Tiếng Việt
Tiếng Việt Tiếng Anh

Bắc Ninh: Phát triển mô hình sinh kế, giúp người dân vươn lên thoát nghèo

Ngày đăng: 19/11/2026   15:01
Đọc bài viết
Mặc định Cỡ chữ
Đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo có điều kiện vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Thay vì tập trung vào các hình thức hỗ trợ trước mắt, thành phố Bắc Ninh chú trọng xây dựng, nhân rộng những mô hình sản xuất, chăn nuôi phù hợp với điều kiện từng địa bàn, gắn hỗ trợ đầu vào với nhu cầu thực tế và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, người dân có thêm tư liệu sản xuất, việc làm và cơ hội nâng cao thu nhập một cách ổn định.


Mô hình chăn nuôi gà thả đồi tại xã Yên Định góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Đa dạng mô hình sinh kế, khơi dậy tiềm năng phát triển kinh tế

Thực tế cho thấy, mỗi địa phương có những lợi thế riêng về đất đai, khí hậu, nguồn nước, lao động và tập quán sản xuất. Việc lựa chọn đúng mô hình, đúng đối tượng không chỉ giúp phát huy hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ mà còn hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu tính khả thi. Từ chăn nuôi, trồng trọt đến chế biến nông sản, nhiều hộ dân trong tỉnh đã mạnh dạn thay đổi cách làm, chú trọng chất lượng sản phẩm, từng bước hình thành những hướng phát triển kinh tế có giá trị cao hơn.

Tại xã Yên Định, việc khai thác lợi thế tự nhiên, khuyến khích người dân phát triển các mô hình kinh tế phù hợp đang mang lại những chuyển biến tích cực. Một trong những mô hình tiêu biểu là chăn nuôi gà thả đồi theo hướng tự nhiên, chú trọng chất lượng sản phẩm. Khác với hình thức chăn nuôi công nghiệp tập trung vào số lượng, mô hình này hướng đến nâng cao chất lượng thịt, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Dù quy mô không quá lớn, các hộ chăn nuôi vẫn duy trì được nguồn cung tương đối ổn định, tạo thêm thu nhập cho gia đình.

Tiêu biểu là mô hình của anh Phạm Văn Toàn, thôn Nhân Định. Với nhiều năm kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn về thú y, anh Toàn chủ động áp dụng kỹ thuật chăm sóc, phòng, chống dịch bệnh, kiểm soát chất lượng đàn gà. Việc duy trì mật độ chăn nuôi hợp lý, chú trọng xử lý chất thải và tận dụng phụ phẩm làm phân bón hữu cơ góp phần giảm chi phí, hạn chế tác động đến môi trường. Đây cũng là hướng sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương, hướng tới phát triển nông nghiệp an toàn và bền vững.

Bên cạnh chăn nuôi, xã Yên Định còn xuất hiện những mô hình khởi nghiệp từ nông sản địa phương, góp phần đa dạng hóa sinh kế và tạo thêm việc làm. Tiêu biểu là cơ sở sản xuất, chế biến các sản phẩm từ mật ong của hộ ông Nguyễn Văn Hoạt, thôn Nhân Định. Tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có, gia đình ông đã nghiên cứu, phát triển nhiều sản phẩm như mật ong nguyên chất, nước cốt chanh mật ong, mật ong gừng. Các công đoạn sản xuất được chú trọng kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, từng bước nâng cao giá trị nguồn nguyên liệu địa phương.

Không chỉ tạo nguồn thu cho gia đình, cơ sở còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 7-15 lao động địa phương. Kết quả này cho thấy, phát triển sinh kế không nhất thiết chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ từng hộ sản xuất nhỏ lẻ mà cần hướng tới hình thành các cơ sở sản xuất, chế biến có khả năng thu hút lao động, tạo việc làm và tăng giá trị nông sản.

Một mô hình khác đáng chú ý tại xã Yên Định là trồng nấm lim xanh của gia đình ông Bế Văn Sáu, thôn Gốc Gạo. Thông qua nguồn vốn tín dụng chính sách do Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai, gia đình đã mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất, từng bước xây dựng mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện của mình. Đáng chú ý, sản phẩm nấm lim xanh của địa phương đã được công nhận OCOP 3 sao và là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu năm 2025. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Từ những mô hình trên có thể thấy, khi được tiếp cận nguồn vốn phù hợp, biết ứng dụng kỹ thuật và lựa chọn hướng sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, người dân có thêm điều kiện phát huy nội lực, nâng cao thu nhập. Đây cũng là cách làm thiết thực để chuyển trọng tâm từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ tạo sinh kế, hạn chế tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào chính sách.

Theo bà Hoàng Thị Hạ, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Định, năm 2026, địa phương tập trung tổ chức thực hiện đồng bộ các nội dung thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trọng tâm là nâng cao thu nhập, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực, nhất là tại các thôn đặc biệt khó khăn và thôn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Năm 2026, xã được phân bổ tổng nguồn vốn 9,953 tỷ đồng để triển khai các nội dung của Chương trình. Trên cơ sở đó, địa phương tập trung phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Các nguồn vốn chương trình mục tiêu và nguồn vốn hợp pháp khác được lồng ghép nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, tránh dàn trải, ưu tiên những công trình, dự án thực sự cần thiết đối với đời sống dân sinh.

Đáng chú ý, xã Yên Định đặt mục tiêu tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều năm 2026 còn 18%; riêng tại các thôn đặc biệt khó khăn, phấn đấu tỷ lệ hộ nghèo dưới 20%. Để đạt mục tiêu này, địa phương tiếp tục rà soát nhu cầu của từng nhóm hộ, lựa chọn nội dung hỗ trợ phù hợp, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình triển khai các dự án, mô hình. Những cách làm hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế sẽ được đánh giá, nhân rộng.

Thành phố Bắc Ninh chú trọng hỗ trợ người dân phát triển các mô hình sinh kế phù hợp, góp phần giảm nghèo bền vững.

Lồng ghép nguồn lực, nâng cao chất lượng giảm nghèo đa chiều

Xác định giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội, thành phố Bắc Ninh đã quan tâm chỉ đạo triển khai đồng bộ các chương trình, chính sách hỗ trợ người nghèo. Trong đó, đa dạng hóa sinh kế, phát triển sản xuất được đặt trong mối liên hệ với xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Bắc Ninh, thực hiện Dự án Hỗ trợ đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo thuộc Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã triển khai gần 250 mô hình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt với trên 5.000 hộ tham gia. Các mô hình được xây dựng trên cơ sở xác định nhu cầu, điều kiện sản xuất và đối tượng thụ hưởng, giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo có thêm tư liệu, phương tiện phát triển kinh tế. Trong năm 2026, từ nguồn vốn chuyển nguồn và nguồn vốn phân bổ mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động phối hợp với các sở, ngành và địa phương tham mưu UBND tỉnh ban hành đầy đủ các quy định về trình tự, thủ tục, tiêu chí lựa chọn dự án và phương án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia, hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện.

Cùng với hỗ trợ nguồn lực, người dân còn có cơ hội học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận kiến thức sản xuất và thay đổi phương thức làm ăn. Việc nhân rộng những mô hình có hiệu quả không chỉ tạo chuyển biến trong từng hộ gia đình mà còn góp phần hình thành các hướng phát triển kinh tế phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Qua đó, các nguồn lực của chương trình giảm nghèo được sử dụng thiết thực hơn, hướng đến kết quả lâu dài.

Một trong những điểm đáng chú ý là sự kết hợp giữa hỗ trợ phát triển sản xuất với tạo việc làm, đào tạo nghề và nâng cao năng lực cho người dân. Bởi trên thực tế, nếu chỉ hỗ trợ vốn, giống cây trồng, vật nuôi mà thiếu hướng dẫn kỹ thuật, thiếu thông tin thị trường thì hiệu quả của mô hình khó duy trì lâu dài. Do đó, việc đồng hành với người dân trong quá trình tổ chức sản xuất, theo dõi hiệu quả và tháo gỡ khó khăn có ý nghĩa quan trọng, giúp các mô hình phát triển ổn định, hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố Bắc Ninh đặt mục tiêu tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 1-1,5% mỗi năm; đến năm 2030, tỷ lệ hộ nghèo còn dưới 1%, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều tại các xã đặc biệt khó khăn xuống dưới 10%. Đây là mục tiêu đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, ngành, địa phương, đồng thời cần phát huy vai trò chủ thể của người dân trong quá trình giảm nghèo.

Để hiện thực hóa mục tiêu, việc rà soát, phân loại hộ nghèo cần được thực hiện sát thực tế, xác định rõ nguyên nhân nghèo và nhu cầu hỗ trợ của từng hộ. Trên cơ sở đó, chính sách hỗ trợ cần có trọng tâm, tránh áp dụng một cách làm chung cho mọi đối tượng. Hộ có khả năng sản xuất cần được hỗ trợ vốn, kỹ thuật và kết nối tiêu thụ sản phẩm; người trong độ tuổi lao động cần được tư vấn, giới thiệu việc làm, đào tạo nghề; những hộ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản cần được ưu tiên tiếp cận các chính sách an sinh phù hợp.

Từ những mô hình chăn nuôi, chế biến nông sản tại Yên Định đến hàng trăm mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất trên địa bàn thành phố, có thể thấy công tác giảm nghèo đang từng bước chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang tạo dựng sinh kế lâu dài. Khi người dân có việc làm, có phương tiện sản xuất, được tiếp cận kỹ thuật, nguồn vốn và thị trường, cơ hội thoát nghèo sẽ trở nên thực chất hơn. Đây cũng là nền tảng để Bắc Ninh tiếp tục nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, thu hẹp khoảng cách phát triển và hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững./.


Minh Anh

Bài viết cùng tác giả