Tuy nhiên, cơ hội tuyển dụng chưa đồng nghĩa với việc mọi người tìm việc đều có thể nhanh chóng tìm được vị trí phù hợp. Tại nhiều doanh nghiệp, nhu cầu nhân lực gắn với yêu cầu cụ thể về chuyên môn, kỹ năng thực hành, kỷ luật lao động và khả năng thích ứng. Trong khi đó, một bộ phận sinh viên sau khi tốt nghiệp vẫn gặp khó khăn khi tìm việc, dù có bằng cấp đúng chuyên ngành. Khoảng cách giữa kiến thức được trang bị tại cơ sở đào tạo và năng lực đáp ứng công việc thực tế đang trở thành vấn đề cần được quan tâm trong giải quyết việc làm cho lao động trẻ.
Từ bằng cấp đến năng lực đáp ứng công việc
Trong quá trình tuyển dụng, bằng cấp là cơ sở quan trọng để đánh giá trình độ chuyên môn, nhưng chưa đủ để bảo đảm người lao động có thể đáp ứng ngay yêu cầu của doanh nghiệp. Một ứng viên có kết quả học tập tốt vẫn có thể lúng túng khi xử lý tình huống phát sinh, phối hợp với đồng nghiệp, trao đổi với cấp trên hoặc tổ chức công việc theo tiến độ. Những hạn chế này thường bộc lộ rõ trong giai đoạn đầu đi làm, khi người lao động phải chuyển từ môi trường học tập sang môi trường làm việc có yêu cầu cụ thể về năng suất, chất lượng và trách nhiệm cá nhân.
Bên cạnh đó, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và quản lý thời gian có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công việc. Trong doanh nghiệp sản xuất, người lao động cần hiểu quy trình, tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật, phối hợp với các bộ phận và xử lý kịp thời những tình huống phát sinh. Với các vị trí thuộc lĩnh vực kinh doanh, dịch vụ, hành chính hay công nghệ, khả năng trình bày thông tin, sử dụng công cụ số, làm việc với khách hàng và thích ứng với quy trình mới cũng có ý nghĩa quan trọng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và tự động hóa ngày càng tác động sâu rộng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, yêu cầu đối với lao động trẻ tiếp tục thay đổi. Người lao động cần có kiến thức chuyên môn vững vàng, đồng thời sử dụng được các công cụ công nghệ phục vụ công việc, biết khai thác thông tin, xử lý dữ liệu cơ bản và sẵn sàng học hỏi phương thức làm việc mới.
Để nâng cao khả năng tìm được việc làm phù hợp, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học cần tăng cường gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Chương trình học cần được rà soát định kỳ trên cơ sở tham khảo nhu cầu tuyển dụng, tiêu chuẩn nghề nghiệp và sự thay đổi công nghệ trong từng lĩnh vực. Những nội dung mang tính lý thuyết cần đi cùng bài tập tình huống, dự án thực hành, hoạt động mô phỏng quy trình làm việc và yêu cầu giải quyết vấn đề gần với thực tế.
Các trường cũng cần mở rộng cơ hội để sinh viên tiếp xúc với môi trường nghề nghiệp ngay trong thời gian học. Hoạt động tham quan doanh nghiệp, thực tập có hướng dẫn, giao lưu với người sử dụng lao động và trải nghiệm công việc theo chuyên ngành giúp sinh viên hiểu rõ hơn yêu cầu của từng vị trí. Qua đó, người học có điều kiện đánh giá năng lực bản thân, điều chỉnh kế hoạch học tập và chuẩn bị kỹ năng cần thiết trước khi tốt nghiệp.
Đặc biệt, kỹ năng mềm cần được rèn luyện thông qua quá trình học tập, thay vì chỉ dừng ở những chuyên đề ngắn hạn. Việc phân công nhiệm vụ trong nhóm, thuyết trình kết quả, xây dựng kế hoạch thực hiện dự án, xử lý tình huống và tự đánh giá hiệu quả công việc sẽ giúp sinh viên hình thành tinh thần trách nhiệm, khả năng hợp tác và tư duy độc lập. Đây là những năng lực có thể vận dụng ở nhiều vị trí việc làm, kể cả khi người lao động thay đổi ngành nghề hoặc môi trường làm việc.
Kết nối cung cầu lao động, nâng cao chất lượng việc làm
Cùng với đổi mới đào tạo, công tác tư vấn, giới thiệu việc làm cũng được tỉnh thường xuyên chú trọng. Trung tâm Dịch vụ việc làm Ninh Bình đang duy trì hệ thống thông tin tuyển dụng trực tuyến, cập nhật các vị trí từ lao động kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ đến cán bộ quản lý. Danh mục tuyển dụng năm 2026 có các vị trí liên quan đến vận hành máy móc, kỹ thuật điện tử, kiểm soát chất lượng, sản xuất và kinh doanh. Đây là nguồn thông tin để người tìm việc tham khảo, xác định yêu cầu tuyển dụng và lựa chọn công việc phù hợp với năng lực.
Song song với kết nối cung cầu lao động, Ninh Bình còn chú trọng công tác tư vấn, giới thiệu việc làm. Người tìm việc cần được hỗ trợ xác định năng lực, hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị phỏng vấn và tìm hiểu điều kiện làm việc tại doanh nghiệp. Đối với sinh viên mới tốt nghiệp, tư vấn nghề nghiệp cần giúp họ nhận diện những kỹ năng còn thiếu, xây dựng kế hoạch bổ sung kiến thức và mở rộng lựa chọn sang các vị trí có liên quan đến chuyên ngành được đào tạo.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, việc thu thập, phân tích và công bố thông tin thị trường lao động có vai trò quan trọng trong hoạch định chính sách việc làm. Dữ liệu về nhu cầu tuyển dụng, ngành nghề thiếu hụt nhân lực, yêu cầu kỹ năng và xu hướng dịch chuyển lao động cần được cập nhật thường xuyên, tạo cơ sở để cơ sở đào tạo điều chỉnh chương trình và người lao động lựa chọn hướng phát triển nghề nghiệp. Các phiên giao dịch việc làm trực tiếp, trực tuyến, hoạt động tư vấn tại trường học và chương trình kết nối doanh nghiệp với người tìm việc cần được tổ chức linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Một vấn đề khác cần được chú trọng là chất lượng và tính bền vững của việc làm. Mục tiêu giải quyết việc làm cần gắn với thu nhập, điều kiện lao động, cơ hội học nghề và khả năng phát triển lâu dài. Người lao động cần được cung cấp thông tin rõ ràng về vị trí, tiền lương, thời giờ làm việc, chế độ bảo hiểm và các quyền lợi theo quy định. Doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc an toàn, công bằng, có cơ chế hướng dẫn nhân viên mới và tạo điều kiện để người lao động nâng cao trình độ. Khi quyền lợi được bảo đảm và cơ hội phát triển nghề nghiệp được mở rộng, khả năng duy trì việc làm ổn định sẽ được cải thiện.
Đối với lao động trẻ, sự chủ động vẫn là yếu tố quan trọng. Bên cạnh kiến thức chuyên ngành, mỗi người cần tích lũy kinh nghiệm qua thực tập, hoạt động thực tế và những công việc phù hợp; rèn luyện kỹ năng giao tiếp, kỷ luật lao động, năng lực số và tinh thần học hỏi. Việc lựa chọn công việc cũng cần dựa trên sự cân nhắc giữa nguyện vọng cá nhân, năng lực hiện có và nhu cầu thực tế của thị trường. Khả năng thích ứng với công việc đầu tiên, tiếp thu hướng dẫn và từng bước nâng cao chuyên môn sẽ tạo nền tảng cho quá trình phát triển nghề nghiệp lâu dài.
Với đà tăng trưởng kinh tế và nhu cầu nhân lực gắn với sản xuất, kinh doanh, Ninh Bình có cơ sở để tiếp tục mở rộng cơ hội việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, hiệu quả giải quyết việc làm phụ thuộc đáng kể vào khả năng kết nối giữa đào tạo, tuyển dụng và phát triển kỹ năng. Khi cơ sở đào tạo đổi mới theo nhu cầu thực tế, doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình chuẩn bị nhân lực, cơ quan quản lý nâng cao chất lượng thông tin thị trường và người lao động chủ động hoàn thiện năng lực, khoảng cách giữa bằng cấp và yêu cầu công việc sẽ từng bước được thu hẹp. Qua đó, nguồn nhân lực trẻ có thêm cơ hội tiếp cận việc làm phù hợp, đóng góp vào năng suất lao động và sự phát triển bền vững của tỉnh./.
Hoàng Dương
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
