Hà Nội: Tiên phong xây dựng chính quyền số, hướng tới một nền hành chính phục vụ, minh bạch, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm

Đồng bộ - Dữ liệu - Chủ động: Ba chìa khóa vận hành hiệu quả

Tại tọa đàm "Chuyển đổi số - Cầu nối "sống còn" giữa hai cấp chính quyền địa phương" do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp với Văn phòng UBND thành phố Hà Nội tổ chức mới đây, chia sẻ kinh nghiệm của Hà Nội về triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, cải cách hành chính và triển khai chính quyền số, cụ thể trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhằm đảm bảo hiệu quả, thông suốt, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết: "Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024, Thành ủy, HĐND, UBND và các cấp chính quyền của thành phố Hà Nội đã xác định đây là "chìa khóa vàng" để kiến tạo mô hình quản trị đô thị hiện đại. Nghị quyết này không đơn thuần chỉ là nghị quyết về chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mà quan trọng hơn là thiết kế lại mô hình quản trị đô thị. Chính vì vậy, thành phố nhận thức rất sâu sắc và trong quá trình triển khai, Thành ủy và UBND thành phố đã ban hành các chương trình hành động thông suốt từ thành phố đến các quận/huyện thời điểm trước và xã/phường sau này (126 xã/phường).

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (thứ hai từ phải sang) cùng các khách mời tham dự Tọa đàm "Chuyển đổi số - Cầu nối "sống còn" giữa hai cấp chính quyền địa phương". Ảnh: VGP

Kinh nghiệm triển khai mô hình chính quyền số của Hà Nội được đúc rút thành ba yếu tố then chốt: Đồng bộ trong tổ chức thực hiện, dữ liệu là nền tảng vận hành và chủ động trong hành động. Đồng bộ thể hiện rõ nét trong cách tổ chức thực hiện - từ nhận thức thống nhất của cấp ủy, sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền, cho đến hành động cụ thể của từng cán bộ cơ sở trong thực thi các nội dung của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Từ trên xuống dưới, bộ máy cùng một nhịp, một mục tiêu: phục vụ người dân tốt hơn trong thời đại số. Dữ liệu được Hà Nội xác định là nền tảng cốt lõi. Quan điểm xuyên suốt là muốn ra quyết định chính xác thì phải dựa trên dữ liệu. Dữ liệu không chỉ là cơ sở cho phân tích, đánh giá mà còn là “nguồn sống” của chính quyền số - phải đủ đầy, phải đúng, phải thời gian thực. Chủ động là yếu tố quyết định thành công. Không đợi mọi hướng dẫn, quy định hoàn chỉnh mới bắt tay vào làm, Hà Nội chọn cách vừa làm, vừa rút kinh nghiệm; địa phương đã thành lập nhiều tổ, nhóm công tác linh hoạt, vừa thực hiện, vừa tiếp thu phản ánh từ người dân và cán bộ cơ sở để không ngừng hoàn thiện quy trình, nội dung triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Chỉ sau ba tuần vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn thành phố đã tiếp nhận hơn 66.000 hồ sơ thủ tục hành chính - con số này cho thấy bộ máy đang hoạt động thông suốt và đồng bộ. Với quan điểm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, thành phố Hà Nội đặc biệt chú trọng đến việc hỗ trợ các nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật hay các đối tượng nộp thuế. 

Bài học lớn nhất mà Hà Nội rút ra là nguồn lực bắt nguồn từ tư duy, động lực bắt nguồn từ sự đổi mới, sức mạnh bắt đầu từ nhân dân. Chỉ khi dám đổi mới cách nghĩ, cách làm, mới có thể tạo nên những thay đổi thực chất trong hành động. Thành phố cũng xác định rõ: công nghệ chỉ là công cụ, còn con người mới là yếu tố trung tâm của mọi cải cách. Ba bài học lớn được rút ra trong quá trình triển khai chính quyền số gồm: đồng bộ trong chỉ đạo, dữ liệu là nền tảng vận hành và chủ động trong thực thi. Đây chính là những nguyên tắc cốt lõi đã được Hà Nội áp dụng xuyên suốt và đồng bộ trong ba tuần đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Số hóa toàn diện - Đưa chính quyền đến gần dân hơn

Việc bỏ cấp huyện trung gian tạo điều kiện rút ngắn quy trình, song cũng đòi hỏi các thủ tục hành chính phải được số hóa, vận hành hiệu quả hơn bao giờ hết. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng khẳng định: “Chuyển đổi số không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là bài toán về tư duy và tổ chức bộ máy. Hà Nội xác định liên thông dữ liệu là chìa khóa để cải cách hành chính, hướng tới mục tiêu 100% hồ sơ trực tuyến và trực tuyến toàn trình”.

Hà Nội tiên phong chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính phục vụ, minh bạch, hiệu quả.

Hà Nội là địa phương đầu tiên của cả nước thực hiện mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp và sau này đã triển khai thêm 126 điểm với 12 chi nhánh và 476 ki-ốt thực hiện hỗ trợ thủ tục hành chính. Từ thực tiễn tổ chức và vận hành, thành phố Hà Nội đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm và sáng tạo trong cách làm, đặc biệt là việc huy động lực lượng trẻ có kỹ năng công nghệ tham gia hỗ trợ chính quyền cơ sở. Trên địa bàn hiện có 97 trường đại học, học viện, thành phố đã chủ động phối hợp với các đơn vị có thế mạnh về công nghệ thông tin như Trường Đại học Bách khoa Hà Nội để tận dụng đội ngũ sinh viên giỏi, đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số ở các xã, phường. Đáng chú ý, Chủ tịch UBND thành phố đã ban hành Chỉ thị về việc triển khai Chiến dịch “45 ngày đêm ra quân hỗ trợ hoạt động chuyển đổi số tại các xã, phường trong giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp”, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc thúc đẩy chính quyền số đi vào thực chất ngay từ cơ sở.

Hiện, thành phố Hà Nội đang tập trung thiết kế lại hệ thống phục vụ hành chính theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Thay vì để người dân tìm đến chính quyền thì chính quyền sẽ chủ động đến với dân, lắng nghe phản ánh từ thực tiễn để cải tiến dịch vụ. Trong số hơn 2.000 quy trình hành chính, Hà Nội đã rà soát, chuẩn hóa và tập trung xử lý khoảng 100 thủ tục có tần suất phát sinh cao như: cấp lý lịch tư pháp, đăng ký giao dịch bảo đảm, khai sinh, đăng ký thường trú, hay cấp thẻ bảo hiểm xã hội cho trẻ dưới 6 tuổi.

Ngày 21/7/2025, thành phố đã giao chỉ tiêu KPI cụ thể cho các đơn vị, phấn đấu đến ngày 30/7/2025 tại 126 xã, phường phải đạt tối thiểu 80% thủ tục hành chính thực hiện trực tuyến, trong đó ít nhất 20% là trực tuyến toàn trình. Trách nhiệm được gắn chặt với người đứng đầu từng đơn vị. Tuy nhiên, để đáp ứng các yêu cầu mới, cấp cơ sở đang phải đối mặt với áp lực không nhỏ về nhân lực, nhất là tại Bộ phận một cửa với số lượng cán bộ còn hạn chế. Trước thực tế đó, thành phố Hà Nội đã chủ động tăng cường lực lượng hỗ trợ từ cấp trên, kịp thời bổ sung nhân sự cho cơ sở, bảo đảm hoạt động hành chính không bị gián đoạn. 

Thách thức và quyết tâm đi đầu

Triển khai mô hình mới, Hà Nội không tránh khỏi những khó khăn về thể chế, hạ tầng dữ liệu và nhân lực. Tuy nhiên, thay vì bị động, thành phố đã chủ động khảo sát, học hỏi từ các địa phương, áp dụng công nghệ AI và chatbot để xử lý thông tin. Tổng đài 19001009 và các công cụ thông minh đã hỗ trợ hơn 74.000 lượt người dân chỉ trong thời gian ngắn. Dự kiến trong tháng 9 hoặc đầu tháng 10/2025, Hà Nội sẽ đưa vào hoạt động Trung tâm Điều hành và Tính toán thông minh - đây một bước tiến quan trọng trong chiến lược xây dựng đô thị thông minh và chính quyền số.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng chia sẻ: “Chúng tôi nhận thức rõ rằng khi thiết kế lại quy trình, người dân là đối tượng được thụ hưởng nhiều nhất. Có thể giai đoạn đầu, cán bộ, công chức vất vả hơn, nhưng với niềm tin, tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi", chúng tôi cam kết đi đầu, xin thí điểm và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với các địa phương”.

Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ ở cách tổ chức bộ máy mà còn trong tư duy quản trị và phương thức phục vụ người dân. Việc đi đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn với chuyển đổi số toàn diện thể hiện tầm nhìn chiến lược, quyết tâm chính trị và khát vọng đổi mới mạnh mẽ của Thủ đô. Những kết quả bước đầu cho thấy, khi được tổ chức bài bản, linh hoạt và đặt người dân làm trung tâm, mô hình này thực sự phát huy hiệu quả rõ rệt.

Trong chặng đường phía trước, sẽ còn không ít thách thức về hạ tầng, thể chế, nhân lực hay thói quen hành chính truyền thống. Nhưng với phương châm “chỉ bàn làm, không bàn lùi”, cùng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, Hà Nội có đủ nền tảng để vững vàng đi đầu, trở thành hình mẫu quốc gia về chính quyền số - minh bạch, linh hoạt, gần dân và vì dân. Thành công của Hà Nội sẽ là nguồn cảm hứng, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong cả nước, góp phần thúc đẩy xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ ngày càng tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp./.

Hiền Minh