Từ khóa: Cơ chế phối hợp; chuyển đổi số; hệ giá trị văn hóa số; hoàn thiện; thanh niên quân đội.
Abstract: In the context of digital transformation, developing a digital cultural value system among military youth requires coordinated efforts among relevant forces, linking political education with management, training, and the performance of assigned duties. This article clarifies the theoretical and practical foundations of the issue and identifies challenges facing existing coordination mechanisms. On this basis, it proposes solutions to improve coordination mechanisms among relevant forces in developing a digital cultural value system among military youth in the new era.
Keywords: Coordination mechanisms; digital transformation; digital cultural value system; improvement; military youth.
![]()
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức quản lý, giáo dục, huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam (Quân đội), đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với xây dựng đội ngũ quân nhân. Với thanh niên quân đội, hệ giá trị văn hóa số không chỉ định hướng việc tiếp nhận, sử dụng công nghệ mà còn chi phối thái độ, trách nhiệm và hành vi trong môi trường số. Quá trình hình thành, phát triển hệ giá trị này liên quan trực tiếp đến nhiều tổ chức, lực lượng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu “lấy dữ liệu và kết quả làm căn cứ đánh giá; kiên quyết ngăn chặn tiêu cực; tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình”(1). Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam cũng yêu cầu xử lý hài hòa quan hệ giữa “đời sống thực và không gian số; dữ liệu mở và bảo đảm an ninh, chủ quyền văn hóa số”(2). Đối với Quân đội, đây là cơ sở định hướng đổi mới tổ chức phối hợp trong xây dựng giá trị văn hóa số theo hướng phân định rõ trách nhiệm, thống nhất hoạt động và đánh giá bằng kết quả thực chất.
Từ cách tiếp cận tổ chức và quản lý, bài viết làm rõ những vấn đề đặt ra, đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế phối hợp các lực lượng trong xây dựng hệ giá trị văn hóa số của thanh niên quân đội trong kỷ nguyên mới.
2. Cơ sở lý luận và yêu cầu hoàn thiện cơ chế phối hợp
2.1. Nội hàm và đặc điểm của cơ chế phối hợp
Cơ chế phối hợp các lực lượng trong xây dựng hệ giá trị văn hóa số của thanh niên quân đội là tổng thể các nguyên tắc, thẩm quyền, trách nhiệm và phương thức tổ chức hoạt động giữa những chủ thể liên quan, nhằm thống nhất nhận thức, hành động và nâng cao hiệu quả giáo dục, rèn luyện giá trị văn hóa số. Bản chất của cơ chế này không chỉ là phân công nhiệm vụ mà còn là sự gắn kết giữa lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá kết quả; bảo đảm mỗi nhiệm vụ có chủ thể chịu trách nhiệm và sự phối hợp cần thiết.
Trong môi trường quân đội, cơ chế phối hợp phải đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, sự quản lý, điều hành của người chỉ huy, tuân thủ nguyên tắc tổ chức, kỷ luật và yêu cầu bảo vệ bí mật quân sự. Đồng thời, đây là hoạt động mang tính liên chức năng, đòi hỏi phát huy vai trò của từng lực lượng theo chức trách, nhiệm vụ. Cơ quan chính trị giữ vai trò tham mưu, định hướng giáo dục; cơ quan chuyên môn về an ninh, công nghệ thông tin bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, an toàn và bảo mật; tổ chức Đoàn Thanh niên trực tiếp vận động, tổ chức hoạt động cho thanh niên; cán bộ quản lý thực hiện giáo dục, theo dõi và uốn nắn hành vi trong thực tiễn. Các học viện, nhà trường góp phần nghiên cứu, phát triển nội dung và phương pháp giáo dục. Hiệu quả phối hợp phụ thuộc vào sự phân định rõ trách nhiệm, thống nhất mục tiêu và tính liên thông giữa các khâu, tránh chồng chéo chức năng hoặc phân tán nguồn lực.
2.2. Yêu cầu chính trị và tổ chức đối với cơ chế phối hợp
Hoàn thiện cơ chế phối hợp các lực lượng trong xây dựng hệ giá trị văn hóa số của thanh niên quân đội phải bảo đảm sự thống nhất giữa yêu cầu chính trị, nguyên tắc tổ chức quân sự và đổi mới phương thức quản lý, giáo dục. Chỉ thị số 676-CT/QUTW ngày 20/6/2026 của Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương yêu cầu cấp ủy, chỉ huy các cấp “Tiếp tục cụ thể hóa việc phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới sát với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và chức trách, nhiệm vụ của mỗi quân nhân”(3). Theo đó, xây dựng văn hóa số phải được đặt trong sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của cấp ủy, người chỉ huy, không khoán trắng cho cơ quan chính trị hoặc tổ chức Đoàn.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định: “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tạo dựng không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hóa”(4). Đây là định hướng quan trọng để kết hợp nguồn lực giáo dục, văn hóa và công nghệ trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu “đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong đổi mới phương pháp dạy và học”(5). Vận dụng vào môi trường quân đội, cơ chế phối hợp cần phân định rõ chức trách, thẩm quyền; bảo đảm sự liên thông giữa giáo dục chính trị, quản lý quân nhân, hoạt động thanh niên và ứng dụng công nghệ, gắn trách nhiệm từng lực lượng với hiệu quả giáo dục, rèn luyện.
3. Thực trạng và những vấn đề đặt ra
3.1. Những chuyển biến trong tổ chức và phối hợp thực hiện
Thời gian qua, công tác giáo dục chính trị, xây dựng môi trường văn hóa và phát huy vai trò của thanh niên quân đội từng bước được đổi mới theo hướng gắn với thực tiễn nhiệm vụ. Việc triển khai Chỉ thị số 2423-CT/QUTW ngày 09/11/2023 về đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị trong giai đoạn mới, cùng với Chỉ thị số 676-CT/QUTW ngày 20/6/2026 của Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, đã tạo cơ sở chính trị và tổ chức để gắn giáo dục giá trị với quản lý, rèn luyện quân nhân; đồng thời đề cao trách nhiệm của cấp ủy, người chỉ huy và các lực lượng trong tổ chức thực hiện.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, sự phối hợp giữa cơ quan chính trị, tổ chức Đoàn Thanh niên và các lực lượng chuyên môn có thêm điều kiện phát triển cả về nội dung và phương thức. Hoạt động giáo dục chính trị từng bước gắn với bồi dưỡng năng lực số, định hướng thông tin, xây dựng môi trường văn hóa và tổ chức thực hành trong nhiệm vụ.
3.2. Những vấn đề đặt ra đối với cơ chế phối hợp
Thứ nhất, sự thống nhất giữa mục tiêu giáo dục và trách nhiệm của các lực lượng. Xây dựng hệ giá trị văn hóa số liên quan đến giáo dục chính trị, quản lý quân nhân, công tác thanh niên và bảo đảm an toàn thông tin. Mỗi lực lượng thực hiện nhiệm vụ theo chức năng riêng, trong khi kết quả cuối cùng đòi hỏi sự thống nhất về nhận thức và hành vi của thanh niên.
Thứ hai, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện. Hiệu quả phối hợp phụ thuộc vào sự phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa cơ quan chủ trì và các lực lượng tham gia. Vấn đề đặt ra là thiết lập quy trình phối hợp thống nhất, gắn kết giáo dục chính trị, bồi dưỡng năng lực số với tổ chức thực hành, bảo đảm các hoạt động hỗ trợ, bổ sung cho nhau.
Thứ ba, sự liên thông giữa quản lý, giáo dục và phản hồi thực tiễn. Những vấn đề phát sinh trong sử dụng mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu và chấp hành kỷ luật thông tin cần được tổng hợp, xử lý và chuyển hóa thành nội dung giáo dục phù hợp. Cơ chế phối hợp phải bảo đảm thông tin được trao đổi đúng thẩm quyền, kịp thời điều chỉnh nội dung, phương pháp giáo dục nhưng không ảnh hưởng đến yêu cầu bảo vệ bí mật quân sự.
Thứ tư, đổi mới tiêu chí đánh giá kết quả phối hợp. Số lượng hoạt động, sản phẩm truyền thông hay lượt tham gia chưa phản ánh đầy đủ chất lượng xây dựng giá trị văn hóa số. Cần đánh giá mức độ chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm, khả năng vận dụng chuẩn mực và tự giác điều chỉnh hành vi; gắn kết quả chung với trách nhiệm cụ thể của từng lực lượng.
Những vấn đề trên đòi hỏi hoàn thiện cơ chế phối hợp theo hướng thống nhất lãnh đạo, rõ trách nhiệm, liên thông hoạt động và đánh giá bằng chuyển biến thực chất của thanh niên quân đội.
4. Giải pháp hoàn thiện cơ chế phối hợp các lực lượng trong xây dựng hệ giá trị văn hóa số của thanh niên quân đội
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và thống nhất cơ chế điều phối.
Trước hết, cơ chế phối hợp các lực lượng trong xây dựng hệ giá trị văn hóa số của thanh niên quân đội phải đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện và trực tiếp của cấp ủy, tổ chức đảng, sự quản lý, điều hành thống nhất của người chỉ huy các cấp. Xây dựng hệ giá trị văn hóa số của thanh niên quân đội cần được xác định là nhiệm vụ thường xuyên trong công tác giáo dục chính trị, xây dựng môi trường văn hóa và quản lý, rèn luyện quân nhân, gắn với yêu cầu xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”.
Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, cấp ủy xác định chủ trương, mục tiêu và nội dung trọng tâm; người chỉ huy cụ thể hóa thành kế hoạch, tổ chức thực hiện; cơ quan chính trị tham mưu, hướng dẫn, theo dõi và tổng hợp kết quả. Trọng tâm là hoàn thiện quy chế phối hợp, làm rõ trách nhiệm chủ trì, tham gia, kiểm tra và đánh giá; xác định đầu mối điều phối, chế độ trao đổi thông tin và trách nhiệm giải trình. Việc tổ chức phối hợp cần phát huy hệ thống tổ chức hiện có, tránh phát sinh đầu mối trung gian hoặc chồng chéo thẩm quyền. Sự thống nhất trong lãnh đạo phải gắn với phân công cụ thể, bảo đảm mỗi nhiệm vụ có chủ thể chịu trách nhiệm chính và được kiểm tra bằng kết quả thực hiện.
Hai là, phát huy vai trò, trách nhiệm của các lực lượng theo chức năng, nhiệm vụ.
Hiệu quả phối hợp phụ thuộc vào sự phân định rõ chức trách và khả năng phát huy thế mạnh của từng lực lượng trong thực hiện mục tiêu chung. Cơ quan chính trị giữ vai trò tham mưu, định hướng giáo dục và xây dựng môi trường văn hóa; cơ quan chuyên môn về công nghệ thông tin, bảo vệ an ninh thực hiện nhiệm vụ hướng dẫn, bảo đảm an toàn, bảo mật theo thẩm quyền; tổ chức Đoàn Thanh niên phát huy vai trò xung kích, sáng tạo, tổ chức hoạt động giáo dục, rèn luyện; cán bộ trực tiếp quản lý gắn yêu cầu xây dựng giá trị với duy trì kỷ luật và thực hiện nhiệm vụ. Các học viện, nhà trường tham gia nghiên cứu, bồi dưỡng và phát triển phương pháp giáo dục phù hợp.
Cần cụ thể hóa hệ giá trị văn hóa số thành nội dung, yêu cầu và hình thức hoạt động tương ứng với từng nhóm đối tượng. Trong đó, chú trọng kết hợp giáo dục bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống với bồi dưỡng năng lực số, ý thức trách nhiệm và khả năng ứng xử đúng chuẩn mực trên không gian mạng.
Ba là, đổi mới nội dung, phương thức phối hợp gắn với thực tiễn triển khai nhiệm vụ được giao.
Cơ chế phối hợp chỉ phát huy hiệu quả khi các hoạt động được tổ chức thành quá trình thống nhất, có sự liên kết giữa xác định yêu cầu, triển khai thực hiện, kiểm tra và điều chỉnh. Vì vậy, cần đổi mới phương thức phối hợp theo hướng lấy nhiệm vụ và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn làm căn cứ xác định nội dung giáo dục, lựa chọn lực lượng tham gia và phương pháp tổ chức.
Chú trọng kết hợp giáo dục chính trị với bồi dưỡng kỹ năng số, giáo dục pháp luật, kỷ luật và tổ chức hoạt động trải nghiệm. Những vấn đề liên quan đến sử dụng mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, kiểm chứng thông tin và bảo vệ dữ liệu cần được nghiên cứu, xây dựng thành tình huống giáo dục phù hợp với từng đối tượng, loại hình đơn vị. Qua đó, chuyển trọng tâm từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực nhận diện, lựa chọn và xử lý tình huống của thanh niên.
Đồng thời, thiết lập cơ chế trao đổi, phản hồi thường xuyên giữa cơ quan chức năng và đơn vị cơ sở. Thông tin từ thực tiễn quản lý, giáo dục phải được tổng hợp, xử lý đúng thẩm quyền để bổ sung nội dung, điều chỉnh phương pháp và kịp thời khắc phục những bất cập. Quá trình này phải tuân thủ nghiêm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự và an toàn thông tin, bảo đảm sự liên thông nhưng không làm phát sinh nguy cơ mất an toàn, bảo mật.
Bốn là, phát huy tính tích cực, chủ động của thanh niên quân đội trong thực hành giá trị văn hóa số.
Thanh niên quân đội vừa là đối tượng giáo dục, vừa là chủ thể trực tiếp tiếp nhận, thực hành và lan tỏa các giá trị văn hóa số. Vì vậy, hoàn thiện cơ chế phối hợp phải hướng đến phát huy vai trò chủ động, tự giác của thanh niên, tạo sự thống nhất giữa tác động giáo dục của tổ chức với quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện của mỗi quân nhân.
Các lực lượng cần phối hợp tổ chức những hoạt động gắn với chức trách, nhiệm vụ, tạo điều kiện để thanh niên vận dụng giá trị vào hành vi cụ thể. Trong đó, trung thành và kỷ luật số thể hiện ở bản lĩnh chính trị, ý thức chấp hành quy định; trách nhiệm và an toàn số gắn với sử dụng, bảo vệ thông tin; nhân văn số biểu hiện trong giao tiếp, ứng xử; sáng tạo số gắn với nghiên cứu, ứng dụng công nghệ; đấu tranh số thể hiện ở năng lực nhận diện, phản bác thông tin sai trái theo đúng chức trách và quy định.
Cần phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong nắm bắt nhu cầu, khuyến khích sáng kiến và tạo môi trường để thanh niên trao đổi, đề xuất giải pháp. Cơ quan chính trị, lực lượng chuyên môn và cán bộ quản lý trực tiếp có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ, tiếp nhận phản hồi và tháo gỡ khó khăn theo thẩm quyền. Qua đó, gắn trách nhiệm của các lực lượng với việc phát huy tính chủ động của thanh niên, từng bước chuyển yêu cầu giáo dục thành ý thức tự giác trong thực hiện nhiệm vụ.
Năm là, hoàn thiện cơ chế kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh hoạt động phối hợp.
Kiểm tra, đánh giá phải được xác định là khâu thường xuyên của cơ chế phối hợp, bảo đảm sự thống nhất giữa trách nhiệm tổ chức thực hiện và kết quả giáo dục. Theo đó, đối với hoạt động phối hợp, chú trọng sự rõ ràng trong phân công, tính kịp thời của trao đổi thông tin, hiệu quả sử dụng nguồn lực và khả năng xử lý những vấn đề phát sinh. Đối với kết quả giáo dục, tập trung vào khả năng vận dụng chuẩn mực, ý thức trách nhiệm, chấp hành kỷ luật và tự giác điều chỉnh hành vi trong thực tiễn nhiệm vụ.
Trên cơ sở đó, nghiên cứu xây dựng tiêu chí đánh giá phù hợp từng nhóm đối tượng và loại hình đơn vị, bảo đảm tính khách quan, khả thi. Kết quả kiểm tra phải được sử dụng để điều chỉnh nội dung, phương thức hoạt động và trách nhiệm của các lực lượng; khắc phục tình trạng đánh giá chỉ nhằm tổng kết thành tích mà thiếu tác dụng cải tiến cơ chế phối hợp.
5. Kết luận
Hoàn thiện cơ chế phối hợp các lực lượng là yêu cầu cấp thiết khách quan hiện nay, cũng là điều kiện tổ chức quan trọng để xây dựng hệ giá trị văn hóa số của thanh niên quân đội đi vào thực chất. Yêu cầu cốt lõi không phải gia tăng đầu mối và hoạt động, mà làm rõ trách nhiệm, bảo đảm liên thông giữa giáo dục, quản lý, công nghệ, hoạt động đoàn và thực hiện nhiệm vụ. Cơ chế có hiệu quả phải vận hành theo chu trình thống nhất, có giới hạn thẩm quyền, có kênh phản hồi và có căn cứ đánh giá sự chuyển biến của thanh niên quân đội. Khi sự lãnh đạo của cấp ủy gắn với trách nhiệm người chỉ huy, năng lực chuyên môn của các lực lượng và vai trò chủ thể của thanh niên, hệ giá trị văn hóa số mới có điều kiện trở thành chuẩn mực hành động bền vững, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong kỷ nguyên mới của đất nước và dân tộc./.
-----------------------------------------
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb CTQG-ST, H.2026, tr.41.
2, 4. Bộ Chính trị (2026), Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam, tr.3, tr.7.
3. Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương (2026), Chỉ thị số 676-CT/QUTW ngày 20/6/2026 về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, tr.2 - 4.
5. Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tr.2, 6 - 7.
-----------------------------------------
Tài liệu tham khảo:
1. Nguyễn Văn Hòa (2025), “Những yếu tố tác động đến phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, 67(10), tr.59 - 63, https://doi.org/10.31276/VJST.2025.3389.
2. Trần
Thị Thanh Huệ (2026), “Một số giải pháp đổi mới công tác thanh niên trong
Quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới”, ngày 09/4/2026, https://tcnnld.vn/news/detail/71750/Mot-so-giai-phap-doi-moi-cong-tac-thanh-nien-trong-Quan-doi-dap-ung-yeu-cau-nhiem-vu-thoi-ky-moi.html.
Đại úy Trương Quốc Việt, Đại úy Hoàng Văn Sinh - Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả