Phát huy sức trẻ, thúc đẩy chính quyền số từ cơ sở

Từ những mô hình gần dân, sát thực tiễn

Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân có thể tiếp cận, sử dụng và hưởng lợi từ những tiện ích mà công nghệ mang lại. Tuy nhiên, với không ít người, nhất là người cao tuổi, người dân ở khu vực nông thôn, việc sử dụng các nền tảng số, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến vẫn còn nhiều bỡ ngỡ. Khoảng cách về kỹ năng công nghệ vì thế có thể trở thành rào cản trong quá trình xây dựng chính quyền số, xã hội số.

Tại thành phố Cần Thơ, thay vì chỉ tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, tuổi trẻ thành phố đã lựa chọn cách làm trực tiếp, đưa kiến thức và kỹ năng số đến từng khu dân cư, từng hộ gia đình. Từ đầu năm 2026 đến nay, các cấp bộ Đoàn đã tổ chức 315 hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến và các dịch vụ số trên ứng dụng VNeID.

Đoàn thanh niên hỗ trợ người dân kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2.

Tại các trung tâm phục vụ hành chính công, đoàn viên, thanh niên tham gia hướng dẫn người dân kê khai hồ sơ, thực hiện các thao tác trên nền tảng trực tuyến. Ở phường Ninh Kiều, Sóc Trăng, Phú Lợi, các đội hình “Đại sứ số” được thành lập để tuyên truyền, hỗ trợ người dân. Tại phường Ngã Bảy và xã Long Hưng, tổ chức Đoàn phối hợp triển khai mô hình “Điểm thực hiện dịch vụ công trực tuyến” ngay tại các ấp, khu vực.

Đáng chú ý, cả 103 tổ chức Đoàn cấp xã đã kiện toàn đội hình “Bình dân học vụ số”, hỗ trợ hơn 90.600 lượt đoàn viên, thanh niên và người dân nâng cao năng lực số, tiếp cận thanh toán không dùng tiền mặt và dịch vụ công trực tuyến. Những mô hình như “Nhịp cầu số và An sinh xanh”, “Tạp hóa số”, “Ngân hàng ý tưởng số” cũng được triển khai, góp phần đưa công nghệ đến gần hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Những đội hình thanh niên “đi từng ngõ, gõ từng nhà” hỗ trợ người dân hoàn thành đăng ký dịch vụ công trực tuyến.

Không chỉ giúp người dân làm quen với công nghệ, các mô hình còn góp phần thay đổi cách thức hoạt động tại cơ sở. Tại xã Phong Điền, 100% lãnh đạo sử dụng chữ ký số, hồ sơ được xử lý trên môi trường mạng; 11 hợp tác xã được hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Đoàn phường Phú Lợi hỗ trợ thiết lập không gian ghi hình, phối hợp livestream quảng bá sản phẩm OCOP địa phương.

Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số không phải là nhiệm vụ xa vời hay chỉ dành cho các cơ quan chuyên môn. Đó có thể là việc người dân biết tự thực hiện một thủ tục hành chính trực tuyến, một hộ kinh doanh tiếp cận phương thức thanh toán mới, hay một hợp tác xã có thêm kênh quảng bá sản phẩm. Khi công nghệ gắn với nhu cầu thực tế, người dân sẽ chủ động tham gia và trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi số.

Chuyển đổi số gắn với đổi mới phương thức quản trị

Những mô hình hỗ trợ người dân ở Cần Thơ cần được nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn: thành phố đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với 103 đơn vị hành chính cấp xã. Khi bộ máy được tổ chức theo hướng tinh gọn, phân cấp và phân quyền mạnh hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là sắp xếp lại tổ chức mà còn phải đổi mới phương thức quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Trong đó, công nghệ số và dữ liệu có vai trò quan trọng để kết nối thông tin, hỗ trợ xử lý công việc và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.

Thực tế cho thấy, ứng dụng công nghệ số tại Cần Thơ đã có những kết quả đáng ghi nhận. Theo thông tin của Sở Khoa học và Công nghệ thành phố, tỷ lệ số hóa hồ sơ, giấy tờ trong giải quyết thủ tục hành chính đạt 98,43%; tỷ lệ hài lòng của người dân trong tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính đạt 95,55%. Đặc biệt, tỷ lệ hài lòng trong xử lý phản ánh, kiến nghị đạt 100%. Những con số này phản ánh nỗ lực cải thiện quy trình hành chính, tăng tính công khai và tạo thuận lợi hơn cho người dân khi thực hiện các thủ tục.

Không chỉ ở khâu tiếp nhận và giải quyết hồ sơ, thành phố còn từng bước xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Tại hội nghị sơ kết 9 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, thành phố cho biết 100% xã, phường được đầu tư các thiết bị công nghệ thông tin cơ bản; 100% văn bản, hồ sơ công việc của cơ quan nhà nước được xử lý toàn trình trên môi trường điện tử. Kho dữ liệu dùng chung đã tích hợp 11 phân hệ, với hơn 270,95 triệu dòng dữ liệu. Tỷ lệ tiếp nhận, giải quyết trực tuyến đối với các dịch vụ công thiết yếu đạt 98,55%.

Các kết quả này cho thấy chuyển đổi số đang tạo ra thay đổi ở nhiều khâu trong hoạt động của chính quyền, từ xử lý văn bản, quản lý dữ liệu đến tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa số hóa hồ sơ, xử lý công việc trên môi trường điện tử và chất lượng phục vụ thực tế. Một quy trình được đưa lên mạng chưa đồng nghĩa người dân đã dễ dàng sử dụng; một hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến cũng chưa đủ để khẳng định thủ tục đã thuận tiện nếu người dân vẫn phải bổ sung nhiều giấy tờ hoặc đi lại nhiều lần.

Vì vậy, yêu cầu quan trọng đặt ra là chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang đổi mới đồng bộ phương thức quản trị. Dữ liệu phải được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả; quy trình hành chính cần được rà soát để giảm những khâu trung gian, hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trong hệ thống. Cán bộ, công chức ở cơ sở phải có đủ năng lực sử dụng nền tảng số, đồng thời vẫn giữ trách nhiệm hướng dẫn, giải thích và hỗ trợ người dân.

Định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là động lực quan trọng để phát triển đất nước. Đối với chính quyền địa phương, việc cụ thể hóa các định hướng đó phải bắt đầu từ những nhiệm vụ thiết thực: nâng cao hiệu quả quản lý, cải cách thủ tục hành chính, xây dựng chính quyền số và bảo đảm người dân được tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ công.

Đồng bộ giải pháp, lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo

Để chuyển đổi số đi vào chiều sâu, Cần Thơ cần tiếp tục xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện. Các mục tiêu về số hóa, giải quyết hồ sơ trực tuyến, kết nối dữ liệu và cải thiện mức độ hài lòng cần được gắn với nhiệm vụ cải cách hành chính, có lộ trình và tiêu chí đánh giá cụ thể. Điều quan trọng không phải là hoàn thành bao nhiêu phần mềm hay nền tảng, mà là những công cụ đó giúp công việc của cơ quan nhà nước nhanh hơn, minh bạch hơn và người dân thuận tiện hơn như thế nào.

Cùng với đó, thành phố cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, chuẩn hóa và kết nối các cơ sở dữ liệu; chú trọng bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là tại cấp xã. An toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng ngừa lừa đảo trên môi trường mạng cũng phải được đặt ra song hành với mở rộng các dịch vụ số.

Việc huy động các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng tham gia chuyển đổi số cũng có ý nghĩa quan trọng. Trong đó, tổ chức Đoàn cần tiếp tục phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong hỗ trợ dịch vụ công, tuyên truyền chính sách, phổ cập kỹ năng số và đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Những mô hình hiệu quả cần được đánh giá, lựa chọn để nhân rộng, tránh triển khai theo phong trào hoặc chạy theo số lượng hoạt động.

Đoàn phường Phú Lợi hỗ trợ setup không gian ghi hình, phối hợp livestream quảng bá sản phẩm OCOP địa phương, góp phần lan tỏa giá trị sản phẩm quê hương

Một yêu cầu không thể bỏ qua là bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận thành quả chuyển đổi số. Người cao tuổi, người khuyết tật, người dân ở khu vực còn khó khăn hoặc chưa thành thạo công nghệ vẫn cần được hướng dẫn trực tiếp. Dịch vụ công trực tuyến phải tạo thêm lựa chọn thuận tiện, chứ không trở thành rào cản đối với những người chưa có đủ điều kiện hoặc kỹ năng sử dụng.

Từ những đội hình thanh niên hỗ trợ người dân tại Cần Thơ có thể thấy, chuyển đổi số không bắt đầu từ những khái niệm lớn mà được hình thành qua từng việc làm cụ thể, từ một thủ tục được giải quyết nhanh hơn đến một hộ kinh doanh biết quảng bá sản phẩm trên môi trường mạng. Khi chính quyền chủ động đổi mới, cán bộ có trách nhiệm hướng dẫn, thanh niên tích cực tham gia và người dân từng bước trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi, các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV sẽ được cụ thể hóa bằng những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống hằng ngày./.

Minh Phong