Đồng bằng sông Cửu Long - Kiến tạo chính quyền số từ cơ sở

Đồng bằng sông Cửu Long - Kiến tạo chính quyền số từ cơ sở

Không bắt đầu từ những khái niệm lớn, chuyển đổi số ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang được cụ thể hóa bằng những việc rất gần với đời sống: nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu thủ tục bằng Robot AI, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công hay đưa hoạt động sản xuất, kinh doanh lên môi trường số. Những thay đổi ấy đang từng bước tạo nên phương thức quản lý, phục vụ mới, thuận tiện hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Ra mắt nền tảng số kết nối chính quyền, doanh nghiệp và người dân tại Long Xuyên

Từ thủ tục hành chính đến sự thuận tiện của người dân

Với người dân, hiệu quả của chuyển đổi số trước hết được cảm nhận qua những việc cụ thể: giảm thời gian chờ đợi, giảm giấy tờ và hạn chế số lần phải đi lại khi giải quyết thủ tục hành chính.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ, người dân được hướng dẫn từ khâu lấy số thứ tự, chuẩn bị hồ sơ đến nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán trực tuyến và cài đặt tài khoản Dịch vụ công quốc gia. Với người lớn tuổi hoặc người còn hạn chế kỹ năng công nghệ, cán bộ trực tiếp hướng dẫn từng thao tác giúp quá trình tiếp cận dịch vụ số thuận lợi hơn.

Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa với người dân tộc thiểu số. Chị Thạch Thị Pha, người dân tộc Khmer, cho biết việc được cán bộ hướng dẫn tận tình giúp chị thực hiện thủ tục bảo hiểm xã hội nhanh chóng, thuận lợi.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, tỷ lệ thủ tục hành chính được tiếp nhận và trả kết quả tại Bộ phận Một cửa của phường đạt 99,84%; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,62%.

Từ thực tế này có thể thấy, chuyển đổi số trong cải cách hành chính không đơn thuần là đưa hồ sơ giấy lên môi trường điện tử. Quan trọng hơn là thay đổi cách thức phục vụ, để công nghệ thực sự giúp người dân tiếp cận dịch vụ công dễ dàng hơn.

Đây cũng là tinh thần phù hợp với định hướng của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, nâng cao chất lượng quản trị và cung cấp dịch vụ công, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Công nghệ hỗ trợ cán bộ, nâng chất lượng phục vụ

Một điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số tại cơ sở là công nghệ không chỉ phục vụ người dân mà còn hỗ trợ trực tiếp đội ngũ cán bộ.

Tại xã Lai Hòa, thành phố Cần Thơ, Robot AI được đưa vào hoạt động tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Người dân có thể đặt câu hỏi để tìm hiểu thủ tục, thành phần hồ sơ, quy trình thực hiện và nơi tiếp nhận. Những nội dung hướng dẫn ban đầu, mang tính lặp lại được công nghệ hỗ trợ, giúp cán bộ có thêm thời gian tập trung vào xử lý chuyên môn.

Ứng dụng Robot AI hướng dẫn người dân các thủ tục hành chính.

Bà Nguyễn Thị Doan, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lai Hòa, cho biết Robot AI giúp giảm thời gian hướng dẫn thủ tục, qua đó cán bộ có thể tập trung xử lý hồ sơ và sớm trả kết quả cho người dân.

Cùng với Robot AI, xã Lai Hòa còn hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, lấy số thứ tự tự động qua Zalo Official Account của UBND xã và trình chiếu video hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính.

Trong 6 tháng đầu năm, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lai Hòa tiếp nhận hơn 3.600 hồ sơ, trong đó gần 100% hồ sơ được nộp trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt gần tuyệt đối.

Những mô hình như tại Lai Hòa cho thấy AI và các công nghệ mới có thể trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho cải cách hành chính nếu được ứng dụng đúng khâu, đúng nhu cầu. Công nghệ không thay thế cán bộ mà giúp cán bộ giảm bớt những công việc lặp lại, dành nhiều thời gian hơn cho những nhiệm vụ đòi hỏi chuyên môn và trách nhiệm trực tiếp.

Từ chính quyền số đến kinh tế số

Chuyển đổi số ở ĐBSCL không dừng lại ở cải cách thủ tục hành chính. Với đặc thù là vùng kinh tế có thế mạnh về nông nghiệp, thương mại, dịch vụ và kinh tế hộ, công nghệ số đang từng bước được đưa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tại phường Long Xuyên, tỉnh An Giang, địa phương có hơn 10.300 cơ sở kinh doanh, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cùng 17 hợp tác xã, 29 tổ hợp tác đang hoạt động, Hệ sinh thái chuyển đổi số và Cổng thương mại điện tử được đưa vào vận hành. Hệ thống hướng tới kết nối chính quyền, người dân và doanh nghiệp; đồng thời hỗ trợ cung cấp dịch vụ công trực tuyến, quảng bá tiềm năng, thế mạnh và môi trường đầu tư của địa phương.

Theo bà Đoàn Thị Hương Hà, Chủ tịch UBND phường Long Xuyên, việc đưa hệ sinh thái chuyển đổi số và Cổng thương mại điện tử vào vận hành là bước khởi đầu trong xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số, qua đó nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân.

Ở phường Ô Môn, thành phố Cần Thơ, chuyển đổi số cũng được triển khai theo hướng gắn với nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc và 19 Tổ công nghệ số cộng đồng với 124 thành viên cùng một đội phản ứng nhanh đã được kiện toàn. Các lực lượng này tổ chức 186 buổi tuyên truyền, hướng dẫn, thu hút hơn 3.600 lượt người dân, tập trung vào sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và kỹ năng an toàn trên không gian mạng.

Theo ông Châu Việt Tha, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Ô Môn, địa phương xác định chuyển đổi số phải được thực hiện thường xuyên, lâu dài, thực chất, không hình thức. Trọng tâm là chuyển từ tư duy người dân cung cấp thông tin sang việc cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu để phục vụ người dân; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh ứng dụng phần mềm quản lý, hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử, thương mại điện tử và khuyến khích nông dân ứng dụng công nghệ trong sản xuất, truy xuất nguồn gốc, kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Để chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống

Những mô hình tại Cần Thơ, An Giang cho thấy chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi cụ thể trong phương thức quản lý và phục vụ. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu phải thu hẹp khoảng cách số, nhất là với người lớn tuổi, người dân ở khu vực nông thôn và những nhóm còn hạn chế về kỹ năng công nghệ.

Thực tế tại phường Vĩnh Châu cho thấy, dù dịch vụ công trực tuyến ngày càng thuận tiện, một bộ phận người dân vẫn cần cán bộ hỗ trợ trực tiếp. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng và xây dựng nền tảng số, việc phổ cập kỹ năng số, duy trì các Tổ công nghệ số cộng đồng và đổi mới phương thức hướng dẫn người dân vẫn là nhiệm vụ quan trọng.

Đối với khu vực ĐBSCL, yêu cầu này càng cần được chú trọng bởi địa bàn rộng, điều kiện phát triển giữa các khu vực còn khác nhau và sinh kế của người dân gắn chặt với nông nghiệp, kinh tế hộ và các hoạt động sản xuất nhỏ lẻ.

Đoàn thanh niên hỗ trợ người dân cài đặt và hướng dẫn sử dụng các dịch vụ hành chính công trên điện thoại.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Đây không chỉ là yêu cầu đối với các cơ quan nhà nước mà còn mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp, người dân và các địa phương.

Để cụ thể hóa định hướng đó, chuyển đổi số cần tiếp tục gắn với cải cách hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực số của người dân. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ.

Từ những thủ tục được giải quyết trực tuyến, những lần đi lại được giảm bớt, đến việc ứng dụng AI trong tiếp nhận, hướng dẫn hồ sơ hay đưa sản phẩm lên môi trường số, chuyển đổi số ở ĐBSCL đang được hình thành từ những nhu cầu rất cụ thể.

Khi công nghệ được bắt đầu từ những điều gần dân, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của riêng máy móc, phần mềm hay nền tảng. Đó là quá trình đổi mới phương thức quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thêm cơ hội để người dân, doanh nghiệp tham gia vào nền kinh tế số. Từ những thay đổi nhỏ nhưng thiết thực ấy, một nền hành chính hiện đại, hiệu quả và gần dân hơn đang từng bước được hình thành./.

Minh Phong