Phát triển kinh tế xanh - trụ cột sinh kế bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Sơn La

Bám sát các Nghị quyết của Đảng, tỉnh Sơn La đã lựa chọn con đường phát triển dựa trên cơ cấu lại kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, xác định hai trụ cột then chốt: phát triển nông nghiệp theo hướng nông nghiệp sạch, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát huy lợi thế văn hóa, cảnh quan và nông nghiệp đặc trưng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch nông thôn, du lịch trải nghiệm, qua đó vừa tạo sinh kế, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc. Thực tiễn cho thấy, khi sinh kế của đồng bào DTTS được gắn với chuỗi giá trị nông nghiệp - du lịch bền vững, người dân không chỉ thoát nghèo mà còn trở thành chủ thể bảo vệ rừng, bảo vệ tài nguyên, giữ gìn biên cương. Đây chính là nền tảng quan trọng để lực lượng Bộ đội Biên phòng phối hợp cùng địa phương xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc nơi tuyến đầu Tổ quốc. Khi đời sống được nâng lên, niềm tin của Nhân dân được củng cố, thì nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia sẽ có nền tảng vững chắc từ cơ sở.

Những kết quả trong phát triển vùng đồng bào DTTS mà tỉnh Sơn La đạt được trong thời gian qua là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của hướng đi này: hàng chục nghìn héc-ta cây trồng áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp tốt; hàng trăm mã số vùng trồng, chuỗi cung ứng nông sản an toàn; hàng trăm sản phẩm OCOP, nhiều sản phẩm được bảo hộ trong và ngoài nước; nông sản Sơn La đã có mặt tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đặc biệt, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu liên tiếp được vinh danh là điểm đến thiên nhiên hàng đầu châu Á và thế giới.

Điều đáng chú ý là những sản phẩm này không phải “sáng tạo mới”, mà là những giá trị đã tồn tại từ lâu trong đời sống. Sự thay đổi nằm ở cách nhìn, từ sản phẩm tự tiêu dùng sang hàng hóa có giá trị, từ văn hóa đời sống sang văn hóa kinh tế. Văn hóa của đồng bào DTTS đang bước ra khỏi không gian bảo tồn tĩnh để tham gia vào đời sống kinh tế một cách chủ động. Đây không phải là sự thương mại hóa đơn thuần, mà là một cách phát triển mới - nơi bản sắc, môi trường và sinh kế gắn chặt với nhau.

Du lịch cộng đồng góp phần tạo sinh kế bền vững cho các vùng đồng bào dân tộc thiểu số. (Ảnh: minh hoạ)

Kinh tế xanh, xét đến cùng, không chỉ là câu chuyện của năng lượng tái tạo hay giảm phát thải, mà là một mô hình phát triển dựa trên sự cân bằng giữa con người, môi trường và sinh kế. Trong mô hình đó, văn hóa vốn từng được đặt trong “khung bảo tồn” đang dần bước ra như một nguồn lực thực sự.

Tuy nhiên, trong hành trình phát triển kinh tế xanh, tỉnh Sơn La cũng như nhiều vùng DTTS khác trên cả nước vẫn còn nhiều hạn chế: kết cấu hạ tầng nông thôn chưa đồng bộ; giao thông kết nối liên vùng, liên khu vực du lịch còn khó khăn; thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao; thiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn hoàn chỉnh cho nông nghiệp xanh và du lịch sinh thái. Đây là những vấn đề nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm giảm sức cạnh tranh của vùng DTTS trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, hơn hết, những vấn đề này trực tiếp ảnh hưởng đến sinh kế, chất lượng sống và khả năng tham gia phát triển của người dân vùng khó khăn.

Để phát triển kinh tế xanh gắn với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và du lịch sinh thái, trong giai đoạn tới tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục tập trung thực hiện các giải pháp: Trước hết, địa phương sẽ tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, tập trung thực hiện hiệu quả các đề án, chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản. Đồng thời, phát triển kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh; tăng cường liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp chế biến, du lịch và dịch vụ.

Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo; tăng cường quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên đất, nước và rừng; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nông nghiệp, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung gắn với công nghiệp chế biến sâu. Cùng với đó là phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, trọng tâm là Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, kết hợp bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông; cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và thu hút các nguồn lực xã hội, tạo động lực cho phát triển kinh tế xanh theo hướng bền vững./.

Nguyễn Doanh