Nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Tây Ninh

Từ khóa: Cán bộ, công chức cấp xã; chính quyền số; dịch vụ công trực tuyến; năng lực số; sáp nhập đơn vị hành chính; tỉnh Tây Ninh.

Abstract: This study examines the importance of enhancing the digital competence of commune-level cadres and civil servants in Tay Ninh Province, particularly in the context of the merger of commune-level administrative units effective July 1, 2025. Based on key policy documents, including Resolution No. 57-NQ/TW, Plan No. 10-KH/TU, Resolution No. 24/NQ-HĐND, and Scheme No. 1330/ĐA-UBND for the 2025–2030 period, the study analyzes the impacts of expanded administrative boundaries, population growth, and database integration on the operation of grassroots digital government. It clarifies the five pillars of digital competence, assesses practical barriers, and proposes solutions to build a streamlined and modern workforce of commune-level cadres and civil servants capable of meeting the demands of local governance.

Keywords: Commune-level cadres and civil servants; digital government; online public services; digital competence; administrative unit mergers; Tay Ninh Province.

Tỉnh ủy Tây Ninh tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW quý III/2026 và phương hướng, nhiệm vụ đến cuối năm 2026.

Mở đầu

Tỉnh Tây Ninh mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Tây Ninh cũ và tỉnh Long An theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội, có diện tích 8.536,44 km² và dân số 3.254.170 người, trung tâm hành chính đặt tại phường Long An. Theo Nghị quyết số 1682/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tỉnh có 96 đơn vị hành chính cấp xã (82 xã, 14 phường) với 3.328 cán bộ, công chức (CBCC) cấp xã. Trong mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, việc nâng cao năng lực số cho CBCC cấp xã trở thành nhiệm vụ then chốt.

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số toàn diện và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, xây dựng Chính phủ số và chính quyền số địa phương là nhiệm vụ chiến lược cấp thiết nhằm nâng cao hiệu năng quản trị công, tối ưu hóa nguồn lực hành chính và tạo sự đột phá trong chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Xu thế này đòi hỏi sự thay đổi căn bản từ mô hình quản lý thủ công truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu số (Data-driven Governance) và liên thông hạ tầng công nghệ.

Cụ thể hóa các mục tiêu chiến lược của Đảng và Nhà nước ta, nhiều văn bản định hướng vĩ mô đã được ban hành, gồm: Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp 4.0; Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 15/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Các văn bản này nhấn mạnh nhân tố nguồn nhân lực số là cốt lõi bảo đảm thành công của chuyển đổi số khu vực công.

Cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Tây Ninh đã ban hành Kế hoạch số 10-KH/TU ngày 18/8/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 24/NQ-HĐND ngày 30/9/2025 của HĐND tỉnh thông qua Đề án đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030; Đề án số 1330/ĐA-UBND ngày 22/9/2025 của UBND tỉnh… Địa phương đã xác định các chỉ tiêu: tỷ lệ CBCC cấp cơ sở được bồi dưỡng kỹ năng số căn bản đạt từ 80% (2025), từ 90% (2030) và 100% (2035); tỷ lệ CBCC làm chủ kỹ năng số, ứng dụng công nghệ trong quản lý điều hành đạt 80% (2025), từ 90% (2030) và 100% (2035).

Từ ngày 01/07/2025, việc chính thức triển khai sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã tại tỉnh Tây Ninh không chỉ làm gia tăng quy mô diện tích, dân số và khối lượng hồ sơ giao dịch công tại Bộ phận một cửa cấp xã mới, mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách về tích hợp, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu công dân, đất đai, tư pháp. Trong bối cảnh tinh giảm định biên, áp lực công việc trên từng CBCC tăng lên đáng kể. Nếu CBCC cấp xã không nhanh chóng nâng cao năng lực số để xử lý công việc trực tuyến, hiện tượng nghẽn mạng công vụ và chậm trễ hồ sơ là khó tránh khỏi.

Từ thực tiễn đó, bài viết nghiên cứu tầm quan trọng và giải pháp nâng cao năng lực số cho đội ngũ CBCC cấp xã đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 02 cấp tại tỉnh Tây Ninh, góp phần bổ sung luận cứ khoa học giúp địa phương vận hành thông suốt bộ máy chính quyền cơ sở sau sáp nhập.

1. Khung năng lực số của cán bộ, công chức cấp xã trong giai đoạn hiện nay

Năng lực số của CBCC cấp xã là sự tích hợp giữa kiến thức, kỹ năng, tư duy và thái độ ứng xử chuẩn mực trên môi trường số nhằm thực thi công vụ hiệu quả và phục vụ người dân tối ưu. Tiếp cận từ Khung DigComp 2.2 và thực tiễn quản lý hành chính Việt Nam, năng lực số CBCC cấp xã gồm 5 trụ cột:

Một là, năng lực vận hành phần mềm công vụ và hạ tầng số: Thao tác nhuần nhuyễn hệ thống iOffice, phần mềm Một cửa điện tử, chữ ký số chuyên dùng, họp trực tuyến và các ứng dụng dùng chung của tỉnh.

Hai là, năng lực quản trị và khai thác dữ liệu số liên thông: Truy xuất, đối soát, cập nhật dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID), đất đai, hộ tịch, bảo hiểm xã hội bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”.

Ba là, năng lực tương tác và hướng dẫn dịch vụ công số: Giao tiếp công vụ trực tuyến, xử lý phản ánh kiến nghị và hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến (DVCTT) toàn trình.

Bốn là, năng lực bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng: Tuân thủ quy định bảo vệ bí mật nhà nước trên không gian mạng, phòng chống mã độc, bảo mật dữ liệu cá nhân của công dân.

Năm là, năng lực tư duy đổi mới và giải quyết vấn đề số: Cải tiến, đơn giản hóa quy trình hành chính, áp dụng giải pháp công nghệ để rút ngắn thời gian giải quyết công việc.

2. Tầm quan trọng của nâng cao năng lực số cán bộ, công chức cấp xã sau sáp nhập

Tầm quan trọng của nâng cao năng lực số cho CBCC cấp xã tại Tây Ninh từ sau ngày 01/07/2025 thể hiện qua 05 phương diện:

Thứ nhất, nâng cao năng lực số là giải pháp cốt lõi giải quyết bài toán gia tăng khối lượng công việc sau sáp nhập. Sau sáp nhập, quy mô dân số quản lý tăng gấp 1,5 đến 2 lần trong khi định biên tinh giản. Thành thạo kỹ năng số giúp công chức tự động hóa quy trình, xử lý hồ sơ điện tử nhanh chóng, ngăn ngừa tồn đọng hồ sơ tại Bộ phận một cửa.

Thứ hai, nâng cao năng lực số giúp bảo đảm tính chính xác khi tích hợp cơ sở dữ liệu địa phương. Sáp nhập các xã đòi hỏi chuẩn hóa lại toàn bộ hệ thống dữ liệu đất đai, hộ tịch, dân cư. Cán bộ, công chức có năng lực số cao sẽ thực hiện đối soát, làm sạch dữ liệu chính xác, tránh sai lệch thông tin khi chuyển đổi giấy tờ cho dân.

Thứ ba, nâng cao năng lực số trực tiếp bảo đảm chất lượng dịch vụ công trực tuyến và sự hài lòng của công dân. Khi khoảng cách địa lý đến trung tâm hành chính xã mới tăng lên, năng lực số của công chức giúp người dân giải quyết thủ tục tại nhà qua DVCTT toàn trình, giảm chi phí đi lại.

Thứ tư, nâng cao năng lực số tạo động lực lan tỏa chuyển đổi số đến cộng đồng. Cán bộ, công chức am hiểu công nghệ sẽ dẫn dắt Tổ công nghệ số cộng đồng, tuyên truyền người dân đăng ký VNeID mức 2, thanh toán không dùng tiền mặt và tham gia sàn thương mại điện tử.

Thứ năm, nâng cao năng lực số tăng cường khả năng phòng thủ an ninh mạng tại tuyến đầu hành chính. Giúp bảo vệ an toàn hệ thống dữ liệu nhà nước và bí mật thông tin công dân trước các nguy cơ tấn công mạng.

3. Đánh giá thực trạng và rào cản năng lực số cán bộ, công chức cấp xã từ ngày 01/07/2025 đến nay

Từ sau ngày 01/07/2025, 100% xã mới được cấp tài khoản iOffice đồng bộ và chữ ký số. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành bộc lộ một số rào cản:

Một là, bỡ ngỡ và áp lực khi thao tác phần mềm tích hợp: Sự cố lệch dòng dữ liệu hoặc trùng lặp thông tin khiến công chức mất nhiều thời gian xử lý thủ công.

Hai là, sự phân hóa trình độ công nghệ giữa các nhóm cán bộ: CBCC trẻ thích ứng nhanh, trong khi một số CBCC lâu năm hoặc chuyên trách công tác Đảng, đoàn thể còn lúng túng khi thao tác văn bản điện tử.

Ba là, chương trình bồi dưỡng chưa cập nhật kịp thời quy trình sau sáp nhập: Thiếu các lớp tập huấn chuyên sâu về quản trị dữ liệu hợp nhất và xử lý tình huống phát sinh.

Bốn là, hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng đồng bộ: Một số xã biên giới còn thiếu máy tính cấu hình cao, máy quét hồ sơ và đường truyền internet chưa ổn định.

4. Giải pháp nâng cao năng lực số cho cán bộ, công chức cấp xã tại tỉnh Tây Ninh

Thứ nhất, rà soát và chuẩn hóa Khung năng lực số theo vị trí việc làm sau sáp nhập. Ban hành Bộ tiêu chí năng lực số phù hợp đặc thù địa bàn xã mới, sử dụng làm thước đo đánh giá và quy hoạch cán bộ.

Thứ hai, đổi mới nội dung và hình thức bồi dưỡng kỹ năng số. Chuyển mạnh sang huấn luyện thực chiến, diễn tập xử lý tình huống trên phần mềm tích hợp và đẩy mạnh học tập trực tuyến (e-Learning).

Thứ ba, thí điểm Mô hình “Xã thông minh - Công chức số” gắn với đánh giá KPIs. Đánh giá hiệu quả công vụ dựa trên tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến đúng hạn và mức độ hài lòng của công dân.

Thứ tư, hiện đại hóa hạ tầng số và thành lập Mạng lưới hỗ trợ kỹ thuật CNTT. Đầu tư trang thiết bị cho Bộ phận một cửa và thành lập Tổ hỗ trợ công nghệ thông tin lưu động để kịp thời xử lý sự cố phần mềm.

Thứ năm, xây dựng văn hóa số công vụ và thực hiện chính sách đãi ngộ. Khen thưởng sáng kiến cải cách hành chính số và đề xuất phụ cấp ưu đãi cho cán bộ kiêm nhiệm công nghệ thông tin tại xã biên giới, xã có địa bàn rộng.

Kết luận

Nâng cao năng lực số cho CBCC cấp xã tại Tây Ninh hiện nay không chỉ là giải pháp cấp bách xử lý thách thức sau sáp nhập, mà còn là bước đi chiến lược mang tính nền tảng. Năng lực số giúp CBCC cơ sở tối ưu hóa quy trình làm việc và phục vụ người dân tốt hơn. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh cùng việc thực hiện đồng bộ các giải pháp, đội ngũ CBCC cấp xã sẽ làm chủ công nghệ, đưa chính quyền cơ sở vận hành hiệu quả, tinh gọn và hiện đại, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Đề án 1330/ĐA-UBND của tỉnh./.

----------------------------------------

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Chính trị (2019), Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

2. Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tây Ninh (2025), Kế hoạch số 10-KH/TU ngày 18/8/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tây Ninh về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

3. Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

4. Dương Quốc Chính (2025), Định hình và phát triển năng lực cốt lõi của đội ngũ công chức cấp xã trong kỷ nguyên chuyển đổi số, Tạp chí Quản lý nhà nước, số 336.

5. Đoàn Văn Xê và cộng sự (2025), Nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ số cho cán bộ, công chức trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn hiện nay, Đề tài cấp cơ sở.

6. Gil-García, J. R., Dawes, S. S., & Pardo, T. A. (2018), Digital government and public management research: finding new ways to study 21st century government, Public Management Review, 20(5), 633-646.

7. Hoàng Mai (2017), Thách thức đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, Tạp chí Lý luận Chính trị, số 11.

8. Hoàng Mai (2024), Yêu cầu bồi dưỡng công chức hành chính trong bối cảnh xây dựng chính phủ số, Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 4.

9. Hội đồng nhân dân tỉnh Tây Ninh (2025), Nghị quyết số 24/NQ-HĐND ngày 30/9/2025 thông qua Đề án thực hiện đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2025 - 2030.

10. Mergel, I., Edelmann, N., & Haug, N. (2019), Defining digital transformation: Results from expert interviews, Government Information Quarterly, 36(4), 101385.

11. Nguyễn Tiến Hùng (2017), Phát triển khung năng lực của đội ngũ công chức, viên chức trong hệ thống hành chính, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.

12. OECD (2021), The Path to Becoming a Data-Driven Public Sector, OECD Digital Government Studies, OECD Publishing, Paris.

13. Phan Hoàng Ngọc Anh, Nguyễn Trần Phú Thịnh (2024), Phát triển đội ngũ cán bộ, công chức trong bối cảnh chuyển đổi số: Thực tiễn và giải pháp, Tạp chí Khoa học Quản lý Việt Nam, số 8.

14. Thủ tướng Chính phủ (2020), Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

15. Thủ tướng Chính phủ (2021), Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 15/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030.

16. Triệu Thu Hương, Nguyễn Thị Yến (2023), Phát triển năng lực số cho nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số, Tạp chí Ngân hàng, số 15.

17. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025), Nghị quyết số 1682/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Tây Ninh năm 2025.

18. Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh (2025), Đề án số 1330/ĐA-UBND ngày 22/9/2025 về thực hiện đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030.

19. van Laar, E., van Deursen, A. J., van Dijk, J. A., & de Haan, J. (2017), The relation between 21st-century skills and digital skills: A systematic literature review, Computers in Human Behavior, 72, 577-588.

20. Vuorikari, R., Kluzer, S., & Punie, Y. (2022), DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens, Publications Office of the European Union, Luxembourg.

ThS Võ Đình Nguyên Hạnh, ThS Mai Đăng Hải - Trường Chính trị tỉnh Tây Ninh