Cần Thơ nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Nâng cao năng lực quản lý, giám sát để thực hiện hiệu quả chương trình

Theo ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Cần Thơ, năm 2025, việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn thành phố được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định của Trung ương và thành phố. Công tác tuyên truyền, quán triệt các chủ trương, chính sách được triển khai kịp thời; cơ chế phối hợp giữa Sở Dân tộc và Tôn giáo với các sở, ngành, địa phương được duy trì chặt chẽ, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Một trong những điểm nhấn của chương trình là việc triển khai hiệu quả Tiểu dự án 3 thuộc Dự án 10 về kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia.

Để triển khai đồng bộ, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tham mưu, tổ chức thực hiện nhiều kế hoạch quan trọng như Kế hoạch số 168/KH-UBND của UBND TP Cần Thơ về kiểm tra, giám sát, đánh giá và tập huấn; Kế hoạch số 47/KH-SDTTG về tổ chức hội nghị tập huấn nâng cao năng lực kiểm tra, giám sát; Kế hoạch số 48/KH-SDTTG về hoạt động kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện chương trình cùng nhiều văn bản hướng dẫn liên quan.

Việc phối hợp giữa Sở Dân tộc và Tôn giáo với các sở, ngành và UBND các xã, phường được triển khai đồng bộ, góp phần tổ chức thành công các hội nghị phổ biến kiến thức, quy trình, phương pháp kiểm tra, giám sát việc thực hiện các dự án, tiểu dự án theo đúng quy định. Qua đó, công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện đúng kế hoạch, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chương trình ngay từ cơ sở.

Song song với đó, thành phố đã tổ chức hội nghị tập huấn nâng cao năng lực cho hơn 218 cán bộ thuộc các sở, ngành thành viên Ban Chỉ đạo và cán bộ trực tiếp phụ trách Chương trình mục tiêu quốc gia tại các xã, phường.

Nội dung tập huấn tập trung vào công tác tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện các dự án, tiểu dự án theo quy định tại Thông tư số 01/2022/TT-UBDT và Thông tư số 04/2025/TT-BDTTG; đồng thời hướng dẫn quy trình kiểm tra, giám sát, quản lý chương trình, giám sát đầu tư cộng đồng, huy động và sử dụng nguồn vốn, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, tổng hợp và báo cáo dữ liệu.Thông qua các lớp tập huấn, đội ngũ cán bộ cơ sở được cập nhật đầy đủ quy trình, biểu mẫu, phương pháp quản lý và giám sát theo quy định mới, góp phần chuẩn hóa công tác điều hành, nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện chương trình.

Bên cạnh công tác đào tạo, việc tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách của Trung ương và thành phố cũng được triển khai bằng nhiều hình thức phù hợp với từng địa bàn, giúp cán bộ, đoàn thể và người dân nắm rõ mục tiêu, nội dung chương trình, từ đó tích cực tham gia và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng.

Cấp ủy, chính quyền các xã, phường đã chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình hằng năm; kiện toàn Ban Chỉ đạo, Ban Quản lý; ban hành các văn bản chỉ đạo phù hợp với tình hình thực tế, tạo nền tảng để chương trình được triển khai thống nhất, đúng tiến độ.

Nhiều địa phương giải ngân đạt 100% kế hoạch

Từ việc nâng cao năng lực quản lý và tăng cường kiểm tra, giám sát, nhiều địa phương đã đạt kết quả tích cực trong triển khai các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia.

Tại xã Trần Đề, Dự án 1 về hỗ trợ đất ở, nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt được thực hiện với tổng kinh phí 414 triệu đồng, giải ngân đạt 100% kế hoạch. Đối với Dự án 4 về đầu tư hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số, địa phương cũng hoàn thành giải ngân 100% nguồn vốn được giao. Riêng Tiểu dự án 3 thuộc Dự án 10 về kiểm tra, giám sát được bố trí 15 triệu đồng và đã thực hiện đầy đủ theo kế hoạch.

Tại xã Long Phú, Dự án 1 đã hỗ trợ xây dựng nhà ở cho 13 hộ dân, với tổng kinh phí 572 triệu đồng, giải ngân đạt 100%. Đối với Dự án 4, địa phương được bố trí gần 9,5 tỷ đồng để đầu tư 7 công trình giao thông với tổng chiều dài hơn 5,8 km. Giá trị thực hiện đạt trên 9,48 tỷ đồng, tương đương 99,91% tổng mức đầu tư; tỷ lệ giải ngân đạt 77,46%.

Đối với Dự án 10 về truyền thông, tuyên truyền, kiểm tra và giám sát, Long Phú được phân bổ 33 triệu đồng từ nguồn vốn sự nghiệp. Do chưa đủ điều kiện triển khai nên địa phương đề xuất chuyển nguồn sang năm 2026 theo quy định.

Bên cạnh xã Trần Đề và Long Phú, nhiều địa phương khác cũng đạt kết quả tích cực trong triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia.

Tại xã Khánh Trường, Dự án 1 về hỗ trợ đất ở, nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt được triển khai với tổng kinh phí 572 triệu đồng, trong đó ngân sách Trung ương hỗ trợ 520 triệu đồng, ngân sách địa phương đối ứng 52 triệu đồng. Địa phương đã hỗ trợ xây dựng nhà ở cho 13 hộ dân, giải ngân đạt 100% kế hoạch.

Trong khi đó, phường Vĩnh Châu là một trong những địa phương triển khai đồng bộ các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia. Các Dự án từ 1 đến 10 được tổ chức thực hiện đúng tiến độ, đáp ứng yêu cầu đề ra, tỷ lệ giải ngân đạt 100% kế hoạch, góp phần cải thiện điều kiện hạ tầng, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo đánh giá của Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Cần Thơ, đến nay UBND các xã, phường đã hoàn thành việc xây dựng và ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình hằng năm theo đúng quy định. Ban Chỉ đạo và Ban Quản lý Chương trình được kiện toàn đầy đủ, bảo đảm công tác chỉ đạo, điều hành xuyên suốt từ thành phố đến cơ sở.

Nguồn vốn từ ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương được quản lý, sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng thụ hưởng, ưu tiên hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Việc đầu tư đã góp phần nâng cấp hệ thống hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.

Tuy nhiên, quá trình triển khai Chương trình vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc. Tiến độ phân bổ vốn và ban hành văn bản hướng dẫn chuyên ngành ở một số thời điểm còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Tỷ lệ giải ngân giữa các dự án, tiểu dự án chưa đồng đều; một số nội dung hỗ trợ phải kéo dài sang năm sau do chưa đủ điều kiện triển khai.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn đối tượng thụ hưởng tại một số địa phương còn gặp khó khăn do nhiều hộ nghèo không còn lao động trong độ tuổi, thiếu đất sản xuất hoặc lao động đi làm ăn xa. Trình độ, khả năng tiếp cận thông tin của một bộ phận người dân còn hạn chế nên việc tham gia các mô hình hỗ trợ chưa thực sự hiệu quả.

Việc hỗ trợ chuyển đổi nghề cũng phát sinh nhiều vướng mắc khi nhu cầu thực tế của người dân thay đổi so với phương án ban đầu, trong khi thủ tục mua sắm, thanh quyết toán còn phức tạp. Cùng với đó, biến động giá cả thị trường, ảnh hưởng của thời tiết, biến đổi khí hậu và điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn đã tác động đến hiệu quả triển khai Chương trình.

Đáng chú ý, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ, công chức phụ trách công tác dân tộc tại nhiều xã, phường chủ yếu là cán bộ mới được phân công nhiệm vụ. Kinh nghiệm quản lý và tổ chức thực hiện Chương trình còn hạn chế, đòi hỏi phải tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng và hướng dẫn chuyên sâu.

Trước thực tế đó, Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Cần Thơ kiến nghị Trung ương và các bộ, ngành sớm ban hành đầy đủ, đồng bộ các văn bản hướng dẫn chuyên ngành, nhất là đối với các nội dung liên quan đến hỗ trợ sinh kế, chuyển đổi nghề, thanh quyết toán và chuyển nguồn kinh phí. Đồng thời, nghiên cứu điều chỉnh một số tiêu chí, mô hình hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế của các hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số không còn lao động hoặc thiếu đất sản xuất.

Cùng với đó, cần tiếp tục tăng cường các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu về công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và đánh giá Chương trình cho đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc ở cơ sở, đặc biệt là cán bộ mới được giao nhiệm vụ.

Sở cũng đề nghị UBND TP Cần Thơ tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành tăng cường phối hợp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai Chương trình; quan tâm phân bổ nguồn vốn sớm, phù hợp với tiến độ thực hiện; đồng thời xem xét cho phép chuyển nguồn kinh phí đối với các dự án, tiểu dự án chưa đủ điều kiện giải ngân theo đúng quy định.

Ngoài ra, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc tiến độ thực hiện và giải ngân; nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến chính sách để người dân hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm, tích cực tham gia thực hiện Chương trình. Đây là giải pháp quan trọng nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng vững chắc.

Hoàng Cảnh