Lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo chính quyền địa phương hai cấp

Người dân Lâm Đồng nâng cao sự hài lòng sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ những việc cụ thể ở cơ sở

Tại thôn 12, xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng, nhiều hộ dân đã chủ động tháo dỡ hàng rào, công trình phía trước nhà để bàn giao mặt bằng thi công đường giao thông. Có những hộ phải tháo dỡ công trình trên diện tích khá lớn, nhưng vẫn đồng thuận sau khi được chính quyền giải thích về lợi ích lâu dài của dự án.

Theo ông Võ Chí Nhân, Trưởng thôn 12, phần lớn người dân đã chủ động bàn giao mặt bằng, mong muốn tuyến đường sớm hoàn thành để việc đi lại, sinh hoạt và học tập của con em thuận lợi hơn.

Từ một công trình giao thông ở cơ sở có thể thấy, hiệu quả quản lý không chỉ nằm ở việc ban hành quyết định hay hoàn thành thủ tục. Khả năng đối thoại, giải thích rõ quyền lợi và trách nhiệm, giải quyết những băn khoăn chính đáng của người dân mới là yếu tố quan trọng tạo nên sự đồng thuận.

Người dân tỉnh Lâm Đồng tháo dỡ hàng rào, công trình để bàn giao mặt bằng, tạo điều kiện thi công đường giao thông.

Tại xã Bảo Lâm 3, chính quyền địa phương đang tập trung xử lý những kiến nghị kéo dài liên quan đến đất đai, như chồng lấn dữ liệu, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tách thửa và giá bồi thường. Các vụ việc được phân loại, rà soát để xác định trách nhiệm và hướng xử lý. Ông Vũ Minh Đoàn, Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Lâm 3, cho biết địa phương ưu tiên giải quyết các thủ tục đất đai tồn đọng, hướng tới giảm phiền hà và tạo thuận lợi cho người dân.

Trong khi đó, tại xã Đạ Huoai 3, dự án Thủy điện Đạ Huoai 2 với những vướng mắc kéo dài hơn 20 năm đang được tập trung tháo gỡ. Sau tám cuộc họp, đối thoại trực tiếp với người dân, dự án đã đạt được sự đồng thuận bước đầu. Địa phương đang phối hợp đo đạc, kiểm đếm để thực hiện các bước tiếp theo trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, phấn đấu tạo điều kiện khởi công trong năm 2026.

Ba câu chuyện ở cơ sở phản ánh một yêu cầu chung: chính quyền phải chuyển từ tiếp nhận, xử lý công việc theo quy trình đơn thuần sang chủ động giải quyết vấn đề đến cùng. Đối với những vụ việc phức tạp, kết quả không thể chỉ được tính bằng số cuộc họp hay văn bản đã ban hành, mà phải thể hiện ở tiến độ xử lý, trách nhiệm được xác định rõ và quyền lợi hợp pháp của người dân được bảo đảm.

Tinh gọn bộ máy phải đi cùng năng lực kiến tạo phát triển

Từ ngày 1/7/2025, chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành trên cả nước. Tại Lâm Đồng, quá trình này diễn ra đồng thời với việc hợp nhất ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông, hình thành không gian phát triển mới với diện tích hơn 24.233 km², dân số khoảng 3,8 triệu người và 124 đơn vị hành chính cấp xã.

Không gian phát triển trải rộng từ cao nguyên đến duyên hải và biển, với những lợi thế về nông nghiệp, du lịch, công nghiệp chế biến, năng lượng và kinh tế biển. Tuy nhiên, sự đa dạng về địa bàn, dân cư và cơ cấu kinh tế cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực điều hành, phối hợp và cung ứng dịch vụ công.

Thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.

Trong mô hình mới, cấp xã đảm nhận thêm nhiều nhiệm vụ, tạo điều kiện rút ngắn khâu trung gian và tăng tính chủ động trong giải quyết công việc. Nhưng phân cấp chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng nhân lực, chuyên môn, dữ liệu và điều kiện thực thi. Nếu nhiệm vụ được chuyển giao mà năng lực xử lý không theo kịp, áp lực có thể dồn xuống cơ sở, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng phục vụ.

Vì vậy, thước đo của cải cách không thể chỉ là số đầu mối được sắp xếp hay việc bộ máy đã đi vào hoạt động, mà phải là chất lượng giải quyết thủ tục, khả năng phối hợp và mức độ thuận tiện mà người dân, doanh nghiệp thực sự nhận được.

Yêu cầu này càng rõ khi đặt trong bối cảnh kinh tế của tỉnh. Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội chín tháng năm 2026, GRDP của Lâm Đồng tăng 8,51%; tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt hơn 84.100 tỷ đồng, tăng 12,09% so với cùng kỳ. Tỉnh đón hơn 18 triệu lượt khách du lịch; thu ngân sách nhà nước đạt gần 26.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, giải ngân vốn đầu tư công đến ngày 30/9/2026 mới đạt khoảng 55% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, cho thấy khoảng cách giữa nguồn lực được bố trí và khả năng chuyển hóa thành kết quả thực tế vẫn cần được thu hẹp.

Đối với một địa phương có nhiều tiềm năng như Lâm Đồng, những vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và phối hợp giữa các cơ quan không chỉ làm chậm tiến độ dự án mà còn ảnh hưởng đến khả năng phát huy lợi thế phát triển. Bởi vậy, nâng cao hiệu quả chính quyền hai cấp phải gắn trực tiếp với nhiệm vụ khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh các công trình hạ tầng và cải thiện môi trường đầu tư.

Điều đó đòi hỏi chính quyền chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển: chủ động nhận diện điểm nghẽn, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, theo dõi tiến độ và xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh. Với các dự án tồn đọng, cần phân biệt rõ vướng mắc về pháp lý, mặt bằng, nguồn vốn hay năng lực thực hiện để có giải pháp phù hợp, bảo đảm tuân thủ pháp luật và quyền lợi chính đáng của người dân.

Lấy chất lượng thực thi công vụ làm khâu đột phá

Thực tiễn tại Lâm Đồng cho thấy, tinh gọn tổ chức mới là điều kiện ban đầu; chất lượng đội ngũ và kỷ luật thực thi mới quyết định hiệu quả vận hành lâu dài. Khi cấp xã tiếp nhận thêm nhiệm vụ, cán bộ cần được bồi dưỡng theo vị trí việc làm, tăng cường hướng dẫn chuyên môn và hỗ trợ xử lý các lĩnh vực phức tạp như đất đai, xây dựng, đầu tư và chuyển đổi số.

Cùng với đó, trách nhiệm người đứng đầu phải được gắn với kết quả cụ thể. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ đầu mối, thời hạn và trách nhiệm xử lý; những hồ sơ chậm trễ, vụ việc tồn đọng phải được rà soát để làm rõ nguyên nhân, tránh tình trạng đùn đẩy hoặc kéo dài không cần thiết.

Chuyển đổi số cũng cần được xem là công cụ nâng cao năng lực quản trị, chứ không chỉ là đưa thủ tục lên môi trường điện tử. Các hệ thống phải được kết nối, dữ liệu được cập nhật và tiến độ xử lý có thể theo dõi. Kết quả cuối cùng cần thể hiện ở việc người dân giảm thời gian đi lại, doanh nghiệp dễ tiếp cận thủ tục và cơ quan quản lý phát hiện, xử lý điểm nghẽn nhanh hơn.

Những yêu cầu này phù hợp với tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Với Lâm Đồng, việc cụ thể hóa nghị quyết cần bắt đầu từ những nhiệm vụ thiết thực: hoàn thiện phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực; nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở; đo lường hiệu quả bằng kết quả giải quyết thủ tục và mức độ hài lòng của người dân; đồng thời gắn cải cách hành chính với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, trong điều kiện địa bàn rộng và điều kiện phát triển giữa các khu vực khác nhau, tỉnh cần bảo đảm người dân ở vùng sâu, vùng xa vẫn tiếp cận dịch vụ công thuận lợi, đồng thời nâng cao năng lực điều phối đối với các dự án, chương trình liên vùng. Một nền hành chính hiệu quả phải vừa bảo đảm sự thống nhất trong quản lý, vừa linh hoạt trong cách phục vụ, phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa bàn.

Suy cho cùng, hiệu quả của chính quyền địa phương hai cấp không nằm ở bộ máy được tổ chức lại ra sao, mà ở việc người dân được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp có điều kiện phát triển thuận lợi hơn và các nguồn lực của địa phương được khơi thông hiệu quả hơn. Đó cũng là cách thiết thực để Lâm Đồng đưa tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống./.

Diệp Anh