Ninh Bình tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về tiền lương và bảo hiểm xã hội

Siết chặt việc chấp hành pháp luật tại doanh nghiệp

Theo báo cáo của Sở Nội vụ tỉnh Ninh Bình, từ tháng 01 đến tháng 9/2026, Sở đã phát hành thông báo kiểm tra chuyên ngành đối với 15 doanh nghiệp; trực tiếp triển khai kiểm tra việc thực hiện pháp luật về lao động, tiền lương, BHXH và bình đẳng giới tại 9 doanh nghiệp trên địa bàn. Qua thanh tra trực tiếp, Sở đã ban hành 5 quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động đối với 5 doanh nghiệp có hành vi vi phạm.

Cùng với hoạt động kiểm tra, công tác quản lý và hoàn thiện các thiết chế quan hệ lao động được chú trọng. Sở Nội vụ đã thẩm định, phê duyệt 24 nội quy lao động của doanh nghiệp và thẩm định 8 thỏa ước lao động tập thể. Đây là những văn bản quan trọng quy định trách nhiệm, quyền hạn của người sử dụng lao động và người lao động, tạo cơ sở giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình làm việc.

Trong năm 2026, Sở Nội vụ đã quyết định dừng kiểm tra chuyên ngành tại 2 doanh nghiệp theo kế hoạch sau khi xem xét, đánh giá tình hình chấp hành pháp luật của các đơn vị. Cách làm này góp phần hạn chế kiểm tra trùng lặp, giảm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời dành nguồn lực cho những doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm.

Đối với BHXH, nội dung kiểm tra tập trung vào việc đăng ký tham gia cho người lao động thuộc diện bắt buộc, xác định đúng tiền lương làm căn cứ đóng, đóng đủ số người, đúng mức và đúng thời hạn. Việc đối chiếu hợp đồng lao động, bảng lương, hồ sơ nhân sự và dữ liệu đóng bảo hiểm giúp phát hiện những trường hợp doanh nghiệp sử dụng lao động nhưng chưa đăng ký tham gia hoặc kê khai mức đóng thấp hơn thực tế theo quy định.

Những sai phạm trong lĩnh vực này có thể không biểu hiện ngay trong thu nhập hằng tháng, nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi lâu dài của người lao động. Khi doanh nghiệp đóng thiếu hoặc chậm đóng BHXH, quá trình xác nhận thời gian tham gia, giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí và các quyền lợi liên quan có thể bị ảnh hưởng.

Tập trung xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm

Bên cạnh hoạt động quản lý của Sở Nội vụ, BHXH tỉnh Ninh Bình đang tăng cường kiểm tra, đôn đốc và phối hợp với các cơ quan chức năng nhằm xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Theo số liệu của BHXH tỉnh, tính đến ngày 30/9/2026, tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN phải tính lãi trên địa bàn tỉnh là 519,657 tỷ đồng, tương đương 2,54% kế hoạch giao. Trong khi đó, tổng số thu các loại bảo hiểm cùng BHXH tự nguyện đạt hơn 15.115 tỷ đồng, bằng 73,79% kế hoạch năm. Đây được coi là áp lực lớn đối với công tác quản lý thu và bảo đảm quyền lợi người tham gia. Số tiền chậm đóng kéo dài có thể ảnh hưởng đến việc giải quyết chế độ của người lao động, nhất là những trường hợp đã nghỉ việc, chuyển nơi làm việc hoặc phát sinh nhu cầu hưởng các chế độ bảo hiểm.

Để xử lý tình trạng này, BHXH tỉnh Ninh Bình đã triển khai bám sát từng đơn vị sử dụng lao động, xác định nguyên nhân và khả năng khắc phục. Ngoài việc gửi thông báo nhắc nợ, cơ quan BHXH còn tăng cường làm việc trực tiếp với doanh nghiệp, yêu cầu đối chiếu số liệu, giải trình nguyên nhân và xây dựng lộ trình thanh toán cụ thể.

Mới đây, BHXH tỉnh đã tổ chức làm việc trực tiếp với 45 đơn vị sử dụng lao động có số tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN. Tại buổi làm việc, các doanh nghiệp được yêu cầu rà soát nghĩa vụ đóng bảo hiểm, xác định số tiền còn phải nộp và cam kết thời gian khắc phục. Việc thực hiện cam kết tiếp tục được cơ quan BHXH theo dõi, đôn đốc. Riêng trong tháng 9/2026, BHXH tỉnh ban hành 11 quyết định kiểm tra đối với 35 đơn vị. Lũy kế 9 tháng, cơ quan này đã ban hành 87 quyết định kiểm tra đối với 212 đơn vị, đạt 90,2% kế hoạch.

Qua kiểm tra, cơ quan BHXH phát hiện các trường hợp chưa đăng ký tham gia, đóng thiếu thời gian hoặc thiếu mức đóng; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp khắc phục những tồn tại, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định. Đến hết tháng 9/2026, số tiền các đơn vị phải thực hiện theo văn bản chấn chỉnh đạt hơn 1,713 tỷ đồng; trong đó, số tiền đã khắc phục hơn 831 triệu đồng. Trong tháng 9/2026, BHXH tỉnh cũng ban hành 03 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các đơn vị vi phạm.

Ngoài ra, tỉnh cũng chú trọng công tác phối hợp liên ngành, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm tra và thu hồi tiền chậm đóng. Trong tháng 9/2026, BHXH tỉnh phối hợp với Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh đôn đốc việc chấp hành pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN tại 64 đơn vị. Cơ quan BHXH đồng thời khai thác dữ liệu do cơ quan Thuế cung cấp để rà soát những doanh nghiệp chưa tham gia hoặc tham gia chưa đầy đủ cho người lao động.

Trước đó, Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh phối hợp với BHXH tỉnh kiểm tra, tuyên truyền và hướng dẫn việc chấp hành pháp luật về BHXH tại một số doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng trên địa bàn các xã Ý Yên, phường Kim Thanh và phường Phủ Lý. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc ký kết hợp đồng lao động, đăng ký tham gia, trích nộp bảo hiểm và thực hiện chế độ, chính sách đối với người lao động. Qua kiểm tra, đoàn công tác yêu cầu các doanh nghiệp khẩn trương khắc phục những vi phạm, thiếu sót trong việc thực hiện chính sách BHXH đối với người lao động. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm, cơ quan chức năng căn cứ thẩm quyền và quy định pháp luật để xem xét, xử lý.

Bảo đảm quyền lợi người lao động từ việc thực thi pháp luật

Để nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra, tỉnh Ninh Bình cần tiếp tục theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kết luận và kiến nghị sau kiểm tra. Đối với doanh nghiệp có sai phạm, cần giám sát chặt chẽ quá trình khắc phục, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn thực hiện. Những trường hợp cố tình vi phạm, chậm khắc phục hoặc có dấu hiệu trốn đóng BHXH phải được xem xét, xử lý kịp thời theo quy định pháp luật.

Người lao động cần chủ động kiểm tra hợp đồng lao động, bảng lương và quá trình tham gia BHXH để kịp thời phát hiện những bất cập. Thông qua ứng dụng VssID và các kênh giao dịch chính thức của cơ quan BHXH, người lao động có thể tra cứu thời gian, mức đóng bảo hiểm, từ đó phản ánh với cơ quan chức năng khi phát hiện quyền lợi chưa được bảo đảm.

Theo báo cáo của BHXH tỉnh tại buổi làm việc với Đoàn giám sát Hội đồng quản lý BHXH tháng 8/2026, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh có 744.889 người tham gia BHXH, đạt 96,2% kế hoạch. Trong đó, 665.345 người tham gia BHXH bắt buộc và 79.544 người tham gia BHXH tự nguyện. Số người tham gia BHTN đạt 619.294 người; số người tham gia BHYT đạt hơn 3,647 triệu người, tỷ lệ bao phủ trên 95% dân số. Đáng chú ý, 100% xã, phường đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT và ban hành quy chế hoạt động.

Thời gian tới, tỉnh Ninh Bình tiếp tục đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm kéo dài, kê khai thiếu số lao động thuộc diện tham gia hoặc thực hiện chưa đúng quy định về tiền lương. Cùng với đó, cơ quan chức năng tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đúng các quy định về lao động và bảo hiểm, kịp thời chấn chỉnh những thiếu sót trong quản lý nhân sự, xây dựng bảng lương và thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm./.

Khánh Quyên