Địa bàn rộng, nhiều khó khăn đặt ra yêu cầu cao trong quản lý nguồn lực
Sín Chải là xã vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Điện Biên, được hình thành trên cơ sở sáp nhập ba xã vùng cao gồm Lao Xả Phình, Sín Chải và Tả Sìn Thàng cũ. Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên 189,13 km², gồm 24 thôn, bản với dân số 12.912 người thuộc 5 dân tộc cùng sinh sống.
Trong cơ cấu dân cư, đồng bào dân tộc Mông chiếm đa số với 90,74%; dân tộc Hoa chiếm 8,6%; dân tộc Thái chiếm 0,25%, dân tộc Kinh chiếm 0,3% và còn lại là dân tộc Mường. Đồng bào các dân tộc trên địa bàn luôn giữ gìn truyền thống đoàn kết, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và chính quyền địa phương.
Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Sín Chải cũng đặt ra không ít thách thức đối với quá trình tổ chức thực hiện các chính sách phát triển. Phần lớn diện tích đất đai có độ dốc lớn, tầng canh tác mỏng, nhiều khu vực là núi đá. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông đi lại khó khăn, nhất là trong mùa mưa lũ, khiến việc triển khai, kiểm tra và theo dõi tiến độ các dự án, mô hình hỗ trợ tại cơ sở đòi hỏi cán bộ phải sâu sát, thường xuyên xuống địa bàn.
Theo số liệu năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 43,4%, hộ cận nghèo chiếm 25,9%. Về hạ tầng giao thông, 20/24 thôn, bản, tương đương 83,3%, đã có đường ô tô rải nhựa hoặc bê tông đến trung tâm; 100% thôn có đường xe máy. Tuy vậy, xã vẫn còn 4 cụm dân cư chưa có điện lưới quốc gia, mới khoảng 80% số hộ DTTS được sử dụng điện. Toàn xã có 10 công trình thủy lợi, bảo đảm tưới tiêu chủ động cho khoảng 41% diện tích gieo trồng.
Những hạn chế về hạ tầng càng làm gia tăng chi phí và thời gian tổ chức thực hiện các chương trình, dự án. Trong khi đó, sau sáp nhập, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động của hệ thống chính trị còn hạn chế, không gian làm việc chật hẹp; đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở còn mỏng. Một số vị trí chưa có cán bộ chuyên môn sâu hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý dự án đầu tư công, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất.
Người dân xã Sín Chải (tỉnh Điện Biên) đào hố trồng cây cà phê.
Kiểm tra, giám sát từ khâu lập kế hoạch đến tổ chức thực hiện
Để cụ thể hóa các mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, UBND xã Sín Chải đã tiếp nhận, phân bổ nguồn vốn và chỉ đạo các tổ chức, đoàn thể, bộ phận chuyên môn tham gia triển khai các nội dung của Chương trình trên địa bàn.
Theo báo cáo đánh giá giai đoạn 2021 - 2025 của UBND xã Sín Chải, tổng kinh phí được phân bổ theo quyết định của UBND huyện Tủa Chùa (cũ) cho xã Sín Chải gần 19 tỷ đồng. Đến ngày 31/5/2025, kết quả giải ngân đạt hơn 9,7 tỷ đồng, bằng 51,56% tổng dự toán được giao.
Riêng năm 2025, tổng kinh phí sự nghiệp được giao thực hiện Chương trình trên địa bàn xã trên 7,8 tỷ đồng, trong đó hơn 6,1 tỷ đồng là vốn giao năm 2025 và gần 1,7 tỷ đồng là vốn chuyển nguồn từ năm 2024 sang.
Từ nguồn lực được giao, xã đã triển khai nhiều mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với điều kiện thực tế của người dân. Tiêu biểu là mô hình trồng ngô lai tại hai thôn Hấu Chua và Trung Gầu Bua, với 76 hộ tham gia trên diện tích 28,5 ha. Năng suất thu hoạch đạt 27 tạ/ha, sản lượng đạt 769,5 tấn.
Mô hình nuôi ngan sen thương phẩm lai tại Cáng Chua I và Séo Mí Chải có 61 hộ tham gia, với 6.100 con giống. Tỷ lệ sống đạt trên 90%; dự án đã giải ngân gần 1,3 tỷ đồng, đạt 89,63% nguồn vốn được giao.
Trong năm 2025, xã tiếp tục triển khai 5 dự án hỗ trợ cộng đồng với các nội dung như nuôi gà địa phương, ngan sao và trồng ngô lai, tổng kinh phí 3,035 tỷ đồng. Cùng với hỗ trợ phát triển sản xuất, xã triển khai sửa chữa đường nội thôn Háng Là dài 321,85m và đã hoàn thành giải ngân 100%.
Đằng sau những con số về vốn và kết quả giải ngân là yêu cầu về chất lượng, tính phù hợp và khả năng phát huy hiệu quả của từng dự án. Đây cũng chính là lý do Sín Chải chú trọng kiểm tra, giám sát không chỉ ở khâu cuối cùng mà được thực hiện xuyên suốt quá trình triển khai.
Theo bà Vì Thị Hồng, Phó Chủ tịch HĐND xã Sín Chải, Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia xã xác định, nếu chỉ dừng ở việc phân bổ vốn mà thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên, sát thực tế thì khó tránh khỏi những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện.
Thực tiễn tại địa phương cho thấy, nhiều khó khăn đặc thù chỉ có thể nhận diện đầy đủ khi cán bộ trực tiếp xuống thôn, bản, gặp gỡ người dân, kiểm tra mô hình và nắm bắt quá trình thực hiện. Do đó, kiểm tra, giám sát được xã xác định là một mắt xích quan trọng để bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống.
Kịp thời điều chỉnh cách thức hỗ trợ phù hợp với thực tế
Một trong những vấn đề đặt ra trong thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất tại Sín Chải là điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và khả năng đối ứng của một bộ phận hộ nghèo còn hạn chế.
Địa hình đồi núi cao, nhiều đá hộc khiến việc vận chuyển vật tư, thức ăn chăn nuôi và các điều kiện phục vụ sản xuất gặp khó khăn. Trong khi đó, một số hộ nghèo thuộc diện được hỗ trợ còn hạn chế về nguồn lực đối ứng cũng như kinh nghiệm, kỹ thuật chăm sóc cây trồng, vật nuôi.
Qua kiểm tra thực tế, xã đã nhận diện những khó khăn này để điều chỉnh cách thức hỗ trợ. Đối với các mô hình chăn nuôi, việc cấp con giống được gắn với các điều kiện hỗ trợ phù hợp hơn, trong đó tăng cường thức ăn chăn nuôi và thực hiện tiêm vắc-xin đầy đủ trước khi cấp phát con giống.
Cách làm này cho thấy kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện sai sót hay xác định trách nhiệm, mà quan trọng hơn là giúp chính quyền cơ sở nắm chắc thực tế để kịp thời điều chỉnh phương án tổ chức thực hiện.
Đối với các chương trình, dự án hướng trực tiếp tới người dân, việc lựa chọn đúng đối tượng, đúng nhu cầu và phù hợp với khả năng tổ chức sản xuất có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả đầu tư. Nếu hỗ trợ không phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất hoặc năng lực của hộ dân thì nguồn lực đầu tư khó tạo ra kết quả bền vững.
Vì vậy, cùng với kiểm tra hồ sơ, thủ tục, xã chú trọng nắm bắt tình hình thực tế tại thôn, bản; theo dõi quá trình thực hiện mô hình và lắng nghe phản ánh của người dân. Đây là cơ sở để những chính sách hỗ trợ được triển khai sát hơn với nhu cầu và điều kiện của từng cộng đồng.
Phát huy vai trò của người dân trong kiểm tra, giám sát
Một điểm được Sín Chải chú trọng là công khai, minh bạch ngay từ khâu xây dựng kế hoạch và lựa chọn nội dung hỗ trợ.
Theo Phó Chủ tịch HĐND xã Vì Thị Hồng, các bước họp thôn, lấy ý kiến người dân, định hướng nội dung hỗ trợ đều được công khai tại cơ sở. Người dân được biết, được tham gia ý kiến và theo dõi quá trình triển khai.
“Các bước họp thôn, lấy ý kiến, định hướng nội dung hỗ trợ đều được công khai minh bạch ngay tại cơ sở. Nhờ làm tốt công tác kiểm tra, giám sát từ khâu lập kế hoạch, người dân địa phương rất tin tưởng, đồng thuận và ủng hộ cao”, bà Vì Thị Hồng chia sẻ.
Thực tế này cho thấy hiệu quả của kiểm tra, giám sát không chỉ nằm ở hoạt động của chính quyền và cán bộ chuyên môn. Khi người dân được cung cấp thông tin đầy đủ và có điều kiện tham gia giám sát, họ trở thành một chủ thể quan trọng trong quá trình thực hiện chính sách.
Đặc biệt đối với các dự án hỗ trợ cộng đồng, cây trồng, vật nuôi hay công trình hạ tầng trực tiếp phục vụ đời sống, người dân chính là những người hiểu rõ nhất nhu cầu và điều kiện thực tế của địa bàn. Sự tham gia của người dân vì vậy góp phần giúp chính quyền phát hiện sớm những vấn đề phát sinh, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các bên trong quá trình thực hiện.
Từ góc độ quản lý, công khai, minh bạch cũng góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với các chính sách của Đảng và Nhà nước. Khi người dân hiểu rõ nguồn lực được hỗ trợ, đối tượng thụ hưởng, nội dung thực hiện và kết quả đạt được, sự đồng thuận đối với Chương trình sẽ được tăng cường.
Nâng cao năng lực cán bộ, chuẩn bị cho giai đoạn 2026 - 2030
Những kết quả và kinh nghiệm trong giai đoạn 2021 - 2025 là cơ sở để Sín Chải tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý, kiểm tra, giám sát trong giai đoạn tiếp theo.
Theo định hướng của xã, trước mắt cần chuẩn bị tốt cho kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và kế hoạch vốn năm 2026. Trong đó, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng.
Đặc biệt, trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, yêu cầu đối với cán bộ cấp xã trong quản lý, tổ chức thực hiện và giám sát các chương trình, dự án ngày càng cao. Cán bộ không chỉ cần nắm quy trình, thủ tục mà còn phải có khả năng đánh giá tính phù hợp của dự án với điều kiện thực tế; theo dõi tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Do đó, Sín Chải sẽ tăng cường bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ cấp xã, từng bước nâng cao năng lực thẩm định, quản lý và giám sát các dự án cộng đồng.
Cùng với đó, xã tiếp tục phát huy sự phối hợp của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, già làng, trưởng bản và người có uy tín trong cộng đồng. Đây là những lực lượng có vai trò quan trọng trong việc nắm bắt tình hình ở cơ sở, tuyên truyền, vận động người dân và theo dõi chất lượng công trình cũng như hiệu quả của các mô hình sản xuất.
Thời gian tới, cùng với việc chuẩn bị các kế hoạch và nguồn lực cho giai đoạn 2026 - 2030, Sín Chải sẽ tiếp tục coi kiểm tra, giám sát là một khâu xuyên suốt trong tổ chức thực hiện Chương trình. Từ kiểm tra việc lập kế hoạch, xác định đối tượng, phân bổ nguồn lực đến theo dõi tiến độ, chất lượng công trình, hiệu quả cây trồng, vật nuôi và kết quả thụ hưởng của người dân, các khâu đều cần được thực hiện chặt chẽ, công khai và sát thực tế.
Chí Tâm
Tin tức cùng chuyên mục
Bài viết cùng tác giả