Chuyển đổi xanh mở ra cơ hội việc làm và phát triển kỹ năng mới

Việc làm xanh và yêu cầu về kỹ năng mới

Chuyển đổi xanh không chỉ tạo ra những ngành nghề hoàn toàn mới mà còn làm thay đổi cách thức thực hiện nhiều công việc đang tồn tại. Trong sản xuất, xây dựng, nông nghiệp, dịch vụ..., yêu cầu sử dụng tiết kiệm năng lượng, tài nguyên, giảm chất thải và phát thải ngày càng được chú trọng. Vì vậy, cùng với những công việc trực tiếp liên quan đến năng lượng tái tạo, công nghệ môi trường, quản lý chất thải, nhiều nghề truyền thống cũng đang từng bước được “xanh hóa”.

Điều này có nghĩa, cơ hội việc làm từ chuyển đổi xanh không chỉ dành cho những người lựa chọn một nghề mới. Người đang làm việc trong các ngành, lĩnh vực khác nhau cũng có thể tiếp tục tham gia thị trường lao động nếu được bổ sung kiến thức và kỹ năng phù hợp với những yêu cầu mới.

Dữ liệu về việc làm xanh của thanh niên cho thấy rõ hơn xu hướng này. Theo nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước và Lao động (ISOL), Bộ Nội vụ, chỉ khoảng 3% thanh niên Việt Nam đang làm việc trong các việc làm xanh, trong khi hơn 30% việc làm của thanh niên có tiềm năng chuyển đổi thành việc làm xanh¹. Đây là khoảng cách đáng chú ý giữa quy mô việc làm xanh hiện nay và tiềm năng chuyển đổi của thị trường lao động.

Khoảng cách này cũng cho thấy vấn đề của chuyển đổi xanh không chỉ nằm ở việc tạo thêm bao nhiêu việc làm mới, mà còn ở khả năng giúp người lao động đáp ứng yêu cầu của những công việc đang thay đổi. Tại tọa đàm về việc làm thanh niên và xu hướng thị trường lao động diễn ra tại Hà Nội ngày 18/9/2026, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu về kỹ năng và năng lực thích ứng trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang tác động nhanh đến thị trường lao động¹.

Với thanh niên, yêu cầu này càng rõ khi quá trình chuyển tiếp từ học tập sang nghề nghiệp ngày càng chịu tác động của những thay đổi về công nghệ và mô hình sản xuất. Không chỉ tìm được việc làm, người trẻ cần có cơ hội tiếp cận những công việc có năng suất, được phát triển kỹ năng và có khả năng xây dựng nghề nghiệp bền vững. Đây cũng là điều kiện để tiềm năng hơn 30% việc làm có khả năng “xanh hóa” thực sự trở thành cơ hội trên thị trường lao động.

Chính sách đồng hành để người lao động thích ứng

Những yêu cầu trên đặt ra vấn đề không chỉ đối với doanh nghiệp và cơ sở đào tạo mà còn đối với chính sách việc làm, đào tạo và hỗ trợ sinh kế. Người lao động cần có cơ hội được đào tạo lại, nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề khi công việc chịu tác động từ quá trình chuyển đổi xanh.

Thực hiện Nghị quyết số 208/NQ-CP ngày 04/8/2026 của Chính phủ về thực hiện Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026, Bộ Nội vụ đã ban hành kế hoạch triển khai với các nhiệm vụ liên quan đến bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, việc làm, sinh kế và phát triển nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi xanh.

Trong đó, Cục Việc làm được giao xây dựng và triển khai chương trình đào tạo, đào tạo lại, chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ việc làm và sinh kế phục vụ chuyển đổi xanh, ưu tiên người lao động và địa phương chịu tác động lớn, thực hiện trong giai đoạn 2027-2030.

Đây là nhiệm vụ gắn trực tiếp với những thay đổi đang diễn ra trên thị trường lao động. Khi một số ngành, nghề phải thay đổi công nghệ, quy trình sản xuất để đáp ứng yêu cầu về môi trường, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng sẽ giúp người lao động có khả năng thích ứng, tiếp tục tham gia thị trường lao động. Với những địa phương và nhóm lao động chịu tác động lớn hơn, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và sinh kế có ý nghĩa quan trọng trong quá trình thích ứng.

Bên cạnh đó, Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới được giao chủ động tham mưu lãnh đạo Bộ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khi có yêu cầu hoàn thiện chính sách, cơ chế thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển các mô hình kinh tế xanh, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ sinh kế và chuyển đổi hệ thống sản xuất, kinh doanh, trong đó chú ý đến các đối tượng như thanh niên, phụ nữ.

Các nội dung liên quan đến bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được lồng ghép trong chính sách về phát triển thanh niên và bảo đảm bình đẳng giới. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thực tế mỗi nhóm lao động có khả năng tiếp cận cơ hội việc làm, đào tạo và chuyển đổi nghề nghiệp khác nhau.

Đối với thanh niên, việc chuẩn bị kỹ năng cần được thực hiện sớm, từ giáo dục, đào tạo nghề đến hướng nghiệp và kết nối với nhu cầu tuyển dụng. Đối với người lao động đang làm việc, các chương trình đào tạo lại, nâng cao kỹ năng sẽ giúp họ thích ứng với những thay đổi của công việc thay vì phải rời khỏi thị trường lao động khi yêu cầu sản xuất thay đổi.

Về phía doanh nghiệp, việc xác định sớm những vị trí việc làm chịu tác động của chuyển đổi xanh và nhu cầu kỹ năng mới sẽ giúp chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực. Cơ sở đào tạo cũng cần tăng cường cập nhật chương trình, gắn đào tạo với những thay đổi về công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất và nhu cầu thực tế của thị trường.

Chuyển đổi xanh vì vậy không chỉ là quá trình thay đổi phương thức sản xuất, sử dụng tài nguyên hay giảm phát thải mà còn là quá trình chuyển dịch của thị trường lao động. Việc chủ động phát triển kỹ năng, mở rộng cơ hội đào tạo và hoàn thiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp sẽ giúp người lao động thích ứng tốt hơn, đồng thời tạo điều kiện để những cơ hội việc làm mới từ chuyển đổi xanh trở thành cơ hội nghề nghiệp thực tế./.

------------------------------

Ghi chú:

1. https://www.vietnamplus.vn/viec-lam-cho-thanh-nien-co-hoi-tu-chuyen-doi-xanh-va-thach-thuc-tu-ai-post1137020.vnp.

Nguyễn Hiền