Tiếng Việt
Tiếng Việt Tiếng Anh

Một số giải pháp đổi mới công tác thanh niên trong Quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới

Ngày đăng: 09/04/2026   15:54
Đọc bài viết
Mặc định Cỡ chữ
Tóm tắt: Thanh niên Quân đội là lực lượng xung kích, sáng tạo, giữ vai trò quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiểu biểu”. Bài viết đánh giá thực trạng công tác thanh niên trong Quân đội hiện nay, từ đó đề xuất một số giải pháp đổi mới công tác thanh niên trong Quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới.

Ảnh minh họa.

Từ khóa: Công tác thanh niên; giải pháp đổi mới; Quân đội; thời kỳ mới.

Abstract: Military youth constitute a vanguard and creative force, playing a vital role in carrying out training tasks, maintaining combat readiness, and building comprehensively strong units that are “exemplary and outstanding”. This article assesses the current state of youth work in the military and, on that basis, proposes several solutions to innovate youth work in order to meet the requirements of tasks in the new period.

Keywords: Youth work; innovative solutions; military; new period.

1. Đặt vấn đề

Công tác thanh niên trong Quân đội là một bộ phận quan trọng của công tác đảng, công tác chính trị, giữ vai trò trực tiếp trong xây dựng thế hệ quân nhân trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, trình độ và năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp; sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đòi hỏi lực lượng thanh niên Quân đội phải không ngừng nâng cao trình độ, khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại và năng lực thích ứng với môi trường tác chiến mới. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện công tác thanh niên trong Quân đội cả về nội dung, phương thức và tổ chức thực hiện, nhằm phát huy tối đa vai trò xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

2. Thực trạng công tác thanh niên trong Quân đội hiện nay

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác thanh niên trong Quân đội được tăng cường. Cấp ủy, tổ chức đảng và người chỉ huy các cấp đã nhận thức đầy đủ, toàn diện về vị trí, vai trò của thanh niên Quân đội trong nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của đơn vị, từ đó xác định công tác thanh niên là nội dung quan trọng trong hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, gắn trực tiếp với thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng chính quy. Cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo từng bước được cụ thể hóa theo hướng rõ trách nhiệm, thống nhất trong chỉ đạo và tăng cường phối hợp giữa các tổ chức, lực lượng, bảo đảm công tác thanh niên được triển khai đồng bộ, có nền nếp. Nội dung, phương thức lãnh đạo ngày càng sát thực tiễn đơn vị, chú trọng định hướng trọng tâm, trọng điểm vào các nhiệm vụ khó, khâu yếu; tăng cường kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết nhằm kịp thời điều chỉnh, nâng cao chất lượng hoạt động. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, phương thức lãnh đạo, chỉ đạo cũng từng bước được đổi mới theo hướng linh hoạt, hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và định hướng tư tưởng thanh niên, qua đó không ngừng nâng cao hiệu quả công tác thanh niên trong Quân đội.

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên Quân đội có nhiều đổi mới. Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên Quân đội đã có nhiều đổi mới theo hướng ngày càng thiết thực, hiện đại và hiệu quả hơn. Nội dung giáo dục được cập nhật kịp thời, bám sát nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; gắn chặt với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Phương thức giáo dục được đa dạng hóa, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông số, phù hợp với đặc điểm tâm lý và khả năng tiếp nhận của thanh niên. Công tác nắm bắt, định hướng tư tưởng được thực hiện thường xuyên, kịp thời, góp phần hạn chế tác động tiêu cực từ thông tin xấu độc trên không gian mạng, tạo môi trường văn hóa lành mạnh để thanh niên phấn đấu, rèn luyện và trưởng thành.

Các phong trào hành động cách mạng của thanh niên Quân đội được triển khai hiệu quả. Các phong trào hành động cách mạng của thanh niên Quân đội được triển khai ngày càng sâu rộng, đồng bộ và thiết thực, trở thành môi trường quan trọng để đoàn viên, thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành. Các phong trào tiêu biểu như “Thanh niên Quân đội rèn đức, luyện tài, xung kích, sáng tạo, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ”, “Tuổi trẻ Quân đội tiếp bước cha anh, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ”, “Thanh niên Quân đội vươn tới những đỉnh cao”… được cụ thể hóa phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị, gắn kết chặt với nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật và các nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn. Thông qua đó, vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên Quân đội ngày càng được phát huy rõ nét, nhiều mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả được xây dựng và nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của đơn vị và khẳng định vai trò quan trọng của tuổi trẻ Quân đội trong thực hiện nhiệm vụ.

Vai trò xung kích của thanh niên Quân đội trong thực hiện nhiệm vụ được khẳng định rõ nét. Vai trò xung kích của thanh niên Quân đội được thể hiện ở tinh thần sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, đặc biệt là những nhiệm vụ khó khăn, phức tạp và đột xuất. Thanh niên Quân đội luôn là lực lượng trực tiếp tham gia và giữ vai trò nòng cốt trong công tác huấn luyện, diễn tập, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, cũng như trong phòng chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn và các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh khác. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, thanh niên Quân đội không ngừng phát huy tính chủ động, sáng tạo, ý chí vượt khó và tinh thần trách nhiệm cao. Trong điều kiện đẩy mạnh hiện đại hóa Quân đội và chuyển đổi số, thanh niên Quân đội còn thể hiện rõ vai trò tiên phong trong tiếp cận, làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật mới và ứng dụng khoa học - công nghệ vào thực tiễn công tác.

Công tác xây dựng tổ chức đoàn và đội ngũ cán bộ đoàn trong Quân đội có nhiều chuyển biến tích cực. Tổ chức đoàn ở các cơ quan, đơn vị từng bước được kiện toàn, hoạt động nền nếp, kỷ luật, bám sát nhiệm vụ chính trị trung tâm, gắn chặt với huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy và rèn luyện kỷ luật. Nội dung, phương thức hoạt động được đổi mới theo hướng thiết thực, hiệu quả, giảm hình thức, tăng tính thực tiễn, qua đó phát huy tốt vai trò xung kích, sáng tạo của đoàn viên, thanh niên Quân đội. Cùng với đó, đội ngũ cán bộ đoàn được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện qua thực tiễn, từng bước nâng cao phẩm chất chính trị, năng lực tổ chức, điều hành và khả năng nắm bắt, định hướng tư tưởng thanh niên, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả công tác thanh niên, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới.

Bên cạnh những ưu điểm, nội dung, hình thức sinh hoạt đoàn ở một số cơ quan, đơn vị chưa thật sự phong phú, còn thiếu sức hấp dẫn, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của đoàn viên, thanh niên Quân đội trong điều kiện mới. Khả năng thích ứng với môi trường số và ứng dụng công nghệ trong tổ chức hoạt động đoàn còn chưa đồng đều giữa các đơn vị, dẫn đến hiệu quả triển khai thiếu tính thống nhất. Việc phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của thanh niên Quân đội trong thực hiện nhiệm vụ và tham gia các phong trào hành động cách mạng ở một số nơi còn chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của lực lượng trẻ. Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có lúc chưa theo kịp sự biến động nhanh của tình hình thực tiễn, đặc biệt là tác động mạnh mẽ từ không gian mạng và thông tin đa chiều, ảnh hưởng đến hiệu quả định hướng tư tưởng thanh niên.

3. Một số giải pháp đổi mới công tác thanh niên trong Quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác thanh niên.

Đây là giải pháp mang tính then chốt, bảo đảm công tác thanh niên trong Quân đội luôn giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, thường xuyên của Đảng, thống nhất về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Trong thời kỳ mới, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và hướng dẫn của Tổng cục Chính trị về công tác thanh niên, gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Công tác thanh niên cần được xác định là nội dung quan trọng trong nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy các cấp, đồng thời tích hợp chặt chẽ với nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị, tránh tách rời hoặc mang tính hình thức. Phải đề cao trách nhiệm của người chỉ huy trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả. Việc đánh giá hiệu quả công tác thanh niên cần dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật và chất lượng phong trào của đoàn viên, thanh niên. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và khắc phục những biểu hiện hình thức, hành chính hóa, bảo đảm công tác thanh niên trong Quân đội đi vào thực chất, hiệu quả.

Thứ hai, đổi mới nội dung, hình thức giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên Quân đội.

Đây là giải pháp quan trọng nhằm xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt và ý thức trách nhiệm cao cho thế hệ trẻ trong tình hình mới. Nội dung giáo dục cần tập trung vào những vấn đề cốt lõi như: chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng; nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc và phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, bảo đảm tính hệ thống, thiết thực và phù hợp với đặc điểm tâm lý thanh niên Quân đội. Phương thức giáo dục cần được đổi mới theo hướng linh hoạt, đa dạng và hiện đại, kết hợp giữa giáo dục trực tiếp và trực tuyến, giữa sinh hoạt chính trị truyền thống với ứng dụng hiệu quả các nền tảng số và mạng xã hội chính thống trong Quân đội, qua đó tăng tính hấp dẫn, thuyết phục và hiệu quả lan tỏa. Cần phát huy vai trò chủ động của tổ chức đoàn trong nắm bắt, dự báo và định hướng tư tưởng thanh niên, nâng cao khả năng “tự đề kháng” của thanh niên Quân đội trước thông tin xấu độc, quan điểm sai trái trên không gian mạng.

Thứ ba, đổi mới, nâng cao chất lượng các phong trào hành động cách mạng của thanh niên Quân đội.

Đây là giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò xung kích, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ Quân đội trong thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị. Theo đó, các phong trào cần được tổ chức thiết thực, hiệu quả, tránh dàn trải, hình thức, bám sát nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật và các nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn, phòng chống thiên tai, dịch bệnh… Nội dung phong trào cần gắn với khuyến khích thanh niên nghiên cứu khoa học, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, qua đó nâng cao chất lượng công tác và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Cần phát huy tinh thần tiên phong, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đoàn viên, thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ khó khăn, phức tạp; tăng cường công tác phát hiện, bồi dưỡng, biểu dương và nhân rộng điển hình tiên tiến trong thực hiện nhiệm vụ nhằm tạo động lực thi đua sâu rộng trong toàn đơn vị.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác thanh niên.

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại, cần tiến hành số hóa các nội dung công tác thanh niên như: quản lý đoàn viên, theo dõi quá trình rèn luyện, đánh giá, phân loại, thi đua - khen thưởng,… bảo đảm thống nhất, đồng bộ, chính xác và minh bạch. Đổi mới phương thức tổ chức sinh hoạt đoàn, tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng linh hoạt, hiện đại, kết hợp chặt chẽ giữa trực tiếp và trực tuyến, giữa phương pháp truyền thống với ứng dụng hiệu quả các nền tảng số, phần mềm quản lý và hệ thống thông tin nội bộ, phù hợp với đặc điểm tiếp nhận thông tin nhanh, đa chiều của thanh niên Quân đội hiện nay. Xây dựng và phát triển các kênh truyền thông số chính thống để định hướng tư tưởng, lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong thanh niên. Chú trọng bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ cán bộ đoàn và đoàn viên, thanh niên, gắn với bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh trong đơn vị.

Thứ năm, xây dựng tổ chức đoàn vững mạnh và đội ngũ cán bộ đoàn có năng lực, trình độ, tâm huyết.

Cần tiếp tục củng cố, kiện toàn tổ chức đoàn theo hướng tinh gọn, thống nhất, nền nếp, gắn chặt với tổ chức biên chế và nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị, bảo đảm thực sự là môi trường giáo dục, rèn luyện và phát triển toàn diện của thanh niên Quân đội. Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả, giảm hành chính hóa, tăng tính hành động và tính thực tiễn, bám sát yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật. Bên cạnh đó, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, năng lực tổ chức thực tiễn cao, đáp ứng yêu cầu nắm bắt và định hướng tư tưởng thanh niên Quân đội. Công tác đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, sử dụng cán bộ đoàn cần được thực hiện đồng bộ, khoa học, lấy hiệu quả công tác làm thước đo, có cơ chế khuyến khích phát huy vai trò nòng cốt trong tổ chức phong trào và giải quyết vấn đề nảy sinh, góp phần xây dựng tổ chức đoàn vững mạnh.

Thứ sáu, phát huy vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của thanh niên Quân đội.

Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công tác thanh niên trong Quân đội hiện nay, bảo đảm thanh niên thực sự trở thành chủ thể trong quá trình tự hoàn thiện phẩm chất và năng lực. Cần bồi dưỡng ý thức tự giác học tập, rèn luyện, tu dưỡng về chính trị, đạo đức, lối sống, kỷ luật và năng lực thực tiễn, gắn chặt với yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng đơn vị. Tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để thanh niên Quân đội chủ động tham gia các hoạt động học tập, sinh hoạt, phong trào thi đua, hình thành động cơ phấn đấu đúng đắn, tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh chính trị vững vàng. Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, định hướng của cấp ủy, chỉ huy và tổ chức đoàn với quá trình tự rèn luyện của từng đoàn viên, thanh niên; đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên và cán bộ đoàn. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá, kịp thời biểu dương, nhân rộng các điển hình tiên tiến, khắc phục hạn chế, yếu kém, qua đó phát huy tính chủ động, sáng tạo của thanh niên, xây dựng đội ngũ thanh niên Quân đội có bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng cống hiến.

Công tác thanh niên trong Quân đội góp phần xây dựng thế hệ thanh niên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp, công tác thanh niên trong Quân đội đã đạt nhiều kết quả tích cực; song trước yêu cầu nhiệm vụ mới, công tác thanh niên vẫn còn những hạn chế nhất định. Vì vậy, thực hiện các giải pháp đồng bộ, hiệu quả sẽ góp phần quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công tác thanh niên trong Quân đội thời kỳ mới./.

-------------------------------------

Tài liệu tham khảo:

1. Phạm Tuấn Anh, Nguyễn Trung Đức, “Phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong thực hiện chuyển đổi số hiện nay”, Tạp chí Thanh niên Việt điện tử, ngày 09/3/2026.

2. Nguyễn Tiến Hải, Nguyễn Đình Lam, “Giải pháp phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong thực hiện phong trào thi đua ở đơn vị cơ sở trong Quân đội hiện nay”, Tạp chí Quản lý nhà nước điện tử, ngày 24/9/2024.

3. Nguyễn Quang Huy, “Phát huy vai trò xung kích của thanh niên Quân đội trong kỷ nguyên mới”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân điện tử, ngày 09/12/2025.

4. Đỗ Quốc Huy, “Nâng cao chất lượng công tác thanh niên ở các đơn vị cơ sở Binh chủng Thông tin liên lạc”, Tạp chí Quản lý nhà nước điện tử, ngày 17/4/2025.

5. Khánh Minh, “Thanh niên Quân đội: Xung kích, sáng tạo, tận hiến, đột phá từ những phong trào hành động”, Báo Quân đội nhân dân điện tử, ngày 09/12/2025.

Trần Thị Thanh Huệ - Ban Thanh niên Quân đội

Bài viết cùng tác giả