trò là một trong những đơn vị tiêu biểu của ngành văn hóa Thủ đô sẽ không ngừng nỗ lực đổi mới, sáng tạo, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, đóng góp tích cực vào sự nghiệp bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc, phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh và quảng bá hình ảnh đất nước Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế”, Giám đốc Trung tâm Lê Xuân Kiêu khẳng định./.

.

Bài viết cùng tác giả