Nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc

Hội thảo là dịp trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về phát triển nền kinh tế chăm sóc, đồng thời góp phần định hình các ưu tiên chính sách của Việt Nam trong lĩnh vực này, hướng tới Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC 2027.

Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà; bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam; lãnh đạo Đại sứ quán Australia tại Việt Nam cùng đại diện các bộ, ngành, tổ chức trong nước và quốc tế và các chuyên gia trong lĩnh vực bình đẳng giới, kinh tế và chăm sóc.

Kinh tế chăm sóc không chỉ là vấn đề bình đẳng giới

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh, bình đẳng giới vừa là nguyên tắc, vừa là mục tiêu xuyên suốt của nền kinh tế chăm sóc. Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách về bình đẳng giới, lao động, bảo hiểm xã hội và dân số, tạo cơ sở quan trọng cho việc hình thành và phát triển nền kinh tế chăm sóc.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà, một trong những yêu cầu trọng tâm hiện nay là ghi nhận, giảm thiểu và phân bổ lại công việc chăm sóc không được trả công, qua đó tạo điều kiện để phụ nữ tăng cường tham gia thị trường lao động và tiếp cận các cơ hội kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà phát biểu khai mạc Hội thảo.

Mặc dù thời gian phụ nữ dành cho công việc nội trợ và chăm sóc gia đình không được trả công đang có xu hướng giảm, đến năm 2025, số giờ phụ nữ dành cho công việc này vẫn cao gấp 1,68 lần so với nam giới. Khoảng cách này vẫn là một trong những rào cản đối với việc tiếp cận việc làm có trả công và các cơ hội kinh tế, đồng thời ảnh hưởng đến năng suất lao động của phụ nữ và chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.

Vấn đề càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với những thay đổi sâu sắc về nhân khẩu học, trong đó có già hóa dân số, mức sinh giảm, quy mô hộ gia đình thu hẹp và gia tăng di cư lao động. Khi nhu cầu chăm sóc ngày càng lớn, mô hình chăm sóc truyền thống dựa chủ yếu vào gia đình, với phần lớn công việc do phụ nữ đảm nhiệm, đang chịu nhiều sức ép.

“Vì vậy, kinh tế chăm sóc không chỉ là vấn đề an sinh xã hội hay bình đẳng giới. Đây còn là vấn đề của thị trường lao động, năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những thay đổi dài hạn về nhân khẩu học”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển kinh tế chăm sóc có ý nghĩa quan trọng trong việc khai thác và phát huy hiệu quả nguồn nhân lực, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia đầy đủ hơn vào thị trường lao động, qua đó nâng cao năng suất và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Cùng cách tiếp cận này, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam, nhấn mạnh chăm sóc cần được nhìn nhận như một cấu phần của hạ tầng kinh tế, có vai trò trực tiếp đối với năng suất, nguồn nhân lực và tăng trưởng bao trùm.

Trong bối cảnh già hóa dân số, thay đổi cấu trúc gia đình, gia tăng di cư và nhu cầu chăm sóc trẻ em, người cao tuổi ngày càng lớn, phụ nữ vẫn đảm nhận phần lớn công việc chăm sóc không được trả công, qua đó hạn chế sự tham gia của họ vào thị trường lao động, cơ hội lãnh đạo và khởi nghiệp.

Theo bà Caroline Nyamayemombe, đầu tư vào các dịch vụ chăm sóc dễ tiếp cận, có chất lượng và phù hợp về chi phí có thể mang lại nhiều lợi ích đồng thời, trong đó có tạo việc làm tốt, thúc đẩy bình đẳng giới và góp phần xây dựng nền kinh tế mạnh mẽ, bền vững hơn. Vì vậy, kinh tế chăm sóc không nên được xem là một vấn đề xã hội thứ yếu mà cần trở thành một nội dung trong chương trình nghị sự phát triển kinh tế.

Thúc đẩy chương trình nghị sự toàn diện về kinh tế chăm sóc tại APEC 2027

Từ những yêu cầu đặt ra, các đại biểu cho rằng xây dựng hệ thống chăm sóc hiệu quả đòi hỏi trách nhiệm và đầu tư chung của Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và gia đình. Trong đó, cần phát triển các dịch vụ chăm sóc, xây dựng môi trường làm việc thân thiện với gia đình, tăng cường bảo trợ xã hội, đồng thời khuyến khích phát triển các doanh nghiệp chăm sóc và đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho rằng những thay đổi về kinh tế - xã hội và nhân khẩu học cùng các định hướng chính sách mới đang tạo tiền đề để Việt Nam từng bước xây dựng chiến lược quốc gia về kinh tế chăm sóc, kết hợp y tế, phục hồi chức năng, công tác xã hội và chăm sóc tại gia đình, cộng đồng; hướng tới hình thành một nền kinh tế chăm sóc toàn diện, bao trùm và bền vững.

Đề cập đến hợp tác khu vực, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết, nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ là một trong những ưu tiên quan trọng của APEC. Trong năm 2027, khi Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ nhà APEC, Bộ Nội vụ sẽ là đầu mối phụ trách hợp tác về phụ nữ và kinh tế APEC, đồng thời chủ trì tổ chức Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC, Đối thoại công - tư về Phụ nữ và Kinh tế cùng các sự kiện liên quan.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà và bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam.

“Trong vai trò này, Việt Nam có thể đóng góp cho APEC bằng cách thúc đẩy một chương trình nghị sự toàn diện về kinh tế chăm sóc định hướng thực thi”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Hội thảo là bước tham vấn quan trọng để nhận diện vấn đề, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các ưu tiên chính sách cho Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo bà Caroline Nyamayemombe, APEC 2027 là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy một chương trình nghị sự hướng tới tương lai về nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ, kết nối kinh tế chăm sóc với kinh tế xanh, kinh tế số, đồng thời ứng phó với những thay đổi nhân khẩu học và mở rộng cơ hội việc làm, kinh doanh cho phụ nữ.

Bà Caroline Nyamayemombe khẳng định, UN Women sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong việc xây dựng bằng chứng, chính sách và các quan hệ đối tác để đưa các cam kết về quyền năng kinh tế của phụ nữ và kinh tế chăm sóc vào thực tiễn.

Trong bối cảnh đó, Hội thảo quốc tế “Nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc” là dịp để các bên cùng nhận diện những lĩnh vực tiềm năng trong hợp tác khu vực, đồng thời đặt vấn đề nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ trong mối liên hệ rộng hơn với năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế.

Các khuyến nghị từ Hội thảo sẽ góp phần hỗ trợ công tác chuẩn bị cho Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC 2027 và các sự kiện liên quan, qua đó thúc đẩy các chính sách về kinh tế chăm sóc theo hướng toàn diện, thực chất và có khả năng tạo ra những thay đổi tích cực đối với phụ nữ và nền kinh tế./.

Nguyễn Hiền