Năm chỉ tiêu, một mục tiêu
Thực hiện Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Nội vụ đã có văn bản số 2558/BNV-CTTN&BĐG hướng dẫn nội dung tiêu chí 6.5 “Đảm bảo bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới”, thuộc Tiêu chí số 6 “Giảm nghèo và an sinh xã hội”. Theo đó, tại thời điểm xét công nhận, xã phải đạt đồng thời năm chỉ tiêu: có cán bộ nữ trong Ban Thường vụ Đảng ủy hoặc ít nhất 01 nữ lãnh đạo chủ chốt ở cấp xã; các mô hình phát triển kinh tế ở nông thôn có ít nhất 40% phụ nữ tham gia; mỗi quý có ít nhất 04 tin, bài về bình đẳng giới trên hệ thống thông tin cơ sở; có ít nhất 01 nơi tạm lánh hỗ trợ người bị bạo lực trên cơ sở giới, bạo lực gia đình; không có trường hợp tảo hôn, cưỡng ép kết hôn.
Điểm đáng chú ý là mỗi chỉ tiêu đều gắn với hồ sơ minh chứng cụ thể: báo cáo của UBND xã nêu tên từng mô hình kinh tế, tổng số người và số phụ nữ tham gia; kế hoạch truyền thông kèm bảng tổng hợp tin, bài và thời điểm phát sóng; quyết định thành lập nơi tạm lánh nêu rõ thành phần vận hành, địa điểm, đầu mối và đường dây liên lạc khẩn cấp. Bình đẳng giới vì thế phải được thể hiện bằng việc làm cụ thể, đo đếm được tại từng thôn, từng mô hình.
Với Lâm Đồng, yêu cầu này có ý nghĩa thiết thực. Ở nhiều thôn, buôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ là lực lượng lao động chính trong sản xuất nông nghiệp nhưng còn ít có tiếng nói trong các quyết định về vốn, kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm; tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vẫn còn ở một số địa bàn. Vì vậy, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Sở Nội vụ tỉnh xác định hỗ trợ các xã đáp ứng tiêu chí 6.5 là nhiệm vụ gắn liền với nội dung thúc đẩy bình đẳng giới của Chương trình, được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 106/KH-SNV ngày 06/8/2026.
Từ người tham gia đến người làm chủ
Chỉ tiêu ít nhất 40% phụ nữ tham gia các mô hình phát triển kinh tế ở nông thôn, gồm hợp tác xã, dự án giảm nghèo, mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm chủ lực được tính bằng tỷ lệ giữa tổng số phụ nữ và tổng số người tham gia mô hình. Con số này không chỉ phản ánh sự có mặt của phụ nữ, mà còn bảo đảm phụ nữ được tiếp cận trực tiếp nguồn vốn hỗ trợ, khoa học kỹ thuật và thị trường, được ghi nhận là thành viên chính thức thay vì chỉ là lao động phụ trong gia đình.
Để đạt chỉ tiêu một cách thực chất, các xã cần quan tâm ngay từ khâu lựa chọn đối tượng tham gia mô hình, ưu tiên phụ nữ thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ khuyết tật, phụ nữ đơn thân nuôi con nhỏ, đúng nguyên tắc ưu tiên của Chương trình. Hội Liên hiệp phụ nữ các cấp là lực lượng nòng cốt trong việc này. Tính đến cuối tháng 8/2026, các cấp Hội trong tỉnh đã đăng ký giúp đỡ 739 hộ phụ nữ nghèo, cận nghèo, tạo nguồn quan trọng để đưa chị em vào các mô hình sinh kế.
Chương trình cũng dành nguồn lực khảo sát rào cản giới trong tiếp cận chính sách kinh tế nông thôn, làm cơ sở thiết kế mô hình phù hợp hơn với phụ nữ vùng cao, như thời gian sinh hoạt linh hoạt, tài liệu dễ hiểu, có người hướng dẫn biết tiếng dân tộc.
Song song với tham gia kinh tế, chỉ tiêu về cán bộ nữ trong Ban Thường vụ Đảng ủy hoặc nữ lãnh đạo chủ chốt cấp xã, cùng yêu cầu tỷ lệ nữ trong quy hoạch cấp ủy và các chức danh lãnh đạo, quản lý cấp xã đạt từ 25% trở lên, bảo đảm phụ nữ có tiếng nói ngay trong bộ máy ra quyết định ở cơ sở.
Nơi tạm lánh, tin bài định kỳ và nói không với tảo hôn
Đối với chỉ tiêu mỗi xã phải có ít nhất 01 nơi tạm lánh hỗ trợ người bị bạo lực, có thể bố trí tại trụ sở UBND xã, bệnh viện, trạm y tế hoặc nhà người có uy tín trong cộng đồng. Nơi tạm lánh có nhiệm vụ hỗ trợ tại chỗ cho người bị bạo lực, kết nối, chuyển gửi tới các cơ quan liên quan và truyền thông về bình đẳng giới. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi khoảng cách từ thôn đến trung tâm xã còn xa, việc bố trí nơi tạm lánh tại nhà người có uy tín là cách làm phù hợp, giúp người bị bạo lực được bảo vệ kịp thời. Chương trình sẽ hỗ trợ xây dựng tiêu chuẩn, tài liệu hướng dẫn vận hành nơi tạm lánh và tập huấn cho người làm công tác này.
Chỉ tiêu mỗi quý có ít nhất 04 tin, bài về bình đẳng giới trên hệ thống thông tin cơ sở đặt ra yêu cầu truyền thông thường xuyên, có kế hoạch, thay vì chỉ tập trung vào các đợt cao điểm. Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tin, bài cần ngắn gọn, gần gũi, gắn với câu chuyện thật tại địa phương, nơi có điều kiện nên phát song ngữ.
Chỉ tiêu không có trường hợp tảo hôn, cưỡng ép kết hôn là yêu cầu khó nhất đối với nhiều xã vùng cao. Luật Hôn nhân và gia đình quy định nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi mới được kết hôn, nhưng ở một số nơi, phong tục, tập quán cũ vẫn khiến các em gái phải lập gia đình sớm, bỏ dở việc học. Để giữ được tiêu chí này, xã cần phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong nắm bắt, vận động từng gia đình; phối hợp với nhà trường theo dõi học sinh có nguy cơ bỏ học, kịp thời can thiệp khi phát hiện vi phạm.
Để tiêu chí đi vào thực chất
Từ yêu cầu của tiêu chí 6.5, các xã cần sớm giao đầu mối theo dõi từng chỉ tiêu ngay từ đầu năm; thống kê số liệu tách biệt nam, nữ trong danh sách thành viên các mô hình kinh tế; ban hành quyết định thành lập nơi tạm lánh với đầy đủ nội dung theo hướng dẫn; xây dựng kế hoạch truyền thông theo quý và lưu giữ đầy đủ lịch phát sóng.
Khi phụ nữ dân tộc thiểu số được tham gia, được làm chủ mô hình sản xuất, được bảo vệ trước bạo lực và các em gái được đến trường thay vì kết hôn sớm, đó là thước đo rõ ràng nhất cho một nông thôn mới văn minh, tiến bộ. Thời gian tới, Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục phối hợp với Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh và các địa phương hướng dẫn, tập huấn, hỗ trợ các xã thực hiện tiêu chí này, góp phần nâng cao vị thế, vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh./.
Bảo Hân
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
