Chuyển đổi cơ cấu cây trồng,
phát triển cây ăn quả giúp nhiều hộ dân cải thiện đời sống kinh tế.
Nhìn lại giai đoạn 2020 - 2025, phong trào thi đua “Đắk Lắk chung sức xây dựng NTM” đã tạo nên những thay đổi sâu sắc. Diện mạo nông thôn đã “thay da đổi thịt” với hệ thống giao thông liên xã, liên thôn được bê tông hóa khang trang; mạng lưới trường học, trạm y tế và thiết chế văn hóa được đầu tư đồng bộ. Những con số biết nói như 29,55% số xã đạt chuẩn NTM, cùng với 31 khu dân cư kiểu mẫu và 42 vườn mẫu đã khẳng định sức lan tỏa mạnh mẽ của phong trào. Đặc biệt, sự chuyển dịch từ sản xuất nhỏ lẻ sang tư duy kinh tế tập thể là dấu ấn quan trọng.
Với 837 hợp tác xã nông nghiệp và 322 tổ hợp tác, người nông dân tỉnh Đắk Lắk đã bắt đầu liên kết, cùng sản xuất và bao tiêu nông sản chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu theo chuỗi giá trị. Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 156 HTX liên kết cung ứng vật tư và bao tiêu sản phẩm đầu ra cho thành viên. Ngoài ra còn có 05 tổ chức khoa học, 34 doanh nghiệp và 15.525 nông hộ tham gia liên kết. Điều này đã phát huy vai trò cầu nối của hợp tác xã, khai thác được nguồn vốn, kinh nghiệm tổ chức sản xuất, thị trường của doanh nghiệp; tạo cơ hội cho nông dân áp dụng khoa học - công nghệ, nâng cao trình độ sản xuất. Vấn đề quan trọng trong xây dựng NTM hiện nay không chỉ là xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn mà là quy hoạch, tổ chức cách thức sản xuất và canh tác một cách bài bản, ở đó nông dân là chủ thể thực hiện. Từ định hướng này, tỉnh Đắk Lắk đang đẩy mạnh liên kết sản xuất trên quy mô lớn, xây dựng chuỗi giá trị gắn với những sản phẩm chủ lực.
Nền tảng cho việc liên kết sản xuất là câu chuyện vùng trồng. Đến nay, 320 mã số vùng trồng xuất khẩu đã được phê duyệt cho sầu riêng, xoài, vải, nhãn, chuối, ớt, dừa, đậu đỗ các loại với tổng diện tích hơn 9.538 ha. Cùng với đó, toàn tỉnh có 52 cơ sở được cấp mã đóng gói xuất khẩu sầu riêng, chuối, mít và các loại quả tươi. Về vùng trồng nội địa, toàn tỉnh có 75 mã số trên các loại cây trồng như lúa nước, mít, thanh long, bơ, cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, rau, chuối và chanh leo với tổng diện tích hơn 1.260 ha.
Cùng với liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được triển khai một cách đồng bộ, rộng khắp, tạo nên những thương hiệu nông sản ở các xã trên địa bàn tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh Đắk Lắk đã công nhận 764 sản phẩm OCOP của 374 chủ thể là HTX, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, trong đó có 02 sản phẩm đạt 5 sao, 56 sản phẩm đạt 4 sao, 657 sản phẩm đạt 3 sao, 01 sản phẩm tiềm năng 5 sao.
Có thể nhận thấy, từ sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh Đắk Lắk đã chủ động khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn. Từ những mô hình cụ thể ở cơ sở đến định hướng chiến lược của tỉnh, chương trình xây dựng NTM đang từng bước đi vào chiều sâu, mang lại những giá trị thiết thực cho người dân. Sự thay đổi không chỉ thể hiện ở diện mạo nông thôn ngày càng khang trang, mà quan trọng hơn là ở đời sống của người dân ngày càng được nâng cao, ổn định và bền vững hơn. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người toàn tỉnh đạt 80,6 triệu đồng/người, tăng 13,25% so với cùng kỳ năm trước - một con số cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong đời sống người dân.
Không dừng lại ở đó, tỉnh cũng đã đề ra những mục tiêu cụ thể, mang tính chiến lược cho giai đoạn tới. Theo đó, đến năm 2030, tỉnh Đắk Lắk phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 10,5%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt hơn 153 triệu đồng; kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP. Toàn tỉnh đặt mục tiêu có 68/88 xã đạt chuẩn NTM, trong đó có 08 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, hiện đại. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Đắk Lắk đặt mục tiêu nâng tỷ lệ xã đạt chuẩn NTM lên 77%. Tuy nhiên, điểm nhấn không nằm ở số lượng, mà là chất lượng: 08 xã đạt chuẩn NTM hiện đại. Đây là mô hình nông thôn mà ở đó, hạ tầng đô thị hóa hài hòa với không gian sinh thái, dịch vụ công được số hóa hoàn toàn và thu nhập của người dân đạt mức cao. Trên cơ sở xác định nhiệm vụ đặt ra, Chương trình xây dựng NTM tại tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới sẽ chuyển trọng tâm từ "đạt chuẩn" sang phát triển hiện đại, bền vững và thông minh với mục tiêu là nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống người dân, hoàn thiện hạ tầng, giảm nghèo bền vững, gắn với bảo vệ môi trường, văn hóa và chuyển đổi số.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Đắk Lắk tập trung vào 03 trụ cột chiến lược:
Thứ nhất, chuyển đổi số nông nghiệp là trụ cột chính trong xây dựng vùng nông thôn đáng sống. Tỉnh Đắk Lắk đang thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc. Khi mỗi gốc sầu riêng, mỗi vườn cà phê đều có “giấy thông hành” kỹ thuật số, nông sản Đắk Lắk sẽ tự tin vươn ra thị trường quốc tế. Việc mã hoá thông tin sản phẩm nông nghiệp giúp minh bạch nguồn gốc xuất xứ, số hóa nhật ký canh tác và chuẩn hóa quy trình sản xuất, giúp nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh của nông sản trên thị trường. Công nghệ không chỉ giúp nông dân bán hàng, mà còn giúp minh bạch quy trình sản xuất, tạo dựng niềm tin bền vững với người tiêu dùng.
Thứ hai, đó là tái cơ cấu chuỗi giá trị lấy người nông dân là trung tâm. Theo đó, xây dựng NTM giai đoạn tới gắn liền với việc chuyển dịch từ “nông nghiệp sản xuất” sang “kinh tế nông nghiệp”. Người nông dân không còn là đối tượng thụ hưởng thuần túy, mà phải trở thành những chủ thể kinh tế am hiểu thị trường. Tỉnh đẩy mạnh vai trò của các HTX, liên hiệp HTX làm đầu mối kết nối. Khi các chủ thể OCOP được hỗ trợ về thương hiệu, nhãn hiệu và quy trình đóng gói theo tiêu chuẩn, giá trị gia tăng của nông sản sẽ được giữ lại tại chính mảnh đất Tây Nguyên, thay vì phải thông qua các khâu trung gian. Định hướng đến năm 2030 với 1.110 sản phẩm OCOP đạt chuẩn 3 sao trở lên không chỉ là những con số mang tính kế hoạch. Đó là một lộ trình dài hơi nhằm khẳng định thương hiệu “Nông sản Đắk Lắk” trên bản đồ nông nghiệp thế giới.
Thứ ba, phát triển bền vững gắn với bảo tồn bản sắc. Tỉnh Đắk Lắk xác định phát triển phải gắn liền với bảo tồn văn hóa cộng đồng và bảo vệ môi trường sinh thái. Việc phát triển du lịch cộng đồng, gắn kết văn hóa buôn làng vào các sản phẩm OCOP không chỉ tạo ra dòng doanh thu mới mà còn giữ gìn hồn cốt của vùng đất. Các mô hình vườn mẫu, tuyến đường xanh - sạch - đẹp không chỉ làm đẹp diện mạo mà còn tạo ra không gian sống đáng mơ ước, ngăn chặn sự dịch chuyển lao động ra các đô thị lớn.
Trong kỷ nguyên số, tỉnh Đắk Lắk không chỉ xây dựng những ngôi làng giàu có về vật chất mà còn xây dựng những cộng đồng văn minh, nơi công nghệ phục vụ con người và thiên nhiên được tôn trọng. Hành trình ấy đã bắt đầu, và với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng lòng của hàng triệu người dân, một diện mạo Đắk Lắk mới - thông minh và bền vững đang hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết./.
Đăng Doanh
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả
