Tập huấn rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 trên địa bàn
tỉnh.
Rà soát thực chất, phản ánh đúng đời sống người dân
Xác định rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo là nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện chính sách an sinh xã hội, tỉnh Lai Châu đã ban hành Kế hoạch số 5629/KH-UBND ngày 6/7/2026 về rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 trên địa bàn. Hoạt động này có ý nghĩa kép: vừa đánh giá kết quả thực hiện công tác giảm nghèo trong năm, vừa tạo cơ sở xác định đối tượng thụ hưởng chính sách theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030.
Theo kế hoạch, toàn bộ hộ gia đình trên địa bàn tỉnh thuộc đối tượng điều tra, rà soát. Quá trình thực hiện được tiến hành trực tiếp tại từng hộ, bắt đầu từ thôn, bản, tổ dân phố, bảo đảm công khai, dân chủ và có sự tham gia của chính quyền các cấp, các ngành cùng người dân. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế tình trạng xác định sai đối tượng, bỏ sót hộ thực sự khó khăn hoặc trùng lặp trong quá trình lập danh sách.
Điểm đáng chú ý trong đợt rà soát năm nay là tỉnh đồng thời thực hiện đánh giá theo hai hệ thống chuẩn nghèo. Đối với chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025, việc rà soát được thực hiện theo hướng dẫn hiện hành, làm căn cứ đánh giá kết quả giảm nghèo năm 2026. Trong khi đó, chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030 được áp dụng để xác định danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo phục vụ triển khai chính sách từ năm 2027.
Về phương pháp, cả hai nội dung rà soát đều chú trọng đánh giá tài sản, điều kiện sống và thông tin của các thành viên trong hộ gia đình để ước lượng thu nhập bình quân đầu người, đồng thời xác định mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Cách tiếp cận này giúp việc phân loại hộ nghèo không chỉ dựa vào thu nhập mà còn xem xét những khó khăn trong tiếp cận các điều kiện thiết yếu của cuộc sống.
Thời gian triển khai công tác rà soát được xác định từ ngày 1/9 đến hết ngày 14/12/2026. UBND các xã, phường có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, tuyên truyền về mục đích, yêu cầu rà soát; lập danh sách hộ cần điều tra, tổ chức lực lượng thực hiện và bình xét công khai tại cộng đồng dân cư. Kết quả sơ bộ phải được báo cáo trước ngày 1/11/2026, kết quả chính thức gửi về UBND tỉnh trước ngày 1/12/2026.
Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, hướng dẫn, theo dõi và đôn đốc các địa phương. Sở cũng tổ chức giám sát, kiểm tra, phúc tra trong trường hợp kết quả chưa phù hợp với thực tế hoặc có khiếu nại; tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh phê duyệt kết quả rà soát và cập nhật dữ liệu lên hệ thống cơ sở dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo quốc gia.
Việc phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp, từng ngành góp phần bảo đảm tiến độ và chất lượng rà soát. Đặc biệt, yêu cầu bình xét công khai tại cộng đồng dân cư tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát, qua đó nâng cao tính minh bạch, khách quan trong xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo.
Công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 được các địa phương trên địa
bàn tỉnh thực hiện nghiêm túc, đúng quy định.
Chuẩn nghèo mới mở rộng diện nhận diện đối tượng cần hỗ trợ
Theo kết quả rà soát sơ bộ đến tháng 11/2026, toàn tỉnh Lai Châu có 109.124 hộ dân cư. Nếu tính theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh có 14.086 hộ nghèo, chiếm 12,91%; 9.160 hộ cận nghèo, chiếm 8,39%. Tổng số hộ nghèo và cận nghèo là 23.246 hộ, tương ứng 21,30% tổng số hộ dân cư.
Trong khi đó, khi áp dụng chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030, số hộ nghèo được xác định là 30.592 hộ, chiếm 28,03%; hộ cận nghèo là 11.820 hộ, chiếm 10,83%. Tổng số hộ nghèo và cận nghèo đạt 42.412 hộ, tương ứng 38,87%.
Như vậy, so với kết quả tính theo chuẩn nghèo giai đoạn trước, số hộ nghèo và cận nghèo theo chuẩn mới tăng 19.166 hộ. Trong đó, số hộ nghèo tăng 16.506 hộ, số hộ cận nghèo tăng 2.660 hộ. Sự chênh lệch này cho thấy phạm vi nhận diện các hộ còn khó khăn được mở rộng khi áp dụng hệ thống tiêu chí mới. Đây là cơ sở quan trọng để nhìn nhận đầy đủ hơn thực trạng đời sống, mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản của người dân, thay vì chỉ đánh giá thông qua kết quả giảm nghèo theo chuẩn cũ.
Cần nhấn mạnh, số hộ nghèo tăng theo chuẩn mới không đồng nghĩa với việc đời sống người dân đồng loạt đi xuống hay kết quả giảm nghèo trước đó bị đảo ngược. Hai bộ số liệu được xác định theo những hệ thống tiêu chí khác nhau, vì vậy không thể so sánh trực tiếp như một mức tăng nghèo thực tế. Kết quả này chủ yếu phản ánh sự thay đổi trong phương pháp đo lường và xác định đối tượng thụ hưởng chính sách.
Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra đối với Lai Châu là phải sử dụng kết quả rà soát làm căn cứ xây dựng các giải pháp giảm nghèo sát với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn. Việc hỗ trợ cần gắn với nguyên nhân nghèo và khả năng vươn lên của mỗi hộ, chú trọng tạo sinh kế, hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.
Đối với những hộ có khả năng lao động nhưng thiếu vốn, kiến thức hoặc điều kiện sản xuất, cần ưu tiên các giải pháp hỗ trợ sinh kế, kết nối tín dụng chính sách, hướng dẫn chuyển đổi phương thức sản xuất và tìm kiếm việc làm ổn định. Với những hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, thiếu hụt nhiều dịch vụ thiết yếu, chính sách trợ giúp xã hội, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, nhà ở và cải thiện điều kiện sinh hoạt cần được quan tâm đồng bộ.
Bên cạnh đó, việc cập nhật đầy đủ, chính xác dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo lên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia có ý nghĩa quan trọng trong quản lý và tổ chức thực hiện chính sách. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt nghiệp vụ mà còn giúp các cơ quan chức năng theo dõi biến động đời sống dân cư, hạn chế sai sót trong quá trình xác định đối tượng và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Với đặc thù địa bàn miền núi, việc rà soát cần tiếp tục được thực hiện thận trọng, sát từng hộ, từng bản, bảo đảm không để người dân thực sự khó khăn bị bỏ lại phía sau. Kết quả rà soát năm 2026 sẽ là căn cứ quan trọng để Lai Châu hoạch định chính sách giảm nghèo trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu cải thiện đời sống, thu hẹp khoảng cách phát triển và bảo đảm an sinh xã hội bền vững./.
Mạnh Dũng
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả