Phường Linh Xuân triển khai nhiều mô hình thiết thực trong giải quyết thủ tục hành chính.
Bắt đầu từ việc giảm những rào cản không cần thiết
Cải cách thủ tục hành chính trước hết phải làm cho thủ tục đơn giản hơn, rõ ràng hơn và giảm những chi phí không cần thiết đối với người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong chủ trương xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả được Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra.
Tại TP.HCM, một trong những thay đổi đáng chú ý là mở rộng các thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính. Thành phố đã công bố 2.231 thủ tục hành chính, trong đó 2.066 thủ tục không phụ thuộc địa giới. Cùng với đó, hơn 500 thủ tục được rà soát, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa, tập trung vào cả những thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Việc giảm sự phụ thuộc vào địa giới hành chính có ý nghĩa thực tế đối với một đô thị lớn như TP.HCM. Khi người dân có thể thực hiện thủ tục tại nơi thuận tiện hơn, khoảng cách địa lý và chi phí đi lại được giảm xuống. Với doanh nghiệp, đây cũng là yếu tố góp phần rút ngắn thời gian giao dịch với cơ quan nhà nước.
Trong 7 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố tiếp nhận hơn 2,15 triệu hồ sơ thủ tục hành chính. Tỷ lệ giải quyết đạt trên 92%, trong đó gần 99% hồ sơ được giải quyết trước hạn.
Những kết quả này là cơ sở để TP.HCM tiếp tục chuyển trọng tâm từ “giải quyết hồ sơ” sang tổ chức lại toàn bộ quá trình cung ứng dịch vụ công, trong đó chất lượng phục vụ được nhìn nhận từ chính trải nghiệm của người dân.
Ông Trần Tiến Nam hài lòng với quá
trình làm thủ tục hành chính tại phường Đức Nhuận.
Khi dịch vụ công tìm đến người dân
Một trong những thay đổi rõ nhất tại cơ sở là chính quyền không chỉ chờ người dân đến trụ sở mà chủ động đưa hoạt động hỗ trợ đến khu dân cư, thậm chí đến tận nhà.
Tại phường Linh Xuân, địa bàn có đông công nhân và người lao động, địa phương triển khai mô hình giải quyết thủ tục ngoài giờ hành chính và hỗ trợ thủ tục hành chính lưu động tại khu phố, tại nhà đối với người yếu thế. Cách làm này xuất phát từ nhu cầu thực tế. Người lao động làm việc theo ca hoặc theo giờ hành chính thường khó sắp xếp thời gian đến cơ quan công quyền. Với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, việc đi lại để hoàn tất một thủ tục đơn giản càng trở thành trở ngại.
Tại khu phố 14, cán bộ phường phối hợp với khu phố hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên VNeID. Với những trường hợp cần hỗ trợ trực tiếp, lực lượng này đến tận nhà. Theo bà Võ Ngọc Sen, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Linh Xuân, từ đầu năm 2026 đến nay, phường đã chứng thực chữ ký cho 24 trường hợp yếu thế; trao 10 sổ bảo hiểm xã hội cho người nghèo, người khó khăn; hỗ trợ, tư vấn và tuyên truyền về thủ tục hành chính cho hơn 400 lượt người.
Ông Lê Văn Mây, Trưởng khu phố 14, cho rằng việc tổ chức các đợt hỗ trợ lưu động giúp những người đi làm tại cơ quan, doanh nghiệp không phải mất thêm thời gian đi lại, đồng thời được hướng dẫn cụ thể ngay tại nơi sinh sống.
Điểm đáng chú ý của mô hình này là chính quyền đã chuyển từ cách tiếp cận bình quân sang quan tâm tới từng nhóm đối tượng. Cùng một thủ tục, nhưng cách hỗ trợ có thể khác nhau tùy điều kiện của người dân.
Đây cũng là một yêu cầu quan trọng khi chính quyền địa phương 2 cấp được tổ chức theo hướng tăng tính chủ động và trách nhiệm của cấp cơ sở: chính quyền càng gần dân thì càng có điều kiện nhận diện đúng nhu cầu và xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Không để chuyển đổi số tạo thêm khoảng cách
Đưa dịch vụ công lên môi trường trực tuyến giúp giảm thời gian và chi phí, nhưng chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân có khả năng sử dụng.
Tại phường Tam Bình, vấn đề này được đặt ra khá rõ bởi địa phương có đông người lao động nhập cư, công nhân thuê trọ và địa bàn rộng. Một bộ phận người dân, nhất là người lớn tuổi, chưa quen với các thao tác trên môi trường số; trong khi công nhân lại khó bố trí thời gian đến trụ sở hành chính.
Khu phố 22 được lựa chọn thí điểm hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục trực tuyến. Tổ công nghệ cộng đồng được trang bị máy tính và iPad; với những trường hợp cần thiết, thành viên tổ mang thiết bị đến tận nhà để hướng dẫn.
Ông Lê Thế Luân, Bí thư Chi bộ khu phố 22, cho biết việc đưa iPad đến các hộ gia đình giúp người dân được hướng dẫn trực tiếp, nhất là những công nhân không có thời gian đến điểm hỗ trợ.
Phường Tam Bình nhân rộng mô hình
khu phố trực tiếp hướng dẫn thủ tục hành chính.
Từ đầu tháng 7/2026, phường Tam Bình cũng triển khai mô hình “Cà phê sáng thứ Bảy” tại hai địa điểm, hướng dẫn người dân thực hiện một số thủ tục hành chính cơ bản.
Theo bà Nguyễn Thị Tường Thư, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Tam Bình, địa phương hướng tới mở rộng mô hình điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến tới 39 khu phố, để người dân có thể được hỗ trợ ngay tại nơi sinh sống đối với những thủ tục đơn giản.
Cách làm của Tam Bình cho thấy một khía cạnh khác của cải cách: không chỉ số hóa dịch vụ mà phải số hóa theo cách người dân có thể sử dụng được.
Đây là vấn đề có ý nghĩa trong quá trình thực hiện các định hướng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định. Chuyển đổi số phải hướng tới nâng cao chất lượng quản trị và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời chú trọng thu hẹp khoảng cách trong khả năng tiếp cận công nghệ.
Nếu các mô hình ở Linh Xuân và Tam Bình tập trung vào cách người dân tiếp cận dịch vụ công, thì tại phường Đức Nhuận, một nhiệm vụ quan trọng hơn nằm ở phía sau quy trình: xây dựng dữ liệu.
Phường đã hoàn chỉnh cơ sở dữ liệu số nhà, xác định đây là dữ liệu nền để tiếp tục cập nhật các thông tin liên quan như gia đình chính sách, hộ nghèo, hộ khó khăn và dữ liệu phục vụ quản lý xây dựng.
Theo ông Phạm Bảo Toàn, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Nhuận, khi dữ liệu được hoàn thiện và cập nhật, địa phương có thể xây dựng các ứng dụng phục vụ tra cứu, khai thác thông tin, đồng thời hỗ trợ dự báo và xây dựng báo cáo kinh tế - xã hội.
Ý nghĩa của việc này không chỉ nằm ở lưu trữ hồ sơ điện tử. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và có khả năng kết nối, thông tin có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ khác nhau. Người dân giảm việc phải cung cấp lại thông tin; cán bộ có thêm cơ sở để xử lý công việc; lãnh đạo có dữ liệu phục vụ điều hành. Đây là bước chuyển từ số hóa hồ sơ sang quản trị dựa trên dữ liệu.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của phát triển; đồng thời đặt yêu cầu phát triển hạ tầng số, cơ sở dữ liệu, tăng khả năng kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu.
Đối với cải cách hành chính, điều đó có nghĩa là dữ liệu phải được nhìn nhận như một hạ tầng của nền hành chính hiện đại. Khi dữ liệu được khai thác hiệu quả, việc đơn giản hóa thủ tục không chỉ dựa vào việc bỏ một loại giấy tờ, mà có thể được thực hiện thông qua việc cơ quan nhà nước chủ động khai thác thông tin đã có theo đúng quy định.
Công nghệ, dữ liệu hay những mô hình hỗ trợ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đi cùng sự thay đổi trong cách tổ chức và thực thi công vụ.
TP.HCM đặt mục tiêu đưa các chỉ số cải cách hành chính vào tốp 5 cả nước. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các sở, ngành, xã, phường, đặc khu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tiếp tục số hóa hồ sơ, tái sử dụng và liên thông dữ liệu, đồng thời nâng cao tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình.
Nhưng phía sau những yêu cầu về chỉ số và tỷ lệ hồ sơ là một yêu cầu căn bản hơn: thay đổi tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”.
Tư duy phục vụ không chỉ thể hiện ở thái độ của cán bộ tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ. Nó phải được thể hiện ngay từ khâu thiết kế chính sách, xây dựng quy trình và tổ chức bộ máy. Một thủ tục được đưa lên trực tuyến nhưng vẫn yêu cầu người dân kê khai nhiều thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu thì chưa phải là cải cách triệt để. Một dịch vụ công có trên môi trường số nhưng người cao tuổi không thể sử dụng mà không có hỗ trợ thì vẫn còn khoảng cách trong tiếp cận.
Vì vậy, trách nhiệm của người đứng đầu phải gắn với việc nhận diện và tháo gỡ những điểm nghẽn cụ thể trong quá trình phục vụ người dân, thay vì chỉ theo dõi các chỉ số cuối cùng.
Từ những chiếc iPad được đưa đến tận nhà ở Tam Bình, những chuyến hỗ trợ lưu động tại Linh Xuân đến cơ sở dữ liệu số nhà ở Đức Nhuận, có thể thấy cải cách hành chính đang được cụ thể hóa bằng những việc rất gần với đời sống.
Điểm chung của các cách làm không nằm ở quy mô đầu tư hay công nghệ sử dụng, mà ở cách chính quyền nhìn nhận nhu cầu của người dân để tổ chức lại hoạt động phục vụ.
Đó cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu tiếp tục xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản trị được đặt ra trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Với TP.HCM, cải cách thủ tục hành chính vì thế đang bước sang một giai đoạn mới: không chỉ làm thủ tục nhanh hơn mà tổ chức việc phục vụ thông minh hơn; không chỉ đưa dịch vụ lên môi trường số mà đưa chính quyền đến gần người dân hơn.
Khi mỗi thủ tục được nhìn từ câu hỏi “người dân có thuận tiện hay không”, mỗi dữ liệu được đặt trong yêu cầu “có thể tái sử dụng thế nào” và mỗi cán bộ được giao trách nhiệm với câu hỏi “đã tháo gỡ được gì cho người dân”, cải cách hành chính sẽ không còn là những con số trên báo cáo mà trở thành thay đổi cụ thể trong đời sống./.
Minh Phong
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
