Tiếng Việt
Tiếng Việt Tiếng Anh

Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo hiểm thất nghiệp - trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người lao động

Ngày đăng: 16/11/2026   17:20
Đọc bài viết
Mặc định Cỡ chữ
Bảo hiểm thất nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, góp phần chia sẻ rủi ro, hỗ trợ người lao động khi mất việc làm và tạo điều kiện để họ sớm quay trở lại thị trường lao động. Để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, bên cạnh việc hoàn thiện các quy định pháp luật, công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách và nâng cao nhận thức của người lao động, người sử dụng lao động có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đặc biệt, trong bối cảnh Luật Việc làm năm 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều nội dung đổi mới, đặt ra yêu cầu phải đưa chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đến gần hơn với người dân, bảo đảm mọi đối tượng liên quan đều hiểu, thực hiện đúng và thụ hưởng đầy đủ quyền lợi theo quy định.

Phóng viên đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Hà Tiến Thăng, Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ Nội vụ.

TS. Hà Tiến Thăng, Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ Nội vụ.

Phóng viên: Thưa ông, BHTN được xem là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội. Ông chia sẻ rõ hơn về ý nghĩa, vai trò của chính sách và tại sao công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về BHTN lại cần được đặc biệt quan tâm?

Cục trưởng Hà Tiến Thăng: Trong thực tế, thất nghiệp là rủi ro mà bất kỳ người lao động nào cũng có thể gặp phải. Những biến động của nền kinh tế, thay đổi trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi công nghệ, chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, khiến một bộ phận người lao động bị mất việc làm hoặc phải thay đổi công việc. Khi đó, khó khăn không chỉ dừng lại ở việc mất đi nguồn thu nhập thường xuyên mà còn ảnh hưởng đến đời sống gia đình, tâm lý và khả năng ổn định cuộc sống của người lao động. Chính sách BHTN ra đời nhằm chia sẻ một phần những khó khăn đó. Có thể khẳng định, chính sách BHTN là một trong các chính sách quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, là một công cụ quản trị thị trường lao động hữu hiệu, gắn bó chặt chẽ với các chính sách việc làm, thị trường lao động chủ động, chương trình mục tiêu quốc gia về việc làm, chính sách tín dụng vay vốn tạo việc làm, dịch vụ việc làm, thông tin thị trường lao động,... với mục tiêu hỗ trợ người lao động bảo vệ vị trí việc làm, duy trì việc làm, phòng tránh thất nghiệp. Bên cạnh đó, nếu gặp rủi ro về việc làm, chính sách BHTN có các biện pháp nhằm thay thế, bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi thất nghiệp, quan trọng hơn nữa là có các biện pháp để hỗ trợ người lao động tham gia học nghề để nâng cao trình độ kỹ năng nghề hoặc chuyển đổi nghề nghiệp; tư vấn, giới thiệu việc làm để người thất nghiệp nhanh chóng tìm được việc làm mới, đồng thời, người thất nghiệp còn được hưởng chế độ bảo hiểm y tế, góp phần thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội.

 Tuy nhiên, một chính sách dù có ý nghĩa thiết thực đến đâu cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu người thụ hưởng không hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và cách thức tiếp cận. Vì vậy, công tác tuyên truyền không thể chỉ thực hiện theo phong trào hay tập trung vào những thời điểm nhất định, mà phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm. Mỗi người lao động cần hiểu BHTN là quyền lợi gắn liền với trách nhiệm tham gia và thực hiện đúng quy định. Doanh nghiệp cũng cần nhận thức rõ đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm đối với người lao động và sự phát triển bền vững của chính doanh nghiệp.

Phóng viên: Luật Việc làm năm 2025 có nhiều điều chỉnh liên quan đến chính sách BHTN. Những điểm mới này đặt ra yêu cầu như thế nào đối với công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong thời gian tới?

Cục trưởng Hà Tiến Thăng: Luật Việc làm số 74/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 16/6/2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách việc làm và BHTN trong giai đoạn mới. Luật đã dành riêng Chương VII (từ Điều 29 đến Điều 52) quy định về bảo hiểm thất nghiệp, trong đó có rất nhiều điểm mới về bảo hiểm thất nghiệp như sau: (1) Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, người lao động làm việc không trọn thời gian,…; (2) Linh hoạt mức đóng bảo hiểm thất nghiệp: tối đa bằng 1% tiền lương tháng; (3) Bổ sung quy định về giảm tiền đóng bảo hiểm thất nghiệp đối với người sử dụng lao động khi tuyển mới và sử dụng người lao động là người khuyết tật; (4) Bổ sung đối tượng tư vấn, giới thiệu việc làm đối với người đang bị tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp; (5) Bổ sung hỗ trợ tiền ăn trong thời gian người lao động tham gia khoá đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; (6) Bổ sung quy định về chuyển nơi hưởng trợ cấp thất nghiệp, chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp; (7) Sửa đổi, bổ sung về điều kiện hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm,….

Ngày 31/12/2025, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 374/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp, gồm 9 chương, 46 điều đã tạo khung pháp lý đầy đủ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện bảo hiểm thất nghiệp.

Điều này đặt ra yêu cầu rất rõ đối với công tác tuyên truyền: phải bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm đối tượng, ví dụ với nhóm lao động trung niên đã có hợp đồng dài hạn hoặc lao động chính thức cần tổ chức hội nghị trực tiếp để phổ biến lợi ích và thủ tục hưởng trợ cấp BHTN; với lao động lớn tuổi, lao động khu vực nông thôn hay lao động phi chính thức cần tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng; các hình thức tuyên truyền cũng phải được cải tiến hơn để bắt kịp xu thế chuyển đổi số như tuyên truyền trên không gian mạng (facebook, tiktok, thread,…). Không thể chỉ phổ biến những quy định chung mà cần đi sâu giải thích những nội dung người lao động và người sử dụng lao động quan tâm, như: đối tượng tham gia BHTN, mức đóng; điều kiện hưởng các chế độ, thời hạn nộp hồ sơ, mức hưởng, thời gian hưởng, trách nhiệm khi tham gia và thụ hưởng BHTN, các hành vi vi phạm và chế tài xử lý vi phạm về BHTN,… để nâng cao nhận thức của toàn xã hội về BHTN.

Bên cạnh đó, cần đặc biệt quan tâm là tránh tình trạng người lao động tiếp nhận thông tin không đầy đủ, thông tin cũ hoặc sai lệch. Cơ quan chức năng cần chủ động cung cấp thông tin từ nguồn chính thống, giải đáp kịp thời những vấn đề phát sinh và hướng dẫn cụ thể khi thực hiện chính sách.

Chúng tôi xác định tuyên truyền là công tác đặc biệt quan trọng, phải thực hiện liên tục từ khi Luật Việc làm đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực, sau đó, việc tuyên truyền phải đồng hành với quá trình tổ chức thực hiện pháp luật. Khi người lao động và người sử dụng lao động hiểu đúng, thực hiện đúng thì chính sách mới phát huy hết các hiệu quả như mong muốn.

Phóng viên: Thực tế cho thấy không ít người lao động chỉ tìm hiểu về BHTN khi đã nghỉ việc hoặc đứng trước nguy cơ mất việc làm. Nguyên nhân của tình trạng này và cần thay đổi cách thức tuyên truyền như thế nào để người lao động chủ động tiếp cận chính sách từ sớm?

Cục trưởng Hà Tiến Thăng: Đây là vấn đề cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc người lao động chưa chủ động tìm hiểu chính sách BHTN. Trước hết, một bộ phận người lao động còn tâm lý cho rằng, thất nghiệp là điều khó xảy ra với bản thân, nhất là khi đang có công việc và thu nhập tương đối ổn định. Vì vậy, họ chưa thực sự quan tâm đến quyền lợi BHTN hoặc chưa nhận thức đầy đủ ý nghĩa của việc tham gia.  

Thứ hai, các quy định pháp luật có những nội dung thuộc chuyên môn sâu, trong khi việc tiếp cận thông tin và khả năng tìm hiểu pháp luật của người lao động không đồng đều. Đối với lao động phổ thông, lao động làm việc tại các khu công nghiệp, người lao động lớn tuổi hoặc người ít sử dụng công nghệ, việc tiếp cận những văn bản pháp luật dài, nhiều thuật ngữ chuyên ngành có thể gặp khó khăn. Thứ ba, ở một số nơi, công tác tuyên truyền chưa thực sự đa dạng, chưa đi sâu và có phương pháp tuyên truyền với từng nhóm đối tượng cụ thể. Có nơi vẫn chủ yếu phổ biến văn bản, tổ chức hội nghị hoặc phát tài liệu mà chưa chú trọng giải đáp những tình huống cụ thể trong đời sống lao động.

Để khắc phục tình trạng này, theo tôi, trước hết phải thay đổi tư duy tuyên truyền theo hướng chủ động, gần gũi và lấy người lao động làm trung tâm. Cần đưa thông tin về BHTN đến với người lao động ngay từ khi họ bắt đầu tham gia quan hệ lao động, chứ không đợi đến khi họ nghỉ việc mới hướng dẫn. Doanh nghiệp có thể lồng ghép nội dung này trong các buổi phổ biến nội quy lao động, hội nghị người lao động, sinh hoạt công đoàn và các chương trình đào tạo hội nhập dành cho nhân viên mới.

Các trung tâm dịch vụ việc làm cần tăng cường tư vấn trực tiếp, tổ chức những buổi đối thoại, giải đáp thắc mắc tại khu công nghiệp, khu chế xuất và những địa bàn tập trung đông lao động. Nội dung tuyên truyền thể hiện bằng những tình huống cụ thể, dễ hiểu, giúp người lao động biết mình cần làm gì, liên hệ với cơ quan nào và chuẩn bị những thủ tục gì khi có nhu cầu giải quyết chế độ. Tận dụng hiệu quả các nền tảng số, mạng xã hội, video ngắn, đồ họa và các kênh truyền thông trực tuyến để cung cấp kiến thức pháp luật một cách sinh động. Tuy nhiên, tuyên truyền trực tuyến cần đi đôi với tư vấn trực tiếp, bảo đảm những người chưa thành thạo công nghệ vẫn được tiếp cận thông tin đầy đủ.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành ý thức chủ động tìm hiểu, tham gia và giám sát việc thực hiện chính sách của mỗi người lao động. Khi người lao động hiểu rằng BHTN là cơ chế bảo vệ quyền lợi của chính mình, họ sẽ quan tâm và có trách nhiệm hơn trong suốt quá trình làm việc.

Phóng viên: Trong việc tuyên truyền và tổ chức thực hiện chính sách BHTN, trách nhiệm của doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng. Ông có khuyến nghị gì đối với người sử dụng lao động để nâng cao nhận thức và bảo đảm quyền lợi của người lao động?

Cục trưởng Hà Tiến Thăng: Doanh nghiệp là một trong những chủ thể có vai trò trực tiếp và quan trọng trong việc đưa chính sách BHTN đến với người lao động. Bởi đây là nơi hình thành và duy trì quan hệ lao động, đồng thời là nơi người lao động có điều kiện tiếp cận thông tin về tiền lương, hợp đồng lao động và các chế độ bảo hiểm. Doanh nghiệp cần xác định việc thực hiện chính sách bảo hiểm nói chung, BHTN nói riêng là trách nhiệm pháp lý, đồng thời là trách nhiệm xã hội đối với người lao động. Việc tham gia và đóng bảo hiểm đầy đủ, đúng thời hạn cho người lao động không chỉ bảo đảm quyền lợi của người lao động mà còn góp phần xây dựng môi trường lao động ổn định, hài hòa và tiến bộ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến công tác tuyên truyền nội bộ; các bộ phận, tổ chức cần phối hợp phổ biến các quy định về BHTN, giải thích rõ quyền lợi và trách nhiệm của người lao động. Những thay đổi của chính sách pháp luật cần được cập nhật, phổ biến kịp thời.

Đặc biệt, khi doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, phải sắp xếp lại lao động hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, cần thực hiện đúng quy định pháp luật, thông tin rõ ràng và hướng dẫn người lao động về các quyền lợi có liên quan. Không để người lao động rơi vào tình trạng mất việc làm nhưng không biết mình được hưởng chế độ gì, phải liên hệ với cơ quan nào và thủ tục ra sao. Mặt khác, Tôi cho rằng tổ chức công đoàn trong doanh nghiệp cần phát huy tốt hơn nữa vai trò đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động. Công đoàn có thể phối hợp với người sử dụng lao động và cơ quan chuyên môn tổ chức các buổi tư vấn, phổ biến pháp luật, kịp thời nắm bắt những khó khăn, vướng mắc của đoàn viên và người lao động.

Đối với các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động, cần xây dựng quy trình cung cấp thông tin về BHTN một cách thống nhất, bảo đảm người lao động được tiếp cận thông tin ngay từ khi ký kết hợp đồng lao động và trong suốt quá trình làm việc. Chúng tôi kỳ vọng mỗi doanh nghiệp không chỉ thực hiện đúng nghĩa vụ đóng mà còn thực sự trở thành một kênh tuyên truyền chính sách hiệu quả, góp phần xây dựng quan hệ lao động ổn định, tin cậy và bền vững.

Phóng viên: Hiện nay, chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, trong đó có quản lý lao động và thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Cục Việc làm có những định hướng gì để ứng dụng công nghệ số, đổi mới phương thức tuyên truyền và hỗ trợ người lao động tiếp cận chính sách BHTN?

Cục trưởng Hà Tiến Thăng: Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu và cũng là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính và giảm việc đi lại, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực BHTN, việc ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả xử lý công việc mà còn mở ra nhiều phương thức mới để người lao động tiếp cận thông tin và thực hiện quyền lợi của mình. Trong thời gian tới, Cục Việc làm sẽ tiếp tục tham mưu, phối hợp triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số trong lĩnh vực được giao, trong đó chú trọng xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu về người lao động, dữ liệu giải quyết hưởng BHTN và tăng cường kết nối thông tin giữa các cơ quan liên quan theo quy định. Khi dữ liệu được quản lý đồng bộ, việc theo dõi quá trình tham gia, giải quyết chế độ và cung cấp thông tin sẽ thuận lợi hơn, góp phần hạn chế sai sót, giảm thời gian xử lý và nâng cao tính minh bạch.

Về công tác tuyên truyền, cần đa dạng hóa các hình thức truyền thông trên môi trường số. Các thông tin về chính sách cần được đăng tải thường xuyên trên các phương tiện truyền thông, cổng thông tin điện tử, trang thông tin của cơ quan chuyên môn và các nền tảng truyền thông chính thống với nội dung trình bày ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu để người lao động có thể tra cứu khi cần thiết.

Một hướng quan trọng khác là tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến, hướng dẫn người lao động thực hiện thủ tục thuận tiện, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. Các trung tâm dịch vụ việc làm cũng cần đổi mới phương thức tư vấn, kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, nâng cao khả năng kết nối người lao động với doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng. Tuy nhiên, chuyển đổi số không thay thế hoàn toàn hình thức tuyên truyền trực tiếp. Cần bảo đảm tính bao trùm, không để người lao động lớn tuổi, lao động phổ thông hoặc người ở những địa bàn còn khó khăn về điều kiện công nghệ bị hạn chế khả năng tiếp cận chính sách.

Để chính sách BHTN phát huy hiệu quả, cần có sự chung tay và trách nhiệm của tất cả các chủ thể liên quan. Trong đó, cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò định hướng, hoàn thiện thể chế, tổ chức thực hiện, hướng dẫn và kiểm tra, giám sát; doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động; còn người lao động cần chủ động tìm hiểu, tham gia và thực hiện đúng các quy định của pháp luật.

Đối với các cơ quan quản lý, cần tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền, nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường đối thoại và kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách. Công tác tuyên truyền phải được tiến hành thường xuyên, có trọng tâm, phù hợp với đặc điểm của từng nhóm lao động và từng địa bàn.

Đối với doanh nghiệp, cần đặt quyền lợi chính đáng của người lao động trong mối quan hệ hài hòa với sự phát triển của doanh nghiệp. Thực hiện đầy đủ chính sách BHTN, xây dựng niềm tin, giữ gìn quan hệ lao động ổn định và thể hiện trách nhiệm đối với xã hội. Đối với người lao động, chủ động tìm hiểu các quy định về BHTN, thường xuyên kiểm tra quá trình tham gia bảo hiểm của mình, không ngừng học tập, nâng cao trình độ và kỹ năng nghề nghiệp. Khi có những thay đổi về việc làm, cần tìm đến các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền để được hướng dẫn, tư vấn và bảo đảm quyền lợi theo quy định.

Tuyên truyền để người lao động hiểu chính sách, thực hiện đúng chính sách và thụ hưởng quyền lợi chính đáng không chỉ là nhiệm vụ, trách nhiệm của riêng một cơ quan hay tổ chức nào, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống an sinh xã hội bền vững, phát triển thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Cục trưởng./.

Hà Linh

Bài viết cùng tác giả