Quảng Ninh: Nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương 2 cấp từ nền tảng tổ chức đến chuyển đổi số

Quảng Ninh tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn trong chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả vận hành từ cơ sở

Vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ đòi hỏi tổ chức bộ máy tinh gọn, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, mà còn phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ cán bộ và khả năng tổ chức thực hiện công việc tại cơ sở. Nhận thức rõ yêu cầu đó, Quảng Ninh đã chủ động đổi mới tổ chức bộ máy, công tác cán bộ và phương thức lãnh đạo, tạo nền tảng thích ứng với yêu cầu quản trị địa phương trong giai đoạn mới.

Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh đã triển khai một số mô hình đổi mới công tác cán bộ như bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch HĐND; bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND ở những nơi đủ điều kiện; bố trí cán bộ chủ chốt không phải là người địa phương. Đến đầu nhiệm kỳ 2026-2031, cả 54 xã, phường, đặc khu của thành phố đã thực hiện mô hình bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch HĐND cùng cấp.

Các mô hình này hướng tới tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, nâng cao tính thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và hạn chế tình trạng cục bộ trong công tác cán bộ. Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ nằm ở sự thống nhất về chức danh, mà còn phụ thuộc vào việc thực hiện đúng chức năng của từng cơ quan, bảo đảm chất lượng giám sát, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát quyền lực.

Một kết quả đáng chú ý là việc thực hiện chủ trương bố trí cán bộ lãnh đạo không phải là người địa phương. Trước khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, toàn bộ 13/13 bí thư cấp huyện và gần 95% bí thư đảng ủy cấp xã của Quảng Ninh không phải là người địa phương. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, 100% bí thư đảng ủy xã, phường, đặc khu và chủ nhiệm ủy ban kiểm tra đảng ủy cấp xã được bố trí theo chủ trương cán bộ không phải là người địa phương. Tỷ lệ này ở chức danh chủ tịch HĐND cấp xã đạt hơn 92%

Việc bố trí cán bộ lãnh đạo không phải là người địa phương hướng tới nâng cao tính khách quan trong công tác cán bộ, hạn chế nguy cơ phát sinh cục bộ, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ rèn luyện qua nhiều vị trí công tác, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và nâng cao năng lực quản lý, điều hành.

Ở khu dân cư, mô hình “Dân tin, Đảng cử” được Quảng Ninh triển khai từ năm 2017, góp phần gắn công tác nhân sự bí thư chi bộ với việc bầu trưởng thôn, khu phố, tăng cường sự thống nhất giữa vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng với hoạt động tại cộng đồng. Qua sắp xếp, 1.452 thôn, bản, khu phố được tổ chức lại thành 624 đơn vị. Quy mô địa bàn và yêu cầu quản lý mới cũng đặt ra đòi hỏi cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở, từ năng lực tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách đến khả năng nắm bắt tình hình, vận động nhân dân và giải quyết kịp thời các vấn đề dân sinh.

Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành. Kinh nghiệm đổi mới tổ chức và công tác cán bộ là một trong những cơ sở để Quảng Ninh thích ứng với yêu cầu quản trị mới. Dù vậy, kiện toàn bộ máy mới là điều kiện ban đầu. Khi cấp xã đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn, đội ngũ cán bộ cần có năng lực quản lý, khả năng phối hợp và kỹ năng xử lý công việc tương xứng với trách nhiệm được giao.

Vì vậy, thành phố tiếp tục chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức, nhất là đội ngũ cấp xã; đồng thời định hướng đánh giá cán bộ theo kết quả, tiến độ xử lý nhiệm vụ và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến tổ chức 574 lớp đào tạo, bồi dưỡng cho 38.482 lượt cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có 88 lớp dành cho cấp xã với hơn 10.000 lượt học viên. Cùng với đào tạo, việc tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn trách nhiệm với kết quả thực thi công vụ và kịp thời khắc phục những hạn chế là yêu cầu quan trọng để bộ máy vận hành thực chất, hiệu quả.

Từ nền tảng tổ chức và con người, nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục hoàn thiện quy trình quản lý, điều hành và ứng dụng công nghệ số, bảo đảm công việc được giải quyết thông suốt, thuận tiện ngay từ cơ sở.

Tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ

Xác định chuyển đổi số là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, Quảng Ninh triển khai Kế hoạch số 343/KH-UBND ngày 27/7/2026 về chiến dịch 100 ngày làm việc xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số. Các nhiệm vụ được giao theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả, nhằm tăng cường trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong quá trình thực hiện.

Hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin tiếp tục được củng cố. Đến hết tháng 9/2026, tỷ lệ dân số được phủ sóng 4G đạt 100%, phủ sóng 5G đạt 94%; tỷ lệ hộ gia đình có thuê bao internet băng rộng cố định FTTH đạt 99,74%. Trong 9 tháng năm 2026, tỷ lệ giải quyết hồ sơ trực tuyến đạt 98%, tỷ lệ ban hành văn bản điện tử toàn trình bình quân trong khối cơ quan chính quyền đạt 89,86%.

Những kết quả này tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động hành chính trên môi trường số. Tuy nhiên, để công nghệ thực sự nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh vẫn cần giải quyết những hạn chế trong quá trình khai thác và kết nối các hệ thống. Tại một số xã, phường, đặc khu, thiết bị đầu cuối chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật; việc đầu tư, thay thế thiết bị còn chậm. Một số phần mềm chưa liên thông, dữ liệu chưa được chia sẻ đầy đủ, ảnh hưởng đến khả năng tự động điền, xác thực và tái sử dụng thông tin khi giải quyết thủ tục hành chính.

Khi các hệ thống chưa kết nối đồng bộ, cán bộ phải thao tác trên nhiều nền tảng, trong khi dữ liệu sẵn có chưa được khai thác hiệu quả. Điều này làm giảm khả năng tự động hóa quy trình, đồng thời có thể khiến người dân, doanh nghiệp phải cung cấp lại thông tin hoặc thực hiện thêm những bước không cần thiết. Vì vậy, tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số cần gắn trực tiếp với cải cách thủ tục hành chính, thay vì chỉ tập trung hoàn thành việc đầu tư hạ tầng hay đưa phần mềm vào sử dụng.

Trước hết là nâng cấp thiết bị tại cơ sở, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định; đồng thời chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu, tăng cường kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đơn vị, ưu tiên sử dụng nền tảng dùng chung để hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp. Việc chuyển các hệ thống thông tin lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia cũng cần được phối hợp chặt chẽ về kỹ thuật, nguồn lực và lộ trình, bảo đảm tính liên tục, an toàn dữ liệu và không làm gián đoạn hoạt động giải quyết công việc.

Cùng với đó, cần rà soát, đơn giản hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính, nhất là những thủ tục có tần suất thực hiện cao, liên quan trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp. Dữ liệu đã có cần được khai thác, tái sử dụng hiệu quả để giảm thành phần hồ sơ, hạn chế yêu cầu cung cấp lại thông tin và rút ngắn thời gian xử lý. Kết quả chuyển đổi số vì vậy cần được đánh giá bằng những thay đổi cụ thể như tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn, thời gian xử lý công việc, mức độ thuận tiện khi sử dụng dịch vụ công và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Cùng với hạ tầng và dữ liệu, yếu tố con người có vai trò quan trọng trong bảo đảm chuyển đổi số đi vào thực chất. Cán bộ, công chức cấp xã cần được bồi dưỡng kỹ năng số, khả năng khai thác dữ liệu và xử lý công việc trên môi trường điện tử; người dân cần được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số thiết yếu. Đồng thời, các điểm nghẽn phải được theo dõi, xử lý thường xuyên, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị để bảo đảm hiệu quả chuyển đổi số được duy trì sau khi chiến dịch 100 ngày kết thúc.

Để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, Quảng Ninh cần tiếp tục gắn kiện toàn tổ chức với nâng cao năng lực đội ngũ và hoàn thiện hạ tầng, dữ liệu số. Hiệu quả không chỉ được thể hiện ở bộ máy tinh gọn hay hệ thống công nghệ hiện đại, mà quan trọng hơn là công việc được giải quyết thông suốt, trách nhiệm thực thi công vụ được nâng cao, thời gian và chi phí của người dân, doanh nghiệp được giảm thiểu./.

Mai Ngọc