Hỗ trợ mô hình sinh kế cho hộ nghèo tại xã Nậm Hàng, tỉnh Lai Châu.
Chủ động triển khai đồng bộ Chương trình
Là tỉnh miền núi, địa bàn rộng, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo ở một số khu vực vẫn ở mức cao, Lai Châu xác định thực hiện CTMTQG là nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao thu nhập và bảo đảm an sinh cho người dân. Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh chú trọng triển khai Chương trình theo hướng đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, gắn mục tiêu giảm nghèo với xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu, đến hết tháng 9/2026, tỉnh đã ban hành 61 văn bản phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện CTMTQG. Trong đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 5/5/2026 về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Nghị quyết tạo cơ sở chính trị quan trọng để thống nhất mục tiêu, nhiệm vụ, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong quá trình thực hiện.
Cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, Lai Châu quan tâm kiện toàn bộ máy chỉ đạo, điều hành. Ban Chỉ đạo thực hiện CTMTQG được thành lập, ban hành quy chế hoạt động và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên. Ở cấp cơ sở, 38/38 xã, phường đã thành lập Ban Chỉ đạo và ban hành kế hoạch triển khai thực hiện năm 2026. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành, nhất là trong bối cảnh tỉnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Qua đó, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương được xác định rõ hơn, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp, kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai.
Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách cũng được chú trọng nhằm giúp cán bộ và người dân hiểu rõ mục tiêu, nội dung, đối tượng thụ hưởng và cơ chế hỗ trợ của Chương trình. Tỉnh xây dựng kế hoạch truyền thông giai đoạn 2026-2030, đồng thời quan tâm bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện. Nội dung tập huấn tập trung vào những quy định mới, Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 và công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo. Việc nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở có ý nghĩa thiết thực, giúp chính sách được triển khai đúng đối tượng, đúng mục tiêu và sát với nhu cầu thực tế.
Trong thực hiện CTMTQG, giảm nghèo bền vững tiếp tục được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Thay vì chỉ tập trung vào hỗ trợ trước mắt, tỉnh hướng tới tạo điều kiện để người nghèo có thêm tư liệu, phương tiện sản xuất, kiến thức và cơ hội việc làm, từng bước nâng cao khả năng tự vươn lên. Các hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, tạo việc làm và cải thiện hạ tầng thiết yếu được triển khai gắn với điều kiện từng địa bàn, nhất là những xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo kế hoạch năm 2026, Lai Châu phấn đấu thu nhập bình quân đầu người đạt 37,1 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ giảm nghèo đạt 3,88%, tỷ lệ nghèo đa chiều còn 13,36%. Đây là những mục tiêu quan trọng, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc cải thiện đời sống nhân dân, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định đúng hộ nghèo, hộ cận nghèo, nhận diện chính xác nguyên nhân nghèo và nhu cầu hỗ trợ của từng nhóm đối tượng được coi là khâu quan trọng, làm cơ sở xây dựng phương án giảm nghèo phù hợp, hạn chế tình trạng hỗ trợ dàn trải, thiếu hiệu quả.
Một trong những điểm đáng chú ý trong triển khai CTMTQG tại Lai Châu là việc quan tâm lồng ghép nguồn lực, bảo đảm các dự án, tiểu dự án có sự liên kết và hỗ trợ lẫn nhau. Đầu tư hạ tầng nông thôn tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, sản xuất; hỗ trợ sinh kế giúp người dân khai thác tốt hơn lợi thế địa phương; đào tạo nghề và tạo việc làm góp phần nâng cao thu nhập, giảm nguy cơ tái nghèo. Cách tiếp cận này giúp công tác giảm nghèo không chỉ dừng ở việc cải thiện thu nhập trước mắt mà còn hướng đến giải quyết những nguyên nhân sâu xa dẫn đến nghèo đói.
Rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 tại xã Khổng Lào, tỉnh
Lai Châu.
Đẩy nhanh giải ngân, đưa nguồn lực giảm nghèo đến đúng đối tượng
Để tạo điều kiện triển khai các nhiệm vụ, dự án, Lai Châu đã tập trung xây dựng, hoàn thiện phương án giao kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm, đồng thời phân bổ vốn sự nghiệp ngân sách Trung ương cho từng chương trình, dự án thành phần. Quá trình phân bổ được thực hiện trên cơ sở mục tiêu, đối tượng, phạm vi và khả năng thực hiện, bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng quy định, hạn chế trùng lặp, chồng chéo giữa các chương trình.
Tổng vốn ngân sách trung ương giao năm 2026 là 190,813 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư 141,090 tỷ đồng, vốn sự nghiệp 49,723 tỷ đồng. Kết quả giải ngân đến thời điểm 30/9/2026 là 126,225 tỷ đồng (vốn đầu tư giải ngân 119,258/141,09 tỷ đồng, đạt 84,53% kế hoạch; vốn sự nghiệp giải ngân 6,967/49,723 tỷ đồng, đạt 14,01% kế hoạch). Dự kiến trong quý IV, các xã tiếp tục đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ, nghiệm thu, thanh quyết toán và giải ngân các nguồn vốn còn lại; phấn đấu giải ngân đạt 100% vốn được giao, bảo đảm đúng đối tượng, nội dung và thời gian thực hiện theo quy định.
Cùng với đó, tỉnh cũng tập trung thực hiện Kế hoạch tổ chức rà soát hộ nghèo năm 2026. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã hướng dẫn, tập huấn cho các xã về công tác rà soát hộ nghèo năm 2026 theo quy định, kết quả đến nay 100% số xã, phương trên địa bàn tỉnh đang tổ chức rà soát, dự kiến công tác rà soát hoàn thành trong tháng 11.
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu, việc triển khai thực hiện CTMTQG luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh. Ban Chỉ đạo thực hiện các CTMTQG đã kịp thời thành lập, kiện toàn ở các cấp, bảo đảm thống nhất đầu mối chỉ đạo, điều hành và nâng cao hiệu quả phối hợp trong tổ chức thực hiện Chương trình. Các văn bản chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn, cụ thể hóa các cơ chế, chính sách của trung ương đã được triển khai đầy đủ và kịp thời. Việc phân bổ vốn cơ bản bảo đảm đúng đối tượng, nội dung và mục tiêu của từng chương trình, tạo cơ sở để các xã và đơn vị triển khai thực hiện nhiệm vụ. UBND các xã và các đơn vị được giao vốn đã chủ động triển khai các nhiệm vụ, dự án, tiểu dự án theo kế hoạch; tập trung hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầu tư, tổ chức lựa chọn nhà thầu, thực hiện các nội dung hỗ trợ phát triển sản xuất, sinh kế, đào tạo nghề, giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, việc thực hiện CTMTQG ở Lai Châu còn một số khó khăn, vướng mắc như: tiến độ giải ngân giữa vốn đầu tư và vốn sự nghiệp còn có sự chênh lệch khá lớn. Vốn đầu tư đã được các đơn vị tập trung triển khai, tỷ lệ giải ngân đạt mức cao hơn; trong khi đó, vốn sự nghiệp giải ngân còn chậm, làm ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung của các Chương trình. Một số nội dung thực hiện vốn sự nghiệp cần có thời gian xác định đối tượng, xây dựng phương án và tổ chức thực hiện nên chưa tạo được khối lượng thanh toán tương ứng với kế hoạch vốn được giao. Thêm vào đó, đối với nguồn vốn sự nghiệp, một số nội dung phải thực hiện theo nhu cầu thực tế của đối tượng thụ hưởng; việc rà soát đối tượng, xây dựng phương án hỗ trợ, tổ chức thực hiện và hoàn thiện hồ sơ thanh quyết toán cần nhiều thời gian, dẫn đến tiến độ giải ngân chưa đạt yêu cầu. Có nhiều đơn vị khó khăn trong lựa chọn nội dung thực hiện đối với vốn sự nghiệp được phép kéo dài; một số xã không thực hiện được đã có văn bản trả vốn lại ngân sách tỉnh. Công tác theo dõi, cập nhật và tổng hợp số liệu giải ngân giữa các đơn vị có thời điểm chưa đồng nhất về thời gian chốt số liệu, biểu mẫu và phương pháp tổng hợp, dẫn đến phải rà soát, đối chiếu và điều chỉnh trước khi báo cáo.
Trước yêu cầu đó, Lai Châu xác định cần tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, tiểu dự án, nhất là những nội dung sử dụng vốn sự nghiệp phục vụ trực tiếp công tác giảm nghèo. Các sở, ngành và địa phương cần rà soát từng nhiệm vụ, xác định rõ nguyên nhân chậm tiến độ, chủ động hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và xây dựng phương án triển khai phù hợp. Đối với các dự án có khả năng giải ngân thấp, cần kịp thời xác định trách nhiệm, đề xuất điều chỉnh, điều chuyển vốn theo quy định, ưu tiên những nhiệm vụ có khả năng thực hiện và phát huy hiệu quả.
Đặc biệt, Lai Châu tiếp tục chú trọng nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, tăng cường kiểm tra, giám sát và phối hợp giữa các sở, ngành với chính quyền cấp xã. Công tác theo dõi tiến độ cần gắn với chất lượng thực hiện, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống của người dân, tránh chạy theo tỷ lệ giải ngân mà chưa quan tâm đầy đủ đến kết quả thực chất. Đối với các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, cần chú trọng tính phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và khả năng tham gia của người dân, bảo đảm các mô hình có khả năng duy trì, nhân rộng sau khi kết thúc hỗ trợ.
Có thể thấy, việc triển khai CTMTQG tại Lai Châu không chỉ nhằm hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà còn hướng đến giải quyết những khó khăn căn bản tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Khi nguồn lực được phân bổ hợp lý, chính sách đến đúng đối tượng và người dân thực sự tham gia vào quá trình phát triển, các chương trình sẽ tạo ra những chuyển biến lâu dài, giúp người nghèo có thêm cơ hội vươn lên, từng bước ổn định cuộc sống và góp phần thúc đẩy phát triển bền vững./.
Hồng Phượng
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả