Từ khóa: Dữ liệu sinh trắc học; điều kiện xử lý dữ liệu sinh trắc học; GDPR; BIPA.
Abstract: This article analyzes the legal conditions governing the processing of employees’ biometric data, focusing on the relationship between employers’ managerial authority and employees’ rights to privacy and personal data protection. Based on an analytical framework comprising four groups of conditions, legal grounds for processing; necessity and proportionality; purposes of use, retention periods, and data destruction; and accountability and third-party oversight, the article compares the legal frameworks of the European Union and the State of Illinois (United States), while assessing the current state of Vietnamese law. On this basis, it proposes directions for legal reform to strengthen the protection of employees’ biometric data, particularly as this sensitive category of data is increasingly used in labor management.
Keywords: Biometric data; conditions for processing biometric data; GDPR; BIPA.
![]()
1. Đặt vấn đề
Việc ứng dụng dữ liệu sinh trắc học (DLSTH) trong quản lý nhân sự nhằm kiểm soát ra vào, giám sát hành vi làm việc bằng trí tuệ nhân tạo ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, DLSTH là dữ liệu nhạy cảm, cố định và khó thay thế, nên khi bị lộ hoặc sử dụng sai mục đích có thể gây hậu quả lâu dài cho người lao động (NLĐ). Nhiều quốc gia đã phát triển các quy định cụ thể để điều chỉnh việc xử lý dữ liệu (XLDL) này nhằm cân bằng quyền quản lý và quyền riêng tư. Việc tham chiếu kinh nghiệm quốc tế nhằm xây dựng các điều kiện xử lý phù hợp, khả thi, giúp hoàn thiện khung pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân (BVDLCN). Bài viết đề xuất khung phân tích gồm bốn nhóm điều kiện xử lý làm cơ sở so sánh, đánh giá thực trạng và khuyến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam (PLVN).
2. Một số vấn đề chung về dữ liệu sinh trắc học
Khoản 2 Điều 31 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định: “Dữ liệu sinh trắc học là dữ liệu về thuộc tính vật lý, đặc điểm sinh học cá biệt và ổn định của một người để xác định người đó”. Trong nhiều hệ thống pháp luật (HTPL), DLSTH được xếp vào nhóm dữ liệu nhạy cảm hoặc dữ liệu đặc biệt do mức độ rủi ro cao khi bị lộ, lạm dụng. Dữ liệu sinh trắc học có tính cố định, không thể thay đổi và có khả năng nhận diện cao, cho phép xác định danh tính trực tiếp hoặc gián tiếp. Việc xử lý DLSTH tiềm ẩn rủi ro xâm phạm quyền riêng tư, giả mạo danh tính hay phân biệt đối xử. Đồng thời, chất lượng và độ chính xác của công nghệ, sai số nhận diện và thuật toán có thể dẫn đến hậu quả bất lợi cho NLĐ.
Trước những đặc điểm phức tạp và độ rủi ro lớn như vậy, pháp luật cần ghi nhận và giới hạn quyền quản lý lao động của người sử dụng lao động, bảo vệ quyền riêng tư và an toàn dữ liệu của NLĐ. Cần xác định rõ căn cứ pháp lý cho phép xử lý, yêu cầu đánh giá tính cần thiết và tương xứng, mục đích sử dụng, thời hạn lưu giữ và tiêu hủy, cùng với trách nhiệm giải trình và kiểm soát đối với bên thứ ba cung cấp dịch vụ công nghệ.
3. Quy định của Liên minh châu Âu và bang Illinois Hoa Kỳ về điều kiện xử lý dữ liệu sinh trắc học của người lao động
Về căn cứ xử lý DLSTH của NLĐ, quy định chung về bảo vệ dữ liệu (tiếng Anh là General Data Protection Regulation, mã hiệu EU 2016/679, viết tắt là GDPR) của Liên minh châu Âu (EU) đã xây dựng cơ chế xử lý DLSTH trên cơ sở kết hợp căn cứ hợp pháp chung cùng điều kiện bổ sung đối với loại dữ liệu thuộc nhóm đặc biệt này. Quy định này được thông qua vào tháng 4/2016 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 25/5/2018. Điều 6 của GDPR quy định chung việc XLDL chỉ được coi là hợp pháp khi có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu hoặc việc xử lý là cần thiết để thực hiện hợp đồng và bảo vệ lợi ích thiết yếu của các bên. Đối với DLSTH được xử lý nhằm nhận dạng một cá nhân cá nhân, khoản 1, Điều 9 GDPR đặt DLSTH vào nhóm dữ liệu đặc biệt và nghiêm cấm việc xử lý, trừ trường hợp thuộc một trong các ngoại lệ tại khoản 2 Điều này. Điểm chú ý của mô hình EU là sự đồng ý trong quan hệ lao động không được xem xét một cách tách biệt khỏi bất cân xứng quyền lực. Điều 21 Hướng dẫn 05/2020 về sự đồng ý theo quyết định GDPR (EDPB) đã xác định sự phụ thuộc trong mối quan hệ giữa người sử dụng lao động với NLĐ có thể làm NLĐ khó từ chối yêu cầu xử lý mà không lo ngại hậu quả bất lợi sẽ xảy ra. Tuy nhiên, Điều 22 EDPB không loại trừ tuyệt đối sự đồng ý trong quan hệ lao động nếu NLĐ có sự lựa chọn thực sự và việc từ chối không dẫn đến sự bất lợi thì sự đồng ý vẫn được coi là một căn cứ hợp pháp. GDPR không chỉ đặt ra yêu cầu phải có sự đồng ý mà còn đòi hỏi phải xác định đúng căn cứ pháp lý, điều kiện bổ sung áp dụng cho DLSTH và xác định tính thực chất của sự đồng ý.
Khác với GDPR, Đạo luật Bảo mật thông tin STH (Biometric Information Privacy Act - viết tắt là BIPA) của bang Illinois (Hoa Kỳ) đưa ra những quy định tập trung trực tiếp vào các điều kiện mà một chủ thể chủ thể phải đáp ứng trước khi xử lý DLSTH. Khoản b Điều 15 BIPA quy định tổ chức tư nhân chỉ được phép xử lý loại dữ liệu này khi có thông báo bằng văn bản về mục đích, thời hạn thu thập, lưu trữ cho chủ thể dữ liệu và nhận được văn bản chấp thuận của chủ thể đó. Trong quan hệ lao động, sự đồng ý vẫn có vai trò đáng kể trong cấu trúc của BIPA nhưng phải gắn với yêu cầu minh bạch trước khi thu thập dữ liệu.
Về tính cần thiết và tương xứng của việc xử lý DLSTH, điểm c khoản 1 Điều 5 GDPR thể hiện rõ nguyên tắc giới hạn khi yêu cầu phải đầy đủ, phù hợp và giới hạn ở mức cần thiết liên quan đến mục đích XLDL. Đồng thời, Điều 35 GDPR còn đề cập đến đánh giá tác động bảo vệ dữ liệu (DPIA): trường hợp một loại XLDL cụ thể sử dụng công nghệ mới và có tính đến bản chất, phạm vi, bối cảnh và mục đích của việc xử lý, có khả năng dẫn đến rủi ro cao đối với quyền và tự do của cá nhân thì trước khi tiến hành xử lý, bên kiểm soát dữ liệu phải thực hiện đánh giá tác động của các hoạt động xử lý dự kiến đối với việc bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong quan hệ lao động, quy định này của GDPR đặt ra cho người sử dụng lao động nghĩa vụ xem xét, đánh giá liệu việc xử lý có cần thiết để đạt mục đích và phạm vi xử lý có vượt quá nhu cầu, phải tính đến các rủi ro và đưa ra biện pháp bảo vệ.
Về mục đích sử dụng, lưu giữ và tiêu hủy xử lý DLSTH của NLĐ: cùng với nguyên tắc giới hạn mục đích xử lý dữ liệu cá nhân ghi nhận tại điểm b khoản 1 Điều 5 GDPR, nguyên tắc giới hạn lưu trữ cũng được quy định rõ tại điểm e Điều này. Theo đó, dữ liệu phải được thu thập cho các mục đích cụ thể, rõ ràng, hợp pháp và không được tiếp tục xử lý không đúng với mục đích ban đầu, không được lưu giữ lâu hơn thời gian cần thiết cho mục đích xử lý (European Union 2016, điểm c và e, khoản 1, Điều 5). Quy định này đặt ra ranh giới trong việc xử lý dữ liệu cá nhân của NLĐ, theo đó dữ liệu được thu thập để chấm công không mặc nhiên được dùng cho những mục đích khác nếu không có căn cứ và điều kiện tương ứng với mục đích ban đầu. Khi mục đích chấm công ban đầu không còn tồn tại, việc tiếp tục lưu giữ phải được lý giải bằng một căn cứ khác hoặc chấm dứt theo pháp luật. Để đảm bảo quyền lợi của NLĐ, Điều 17 GDPR đã quy định quyền được xóa dữ liệu trong những trường hợp nhất định. Cụ thể tại điểm a khoản 1 Điều này ghi nhận khi DLCN không còn cần thiết cho các mục đích ban đầu, chủ thể dữ liệu có thể yêu cầu người kiểm soát xóa DLCN của mình mà không để chậm trễ quá mức.
Trong khi đó, BIPA đặt ra những quy định cụ thể về thời hạn lưu trữ, trong vòng 3 năm kể từ khi cá nhân rời khỏi tổ chức hoặc mục đích xử lý ban đầu đã đạt được thì phải hủy bỏ vĩnh viễn DLSTH (Illinois General Assembly, 2008, khoản a, Điều 15). Đồng thời, BIPA còn cấm doanh nghiệp bán, cho thuê, trao đổi hoặc thu lợi từ DLSTH, việc tiết lộ cần được thực hiện theo quy định pháp lý và dưới sự đồng ý của chủ thể(1). Việc kiểm soát vòng đời dữ liệu trong BIPA không chỉ dừng lại ở thời hạn lưu trữ mà còn bao gồm cả việc hạn chế khả năng biến DLSTH thành đối tượng thương mại hoá.
Về trách nhiệm giải trình và kiểm soát bên thứ ba trong xử lý DLSTH của NLĐ, khoản 2 Điều 5 GDPR quy định bên kiểm soát không chỉ tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ dữ liệu mà còn phải có khả năng chứng minh việc tuân thủ. Khi sử dụng nhà cung cấp dịch vụ, Điều 28 GDPR yêu cầu xác định rõ quan hệ giữa bên XLDL và bên thuê XLDL bằng hợp đồng hoặc văn bản pháp lý, trong đó quy định phạm vi, mục đích xử lý và các nghĩa vụ của bên XLDL. Đồng thời, những trường hợp mang tính rủi ro cao thì cần được thực hiện theo quy định của Điều 35. Trách nhiệm của doanh nghiệp không chấm dứt khi dữ liệu được chuyển sang nhà cung cấp dịch vụ XLDL, mà việc thuê bên thứ ba còn làm phát sinh yêu cầu kiểm soát, lựa chọn và giám sát việc XLDL của bên thứ ba; đồng thời còn phải đảm bảo việc xử lý tuân thủ các giới hạn pháp lý ban đầu.
Khác GDPR, BIPA đặt trách nhiệm trực tiếp lên tổ chức thu thập và sử dụng dữ liệu. Việc tiết lộ dữ liệu cá nhân đã bị giới hạn tại khoản e Điều 15 Luật này, theo đó doanh nghiệp phải áp dụng tiêu chuẩn chăm sóc hợp lý của ngành trong việc lưu trữ, truyền và bảo vệ DLSTH; đồng thời phải bảo vệ dữ liệu ở mức tương đương hoặc cao hơn so với các thông tin mật và nhạy cảm khác. Hơn nữa, BIPA còn trao cho chủ thể dữ liệu quyền khởi kiện nếu có hành vi vi phạm xảy ra làm ảnh hưởng đến cá nhân tại Điều 20 với số tiền yêu cầu bồi thường lên đến 5.000 USD.
3. Thực trạng quy định của Việt Nam về điều kiện xử liệu dữ liệu sinh trắc học của người lao động và những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 cùng Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã xác lập khuôn khổ pháp lý riêng cho việc bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quan hệ lao động, nhất là các quy định chuyên biệt tại Điều 25 và Điều 31. Tuy vậy, hệ thống quy phạm hiện hành chủ yếu dừng lại ở các nguyên tắc chung, chưa giải quyết các xung đột đặc thù phát sinh từ việc người sử dụng lao động ứng dụng DLSTH. Những bất cập cơ bản tập trung ở bốn khía cạnh sau:
Một là, căn cứ xử lý dữ liệu sinh trắc học của người lao động - sự đồng ý.
Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 xác định sự đồng ý là một trong những căn cứ quan trọng cho việc xử liệu dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, sự đồng ý chỉ có giá trị khi được đưa ra một cách tự nguyện và trên cơ sở chủ thể dữ liệu biết rõ về loại dữ liệu được xử lý, mục đích xử lý, bên kiểm soát và XLDL cùng với các quyền và nghĩa vụ của mình (Quốc hội, 2025, khoản 2, Điều 9). Và phải được thể hiện bằng các phương thức rõ ràng, cụ thể như bằng văn bản, hay bằng các phương thức có thể kiểm chứng được (Chính phủ, 2025, Điều 6). Tuy nhiên, sự đồng ý không phải là căn cứ hợp pháp duy nhất cho hoạt động xử lý, đặc biệt trong quan hệ lao động, sự đồng ý vẫn cần xem xét bởi khả năng lựa chọn chấp thuận xử liệu dữ liệu cá nhân của NLĐ trên thực tế có thể đang chịu ảnh hưởng bởi sự phụ thuộc trong công việc vào người sử dụng lao động. Pháp luật Việt Nam hiện nay không thiếu quy định về căn cứ xử lý hay bảo vệ quyền của NLĐ nhưng chưa có tiêu chí cụ thể để xác định căn cứ nào phù hợp với từng hoạt động xử lý DLSTH trong quan hệ lao động. Nhất là khi pháp luật chưa làm rõ trường hợp nào người sử dụng lao động có thể yêu cầu DLSTH như một điều kiện bắt buộc của việc quản lý lao động, trường hợp nào phải cho phép NLĐ lựa chọn phương thức thay thế và trường hợp nào sự đồng ý được coi là căn cứ phù hợp kể cả khi xét đến tính bất cân xứng của vị trí hai bên.
Hai là, về tính cần thiết và tương xứng trong xử lý dữ liệu sinh trắc học của người lao động.
Điều 3 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 đã đặt ra nguyên tắc chỉ thu thập, xử lý DLCN đúng phạm vi, mục đích cụ thể, rõ ràng và chỉ được lưu trữ trong khoảng thời gian phù hợp. Ngoài ra, khoản 3 Điều 25 Luật này cũng quy định những biện pháp công nghệ, kỹ thuật trong quản lý NLĐ phải phù hợp với quy định của pháp luật và đảm bảo quyền, lợi ích của chủ thể dữ liệu; trên cơ sở chủ thể dữ liệu biết rõ biện pháp đó. Nhưng các quy định này chưa trực tiếp đưa ra những tiêu chí cụ thể để đánh giá liệu một biện pháp xử lý DLSTH có thực sự cần thiết và tương xứng với mục đích quản lý lao động hay không. Khi phạm vi xử lý được mở rộng, rủi ro đối với NLĐ cũng thay đổi tương ứng, nhất là khi DLSTH được kết hợp với trí tuệ nhân tạo hoặc các công nghệ phân tích dữ liệu khác. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 đã yêu cầu dữ liệu được xử lý trong môi trường trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và điện toán đám mây phải được giới hạn trong phạm vi cần thiết, đồng thời việc xử lý bằng trí tuệ nhân tạo phải được phân loại theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp (Quốc hội, 2025, Điều 30). Tuy nhiên, các quy định này vẫn chưa thiết lập tiêu chí riêng cho việc sử dụng sinh trắc học trong quản trị lao động.
Ba là, mục đích sử dụng, lưu giữ và tiêu hủy dữ liệu sinh trắc học của người lao động.
Điều 14 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 quy định về xóa, hủy dữ liệu cho thấy pháp luật Việt Nam đã có bước tiệm cận với pháp luật quốc tế về việc bảo vệ quyền cá nhân, riêng tư của NLĐ. Theo đó, dữ liệu phải được xóa, hủy trong các trường hợp như hoàn thành mục đích xử lý, hết thời hạn lưu trữ theo quy định pháp lý hoặc theo yêu cầu của chủ thể dữ liệu trong những trường hợp luật định. Việc xóa, hủy cũng phải được thực hiện bằng biện pháp an toàn, ngăn chặn việc khôi phục hoặc truy cập trái phép dữ liệu đã bị xóa, hủy (Quốc hội, 2025, Điều 4). Tuy nhiên, quy định hiện hành vẫn đặt ra vấn đề về cách thức chuyển hóa nguyên tắc thành quy trình quản trị DLSTH cụ thể. Đối với loại dữ liệu có tính đặc biệt nhạy cảm, việc chỉ xác định dữ liệu phải được lưu trữ “theo thời hạn pháp luật hoặc thỏa thuận” chưa giải quyết đầy đủ câu hỏi thời hạn nào là phù hợp với từng mục đích, ai có trách nhiệm xác định thời hạn, khi nào nghĩa vụ xóa phát sinh và bằng chứng về việc dữ liệu đã thực sự được xóa khỏi hệ thống.
Bốn là, trách nhiệm giải trình và kiểm soát bên thứ ba trong xử lý dữ liệu sinh trắc học của người lao động.
Việc ứng dụng sinh trắc học trong quản lý lao động thường không dừng ở mối quan hệ trực tiếp giữa NLĐ và người sử dụng lao động, bởi doanh nghiệp có thể thuê nhà cung cấp dịch vụ xử lý DLSTH. Điều 37 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 đã có những quy định về trách nhiệm giữa bên kiểm soát và bên XLDL. Theo đó, bên kiểm soát có trách nhiệm quyết định mục đích và phương tiện xử lý, lựa chọn bên xử lý phù hợp, bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu và chịu trách nhiệm về thiệt hại phát sinh từ quá trình xử lý. Bên xử lý chỉ được tiếp nhận dữ liệu trên cơ sở hợp đồng hoặc thỏa thuận và phải xử lý trong phạm vi được giao (Quốc hội, 2025, Điều 37). Trách nhiệm này được cụ thể hóa tại Nghị định số 356/2025/NĐ-CP bằng cách đặt ra trách nhiệm của tổ chức kinh doanh dịch vụ XLDL trong việc bảo đảm xử lý đúng mục đích, giới hạn việc thu thập, chuyển giao và lưu trữ, ngăn chặn việc truy cập, sử dụng hoặc tiết lộ trái phép (Chính phủ, 2025, Điều 21, 22, 23). Tuy nhiên, khoảng trống được đặt ra ở đây là khả năng kiểm soát thực chất của người sử dụng lao động đối với bên thứ ba đồng thời còn là cơ chế phân định đầy đủ trách nhiệm giữa doanh nghiệp và bên thứ ba trong trường hợp xảy ra vi phạm dữ liệu. Bởi nếu bên thứ ba tự quyết định mục đích và phương tiện XLDL trong phạm vi hoạt động của mình, việc xác định trách nhiệm lúc này lại khác hoàn toàn với việc bên cung cấp dịch vụ chỉ XLDL theo yêu cầu của phía người sử dụng lao động.
4. Một số khuyến nghị đối với Việt Nam
Thứ nhất, điều kiện xử lý DLSTH cần làm rõ căn cứ và giới hạn của sự đồng ý của NLĐ. Trong quan hệ lao động, sự đồng ý của NLĐ không nên được xem là căn cứ pháp lý duy nhất để hợp thức hóa việc thu thập và xử lý DLSTH. quan hệ lao động tồn tại sự bất cân xứng về vị thế giữa NLĐ và người sử dụng lao động có thể khiến NLĐ khó đưa ra quyết định từ chối. Vì vậy, cần thiết phải thiết kế một cơ chế đặc thù trong pháp luật lao động, theo đó sự đồng ý chỉ là một trong các căn cứ có thể cho phép xử lý DLSTH và chỉ có giá trị khi đáp ứng đồng thời các điều kiện về tính tự nguyện, cụ thể, được thông tin đầy đủ và không chịu sự bất lợi khi từ chối. Pháp luật lao động Việt Nam có thể quy định cụ thể trước khi tiếp nhận sự đồng ý của NLĐ, người sử dụng lao động phải xác định và chứng minh được mục đích xử lý là hợp pháp, việc sử dụng DLSTH là cần thiết và biện pháp sinh trắc học là tương xứng với mục tiêu cần đạt được như bảo đảm an ninh, kiểm soát khu vực đặc biệt hoặc bảo vệ tài sản, thông tin có mức độ bảo mật cao; ngược lại, đối với những mục đích mà có thể đạt được bằng biện pháp ít xâm phạm hơn thì không nên mặc nhiên coi sự đồng ý của NLĐ là đủ để hợp thức hóa việc xử lý.
Thứ hai, cần thiết lập cơ chế buộc người sử dụng lao động chứng minh sự cần thiết của việc xử lý DLSTH của NLĐ. Do đặc tính đặc biệt của DLSTH, pháp luật cần yêu cầu người sử dụng lao động trước khi thu thập, xử lý phải xác định rõ mục đích và chứng minh rằng việc sử dụng DLSTH thực sự cần thiết để đạt được mục đích, đồng thời không có hoặc không tồn tại các biện pháp khác ít xâm phạm hơn nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý tương đương. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, doanh nghiệp phải chứng minh ít nhất ba yếu tố: (1) mục đích cụ thể, hợp pháp và chính đáng; (2) DLSTH có mối liên hệ thực sự cần thiết với mục đích đó; (3) không tồn tại phương thức thay thế ít xâm phạm hơn. Phương thức thay thế có thể là thẻ từ, mã PIN, mã nhân viên, ký xác nhận hoặc phương thức điện tử khác phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp.
Thứ ba, cần thiết lập cơ chế kiểm soát toàn bộ vòng đời của dữ liệu và đặt ra nghĩa vụ chứng minh cho người sử dụng lao động. Các quy định chung về bảo vệ dữ liệu cá nhân chủ yếu xác định các trường hợp dữ liệu phải được xóa, hủy hoặc khử nhận dạng mà chưa đặt ra một quy trình cụ thể để NLĐ có thể kiểm soát và xác minh việc thực hiện trên thực tế. Trường hợp pháp luật khác yêu cầu tiếp tục lưu giữ một số thông tin trong một thời hạn nhất định thì chỉ được tiếp tục lưu giữ trong phạm vi và thời gian cần thiết cho nghĩa vụ đó, không được sử dụng cho mục đích khác ngoài căn cứ lưu giữ đã được xác định. Đặc biệt, pháp luật cần bổ sung cơ chế chứng minh việc xóa, hủy, người sử dụng lao động nên có trách nhiệm lập nhật ký hoặc hồ sơ điện tử ghi nhận thời điểm, phạm vi dữ liệu, hệ thống được xóa, người thực hiện và kết quả thực hiện; đối với trường hợp chấm dứt quan hệ lao động, có thể yêu cầu lập biên bản hoặc xác nhận điện tử về việc đã hoàn thành xóa, hủy dữ liệu.
Thứ tư, thiết lập cơ chế hồ sơ giải trình và xác định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động, nhà cung cấp công nghệ (bên thứ ba) trong quá trình xử lý DLSTH của NLĐ. Trên thực tế, người sử dụng lao động ngày càng có xu hướng thuê doanh nghiệp công nghệ hoặc bên cung cấp dịch vụ chuyên môn để vận hành hệ thống chấm công, kiểm soát ra vào, lưu trữ và xử lý DLSTH. Việc chuyển giao hoạt động kỹ thuật này giúp giảm chi phí đầu tư và yêu cầu về nhân lực chuyên môn nhưng đồng thời là tiềm ẩn rủi ro. Pháp luật về lĩnh vực này cần được quy định theo hướng: khi xảy ra sự cố liên quan đến DLSTH của NLĐ, người sử dụng lao động phải chứng minh được căn cứ xử lý, biện pháp bảo mật đã áp dụng, biện pháp đã thực hiện để ngăn ngừa và khắc phục sự cố. Nếu người sử dụng lao động không thiết lập hoặc không cung cấp được hồ sơ giải trình theo yêu cầu pháp luật thì việc không chứng minh được quá trình tuân thủ phải được xem xét là yếu tố bất lợi cho người lao động trong quá trình xác định trách nhiệm.
Kết luận
Dữ liệu sinh trắc học sở hữu đặc điểm riêng biệt về tính nhạy cảm, tính độc bản, tính bất biến và nguy cơ bị xâm phạm cao. Việc Nghị định số 356/2025/NĐ-CP xác định DLSTH là dữ liệu cá nhân nhạy cảm đã cho thấy sự quan tâm đúng đắn của Nhà nước đến vấn đề về bảo mật và an toàn khi sử dụng loại dữ liệu này. Qua tham khảo pháp luật ở một số tổ chức khu vực, tổ chức quốc tế và một số quốc gia trên thế giới, có thể nhận thấy dữ liệu này ngày càng được quan tâm, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo dẫn đến một hệ lụy khó lường về tính bảo mật các dữ liệu được thu thập và xử lý bằng công nghệ; sự gia tăng của tội phạm công nghệ cao dẫn đến đánh cắp, lộ lọt những dữ liệu cá nhân hay việc thương mại hóa đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt hơn về điều kiện xử lý DLSTH./.
------------------------------------------
Ghi chú:
1. Điểm c, d Điều 15 BIPA.
------------------------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. Chính phủ (2025), Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
2. European Data Protection Board (2020), Guidelines 05/2020 on consent under Regulation 2016/679 (Version 1.1). European Data Protection Board. Truy cập ngày 15/9/2026, từ https://www.edpb.europa.eu/documents/guideline/guidelines-052020-on-consent-under-regulation-2016679_en.
3. European Union (2016), Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 (General Data Protection Regulation). Truy cập ngày 15/9/2026, từ https://gdpr-info.eu/.
4. Illinois General Assembly (2008), Biometric Information Privacy Act, 740 ILCS 14. Truy cập ngày 15/9/2026, từ https://law.justia.com/codes/illinois/chapter-740/act-740-ilcs-14/.
5. Quốc hội (2019), Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019.
6. Quốc hội (2025), Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 ngày 26/ 6/2025.
7.
Wolford, B.
(n.d.), Data Protection Impact Assessment (DPIA). GDPR.eu. Truy cập ngày 15/9/2026,
từ https://gdpr.eu/data-protection-impact-assessment-template/.
Nguyễn Thùy Dương, Đào Khánh Linh, Nguyễn Thị Diệu Linh - Trường Đại học Luật Hà Nội
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả