Sơn La bứt phá trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững

Tỉnh Sơn La tập trung chỉ đạo quyết liệt Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành chủ trì các dự án, tiểu dự án thành phần.

Chỉ đạo sát sao, điều hành quyết liệt, bám sát thực tiễn

Ngay sau khi Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững, tỉnh Sơn La đã chủ động, kịp thời ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế điều hành và hướng dẫn triển khai tại địa phương. Các văn bản được ban hành cơ bản đầy đủ, thống nhất với Trung ương, đảm bảo đúng thẩm quyền, tạo điều kiện thuận lợi cho các cấp, các ngành trong quá trình tổ chức thực hiện.

Công tác chỉ đạo, điều hành và phân cấp trong quản lý các Chương trình được các cấp, các ngành nghiêm túc thực hiện. Các sở, ban, ngành cấp tỉnh, các cơ quan thường trực Chương trình MTQG, UBND các huyện, thành phố (cũ) và các đơn vị có liên quan tăng cường trao đổi, phối hợp hỗ trợ trong quá trình thực hiện nhằm kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc hoặc đề xuất biện pháp giải quyết với cấp trên đối với những vấn đề vượt thẩm quyền. UBND tỉnh giao trách nhiệm cụ thể cho các ngành chủ trì thực hiện các dự án, tiểu dự án thành phần của Chương trình; phân công nhiệm vụ cho các sở, ban, ngành cấp tỉnh hỗ trợ, đỡ đầu cho các xã đặc biệt khó khăn, các xã phấn đấu nông thôn mới.

Công tác phối hợp trong tổ chức thực hiện Chương trình của các cấp, các ngành tương đối chặt chẽ và đi vào nề nếp; công tác thông tin báo cáo được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ. Việc thực hiện các dự án, tiểu dự án thành phần của Chương trình trên địa bàn tỉnh đã bám sát các quy định hiện hành; các nội dung nhiệm vụ được triển khai hướng tới việc đạt các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình; việc bố trí nguồn lực đảm bảo theo nguyên tắc, tiêu chí, định mức quy định tại các nghị quyết của HĐND tỉnh.

Trong bối cảnh thực hiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Ban Chỉ đạo Chương trình MTQG đã ban hành văn bản hướng dẫn kiện toàn Ban Chỉ đạo và Ban Quản lý Chương trình cấp xã, đảm bảo hoạt động thông suốt sau sắp xếp đơn vị hành chính, không để gián đoạn trong quá trình triển khai.

Nhờ làm tốt công tác chỉ đạo, điều hành, việc triển khai Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững tại Sơn La diễn ra bài bản, đồng bộ và gắn với điều kiện thực tiễn của địa phương; tạo niềm tin, sự đồng thuận trong Nhân dân các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Kết quả giảm nghèo rõ nét, nhiều chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch

Giai đoạn 2021–2025 đánh dấu bước chuyển biến đáng ghi nhận trong công tác giảm nghèo của Sơn La. Tỉnh đã cụ thể hóa các mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình MTQG thành kế hoạch chi tiết đến từng xã, phường, đảm bảo thống nhất phương châm “đầy đủ – đồng bộ – hiệu quả”.

Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm bình quân 3,59%/năm, vượt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV (giảm 3%/năm). Đến cuối năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo còn 10,89%, dự kiến đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm còn khoảng 8%.

Đối với vùng đồng bào DTTS, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,51%/năm, góp phần rút ngắn chênh lệch phát triển giữa các vùng. Đáng chú ý, tại các huyện nghèo cũ, tỷ lệ hộ nghèo giảm 4–5%/năm; đã có 4 huyện thoát nghèo gồm: Mường La, Bắc Yên, Vân Hồ và Thuận Châu.

Từ nguồn kinh phí của Chương trình, nhiều mô hình dự án đã mang lại hiệu quả thiết thực, giúp người dân trên địa bàn tỉnh vươn lên thoát nghèo.

Nhiều mục tiêu cụ thể đạt và vượt kế hoạch như: trung bình hằng năm kết nối, tư vấn việc làm cho 22.750 lao động, đạt và vượt mục tiêu hỗ trợ 20.000 lao động/năm; giai đoạn 2021–2024 đã đào tạo nghề cho 13.155 lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo và vùng khó khăn; dự kiến năm 2025 hoàn thành mục tiêu 16.000 lao động; 100% cán bộ các cấp được tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng triển khai Chương trình.

Kết quả giải quyết mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản: Về việc làm, 100% người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo có nhu cầu được tư vấn, hỗ trợ tìm việc làm. Về y tế, 100% người nghèo, cận nghèo được cấp thẻ BHYT theo quy định; tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em giảm còn 26%. Về giáo dục – đào tạo, bảo đảm trẻ em nghèo được đến trường đúng độ tuổi; 100% lao động có nhu cầu được hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề. Về nhà ở, tỷ lệ thiếu hụt chất lượng nhà ở của hộ nghèo giảm xuống 17,1%, của hộ cận nghèo còn 8,78%; diện tích nhà ở bình quân từng bước tăng lên. Về thông tin, 95% hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ tiếp cận dịch vụ viễn thông, internet; 74% hộ tại huyện nghèo được tiếp cận thông tin về chính sách, mô hình giảm nghèo. Những kết quả này không chỉ nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân, mà còn tạo tiền đề quan trọng để Sơn La thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Bên cạnh những kết quả tích cực, Sơn La vẫn đối mặt một số khó khăn trong triển khai Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững. Việc phê duyệt Chương trình ở cấp Trung ương còn chậm, nhiều nội dung mới, phức tạp; văn bản hướng dẫn ban hành không đồng bộ; một số chính sách thay đổi liên tục, yêu cầu địa phương phải điều chỉnh nhiều lần.

Vốn phân bổ chi tiết đến từng dự án, tiểu dự án khiến địa phương thiếu tính chủ động trong điều hành, trong khi mô hình chính quyền hai cấp khiến việc phân bổ vốn phụ thuộc vào kỳ họp HĐND, dẫn đến chậm tiến độ một số hạng mục. Các mô hình giảm nghèo phát triển chưa đa dạng, số lượng còn ít; việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế.

Để nâng cao hiệu quả trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Sơn La kiến nghị Chính phủ xem xét tích hợp các Chương trình MTQG theo hướng tinh gọn, tập trung, không chồng chéo; phân bổ vốn theo tổng mức, không chi tiết từng tiểu dự án; tiếp tục ưu tiên ngân sách Trung ương cho tỉnh miền núi, biên giới và không yêu cầu đối ứng. Đồng thời, đề nghị sớm ban hành chuẩn nghèo và tiêu chí xác định xã nghèo giai đoạn 2026 - 2030 để tỉnh chủ động xây dựng kế hoạch.

Với quyết tâm chính trị cao, sự linh hoạt trong chỉ đạo, tinh thần đồng thuận của Nhân dân và sự hỗ trợ của Trung ương, Sơn La đã tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025. Những kết quả đạt được là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục phấn đấu giảm nghèo đa chiều, toàn diện hơn; hướng tới nâng cao đời sống Nhân dân và thu hẹp khoảng cách phát triển trong giai đoạn 2026 - 2030./.

Hồng Phượng