Các ứng cử viên nữ
trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI từ trái sáng phải và từ trên xuống dưới gồm:
Bà Bùi Thị Minh Hoài, bà Võ Thị Ánh Xuân, bà Phạm Thị Thanh Trà, bà Nguyễn Thị
Thanh, bà Nguyễn Thị Tuyến, bà Hà Thị Nga.
Quyền tham gia chính trị của phụ nữ tại Việt Nam
Sự tham gia của phụ nữ trong bộ máy nhà nước, đặc biệt là trong Quốc hội, không chỉ là vấn đề xã hội mà là một định chế pháp lý được bảo chứng bởi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cao nhất.
Theo quy định tại Điều 26 Hiến pháp năm 2013: “1. Công dân nam, nữ bình đẳng về mọi mặt. Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới. 2. Nhà nước, xã hội và gia đình tạo điều kiện để phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội”. Cụ thể hóa tinh thần Hiến pháp, khoản 3 Điều 8 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định về dự kiến cơ cấu, thành phần đại biểu: “3. Số lượng phụ nữ được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội do Ủy ban thường vụ Quốc hội dự kiến trên cơ sở đề nghị của Đoàn chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bảo đảm có ít nhất ba mươi lăm phần trăm tổng số người trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội là phụ nữ”.
Bên cạnh đó, Luật Tổ chức Quốc hội và Luật Bình đẳng giới cũng xác lập các nguyên tắc nhằm tăng cường sự hiện diện của nữ giới trong các vị trí lãnh đạo, quản lý. Việc ấn định tỷ lệ nữ ứng cử viên tối thiểu 35% trong các bước hiệp thương là tiền đề kỹ thuật quan trọng để đảm bảo tỷ lệ trúng cử thực tế không dưới 30% trong nhiệm kỳ mới.
Kết quả bầu cử được Hội đồng Bầu cử Quốc gia công bố ngày 21/3/2026 cho thấy sự ổn định và phát triển bền vững của tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội. Trong tổng số 500 đại biểu vừa trúng cử, tỷ lệ phụ nữ đạt mức 30%.
Lần đầu tiên trong 16 nhiệm kỳ, số đại biểu do Trung ương giới thiệu về địa phương ứng cử đạt tỷ lệ trúng cử cao nhất (214/216 người), trong đó có sự đóng góp đáng kể của các nữ lãnh đạo chủ chốt. Những gương mặt tiêu biểu như đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hay đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Phó Thủ tướng Chính phủ trúng cử với tỷ lệ phiếu bầu cao tại các địa phương là minh chứng cho uy tín và năng lực thực tiễn của nữ giới trong hệ thống chính trị.
Không chỉ dừng lại ở số lượng, chất lượng nữ đại biểu Quốc hội khóa XVI cũng có nhiều bứt phá. Tại các tỉnh như Quảng Ninh, tỷ lệ nữ trúng cử Hội đồng nhân dân tỉnh đạt gần 45%. Tại TP. Cần Thơ, 39,28% đại biểu trúng cử Hội đồng nhân dân thành phố là nữ. Còn tại tỉnh Cà Mau, tỷ lệ nữ đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh là 28,77%, trong đó phần lớn có trình độ chuyên môn từ Thạc sĩ trở lên.
Sự hiện diện của nữ đại biểu trong Quốc hội khóa XVI mang lại nhiều giá trị cho hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Thứ nhất, tối ưu hóa chính sách về an sinh xã hội. Nữ đại biểu thường có sự nhạy bén và quan tâm sâu sắc đến các lĩnh vực giáo dục, y tế, lao động, trẻ em và bình đẳng giới. Đây là những nội dung cốt yếu trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 mà Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã đề cập.
Thứ hai, đổi mới phương thức hoạt động, thực hiện cam kết quốc tế. Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội cao giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế là quốc gia có tỷ lệ nữ đại biểu dân cử cao trong khu vực và trên thế giới, thực hiện tốt các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ.
Mặc dù đạt được những con số ấn tượng, nhưng công tác phát triển cán bộ nữ tham gia dân cử vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Chủ tịch Quốc hội đã lưu ý rằng cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh thách thức hơn các nhiệm kỳ trước. Thách thức từ định kiến và rào cản kép: Tại một số địa bàn miền núi, vùng sâu vùng xa, định kiến về vai trò của phụ nữ vẫn còn tồn tại. Phụ nữ khi tham gia chính trị thường phải chịu “áp lực kép” giữa việc hoàn thành trọng trách quốc gia và vai trò gia đình.
Bài học kinh nghiệm rút ra
Thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trước hết là nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, toàn diện của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị trong việc phê duyệt quy hoạch cán bộ nữ từ sớm. Công tác giới thiệu, hiệp thương, vận động bầu cử và vai trò của Mặt trận Tổ quốc các cấp trong việc hướng dẫn các ứng cử viên nữ xây dựng chương trình hành động và kỹ năng tiếp xúc cử tri là yếu tố then chốt giúp họ tự tin và giành được sự tín nhiệm.
Sự chuyển biến trong nhận thức cử tri. Tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu cao cho thấy, Nhân dân đã ý thức rất rõ về quyền làm chủ và sự công tâm trong việc lựa chọn đại biểu không phân biệt giới tính, chỉ tập trung vào “đức, tài, tâm, tầm”. Tỷ lệ 30% nữ đại biểu Quốc hội khóa XVI là một chỉ số "vàng" phản ánh sự ổn định của hệ thống chính trị. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển kết quả này, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp:
Một là, tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Tổ chức Quốc hội để tạo cơ chế linh hoạt hơn cho nữ đại biểu hoạt động chuyên trách (vừa đạt kỷ lục 40% trong nhiệm kỳ này).
Hai là, xây dựng các chính sách đặc thù hỗ trợ nữ đại biểu về đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng lập pháp và chính sách an sinh để họ yên tâm cống hiến. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh trong bài viết “Ngày hội non sông và trọng trách trước Nhân dân”, các đại biểu phải làm tròn lời hứa trước cử tri. Đối với nữ đại biểu, lời hứa ấy còn gắn liền với sứ mệnh bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ và trẻ em.
Ba là, tăng cường công tác thông tin đối ngoại, giới thiệu thành tựu về bình đẳng giới của Quốc hội Việt Nam tới bạn bè quốc tế, khẳng định bản chất ưu việt của chế độ ta.
Tỷ lệ nữ đại biểu trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI không đơn thuần là một chỉ số thống kê, mà là kết quả của một chiến lược bài bản về cán bộ và sự kiên định trong mục tiêu bình đẳng giới của Đảng, Nhà nước ta. Đây chính là nền tảng quan trọng để Quốc hội nhiệm kỳ mới nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động, xứng đáng là cơ quan đại diện cao nhất của Nhân dân, đóng góp tích cực vào công cuộc phát triển đất nước và bảo đảm an ninh quốc phòng trong kỷ nguyên mới của dân tộc./.
Văn Thịnh
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
