Bồi dưỡng công chức cấp xã sát với yêu cầu công việc

Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, câu chuyện chất lượng công chức cấp xã không còn dừng ở việc bố trí đủ người hay bảo đảm đúng chuyên môn. Khi nhiệm vụ được tổ chức lại, phạm vi công việc ở cơ sở rộng hơn, yêu cầu đối với người thực thi công vụ cũng thay đổi. Công chức phải nắm nghiệp vụ, nhưng quan trọng hơn là khả năng vận dụng kiến thức để xử lý công việc cụ thể.

Thực tế được nêu tại buổi làm việc của Đoàn kiểm tra Bộ Nội vụ với thành phố Cần Thơ ngày 06/10/2026 cho thấy, cán bộ từ cấp tỉnh được bố trí về cấp xã có thể có chuyên môn tốt nhưng chưa hẳn thích ứng ngay với công việc ở cơ sở. Khác biệt nằm ở môi trường làm việc và cách thức xử lý nhiệm vụ. Ở cấp xã, nhiều tình huống đòi hỏi cán bộ phải nắm địa bàn, xử lý công việc tổng hợp, phối hợp nhiều lĩnh vực và trực tiếp giải quyết yêu cầu của người dân.

Khoảng cách giữa “có chuyên môn” và “làm được việc ở cơ sở” cần được nhìn nhận trong thiết kế chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Một công chức được đào tạo đúng ngành vẫn có thể cần bổ sung kỹ năng tổng hợp, phối hợp, giao tiếp hành chính hoặc xử lý tình huống khi đảm nhiệm vị trí mới. Với người được điều động từ cấp trên xuống xã, nhu cầu thích nghi còn rõ hơn khi phương thức làm việc thay đổi trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, qua những lớp bồi dưỡng được tổ chức tại Tuyên Quang và Khánh Hòa đầu tháng 10/2026 cho thấy, nội dung đào tạo ở cơ sở đang dịch chuyển theo hướng gần công việc hơn.

Cán bộ, công chức, viên chức cấp xã tham gia lớp bồi dưỡng đạo đức công vụ, giao tiếp, ứng xử do Sở Nội vụ tỉnh Tuyên Quang phối hợp với Trường Chính trị tỉnh tổ chức. Ảnh minh họa: Cổng thông tin điện tử Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang

Tại Tuyên Quang, từ ngày 5 đến 9/10/2026, Sở Nội vụ phối hợp với Trường Chính trị tỉnh tổ chức Lớp bồi dưỡng đạo đức công vụ, giao tiếp, ứng xử cho cán bộ, công chức, viên chức năm 2026 (Lớp số 2) tại Trường Chính trị tỉnh, Cơ sở 2, phường Hà Giang 1. Tham gia lớp học có 94 cán bộ, công chức, viên chức đang công tác tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Chương trình tập trung vào đạo đức công vụ, văn hóa công sở, kỹ năng làm việc nhóm, phối hợp trong cơ quan, giao tiếp và ứng xử khi thực thi công vụ, phục vụ Nhân dân; kỹ năng giao tiếp trên môi trường số và phát ngôn công vụ. Nội dung bồi dưỡng được thiết kế khá sát với những tình huống công chức cấp xã thường xuyên gặp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Khánh Hòa lựa chọn cách tiếp cận tương tự nhưng đi sâu hơn vào trách nhiệm thực thi. Chương trình bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, viên chức các xã, phường, đặc khu tổ chức ngày 7/10 có các nội dung về trách nhiệm giải trình, giao tiếp hành chính, xử lý tình huống trong quan hệ công vụ, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân và tổ chức. Nội dung thực thi công vụ theo vị trí việc làm cũng được đưa vào chương trình.

Nhìn từ ba địa phương Cần Thơ, Tuyên Quang, Khánh Hòa, hướng đi nên đặt ra là xác định xem công chức đang thiếu năng lực gì để thực hiện nhiệm vụ sau sắp xếp. Thực tế này đòi hỏi chương trình bồi dưỡng phải được thiết kế sát hơn với vị trí việc làm. Công chức tại trung tâm phục vụ hành chính công cần thành thạo tiếp nhận, phân loại hồ sơ, giải thích quy định và xử lý những tình huống phát sinh trong giao tiếp với người dân. Công chức làm công tác tham mưu cần năng lực tổng hợp, phân tích hồ sơ, phối hợp giữa các lĩnh vực. Người giữ vị trí quản lý cần kỹ năng tổ chức công việc, phân công, kiểm tra và xử lý những vấn đề liên ngành tại địa bàn.

Nếu cùng một chương trình được áp dụng cho nhiều nhóm công chức có nhiệm vụ khác nhau, nội dung dễ dàn trải. Trong khi đó, nhu cầu sau sắp xếp lại khá cụ thể: người thay đổi vị trí cần kiến thức và kỹ năng cho công việc mới; người tiếp tục vị trí cũ nhưng nhận thêm nhiệm vụ cần được bổ sung phần năng lực còn thiếu; công chức trực tiếp phục vụ người dân cần được rèn kỹ năng xử lý tình huống nhiều hơn.

Phương pháp bồi dưỡng cũng cần thay đổi theo hướng này. Những tình huống thực tế như hồ sơ liên quan nhiều lĩnh vực, phản ánh của người dân, phối hợp giữa các bộ phận hay giao tiếp trên môi trường số có thể được đưa trực tiếp vào lớp học để trao đổi, thực hành. Người học cần được đặt vào tình huống gần với công việc đang đảm nhiệm thay vì dành phần lớn thời gian nghe truyền đạt những nội dung có thể tự nghiên cứu từ tài liệu. Tuy nhiên, hoàn thành chương trình chưa phản ánh đầy đủ chất lượng bồi dưỡng. Kết quả cần được đánh giá qua khả năng vận dụng vào công việc của công chức cấp xã, thể hiện ở chất lượng xử lý hồ sơ, sự phối hợp giữa các bộ phận, khả năng giải thích chính sách cho người dân và xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi công vụ.

Thực tiễn Cần Thơ cho thấy, nhu cầu bồi dưỡng nảy sinh ngay trong quá trình bố trí lại đội ngũ. Tuyên Quang và Khánh Hòa cho thấy nội dung bồi dưỡng đã bắt đầu đi vào kỹ năng, hành vi công vụ và vị trí việc làm. Ba lát cắt khác nhau cùng dẫn tới một yêu cầu: đào tạo, bồi dưỡng phải theo sát công việc mà công chức cấp xã đang thực hiện.

Khi chính quyền cấp xã đảm nhận nhiều nhiệm vụ trực tiếp hơn, chất lượng đội ngũ sẽ được kiểm chứng hằng ngày qua từng hồ sơ, từng tình huống và từng lần tiếp xúc với người dân. Vì vậy, câu hỏi đối với mỗi chương trình bồi dưỡng cũng cần cụ thể hơn: Sau khóa học, công chức làm tốt hơn việc gì? Trả lời được câu hỏi đó sẽ giúp hoạt động bồi dưỡng đi đúng vào nhu cầu của bộ máy sau sắp xếp và gắn chặt hơn với hiệu quả thực thi công vụ./.

Hải Yến