Ninh Bình: Kiện toàn đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng hoạt động sau sắp xếp thôn, tổ dân phố

Cán bộ thôn, tổ dân phố cần phát huy vai trò cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở sau sắp xếp.

Tinh gọn tổ chức, đổi mới hoạt động ở khu dân cư

Sau khi thực hiện sắp xếp, tỉnh Ninh Bình còn 1.753 thôn, tổ dân phố, gồm 1.249 thôn và 504 tổ dân phố, giảm 2.729 đơn vị so với trước đây, tương ứng tỷ lệ giảm 60,89%. Đây là kết quả quan trọng trong quá trình kiện toàn tổ chức ở cơ sở, góp phần khắc phục tình trạng chia nhỏ, manh mún về quy mô khu dân cư, tạo điều kiện tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý.

Việc tổ chức lại thôn, tổ dân phố được đặt trong yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Khi địa giới hành chính cấp xã được sắp xếp, quy mô và phạm vi quản lý của chính quyền cơ sở có nhiều thay đổi, đòi hỏi tổ chức cộng đồng dân cư cũng phải được điều chỉnh tương ứng. Các thôn, tổ dân phố có quy mô phù hợp hơn sẽ tạo thuận lợi cho việc tập trung sự lãnh đạo của chi bộ, phát huy vai trò của ban công tác mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội, nâng cao khả năng huy động sức dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những tác động đáng chú ý của quá trình sắp xếp là giảm đáng kể số lượng người hoạt động không chuyên trách và người trực tiếp tham gia công việc tại thôn, tổ dân phố. Theo tính toán, toàn tỉnh giảm khoảng 21.760 người; kinh phí ngân sách dành cho hoạt động của thôn, tổ dân phố giảm gần 780 tỷ đồng mỗi năm, tính theo mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng. Nguồn lực tiết kiệm được tạo điều kiện để địa phương cơ cấu lại đội ngũ, tập trung hỗ trợ những người tiếp tục đảm nhiệm công việc ở khu dân cư.

Bên cạnh những thuận lợi, quá trình sắp xếp cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm. Một bộ phận người dân còn tâm lý lưu luyến tên gọi, địa giới và truyền thống của thôn, tổ dân phố cũ. Ở những địa bàn có quy mô dân số lớn, việc duy trì sự gắn kết cộng đồng, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của từng hộ gia đình đòi hỏi phương thức hoạt động linh hoạt hơn. Ngoài ra, việc sắp xếp có thể phát sinh tình trạng dôi dư nhà văn hóa, khu thể thao hoặc gây áp lực về cơ sở vật chất tại những địa bàn có số lượng người tham gia sinh hoạt cộng đồng tăng lên.

Trước yêu cầu đó, Ninh Bình xác định công tác thông tin, tuyên truyền phải được thực hiện thường xuyên, với sự tham gia của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ mục đích, ý nghĩa của việc sắp xếp; lợi ích của tinh gọn tổ chức, giảm chi ngân sách, nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư cơ sở hạ tầng. Qua đó, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, giúp người dân hiểu rằng việc thay đổi tên gọi, địa giới không làm mất đi những giá trị văn hóa, truyền thống và tình cảm gắn bó của cộng đồng dân cư.

Cùng với tuyên truyền, tỉnh chú trọng rà soát, hoàn thiện các quy định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố; hướng dẫn các xã, phường kiện toàn tổ chức, bố trí nhân sự và giải quyết những vấn đề phát sinh sau sắp xếp. Đây là điều kiện quan trọng để các đơn vị mới nhanh chóng ổn định, duy trì hoạt động liên tục, không để thay đổi tổ chức ảnh hưởng đến công việc thường xuyên và quyền lợi chính đáng của người dân.

Kiện toàn đội ngũ, nâng cao chất lượng hoạt động ở cơ sở

Sau sắp xếp, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh Ninh Bình quan tâm là kiện toàn đội ngũ người hoạt động không chuyên trách và người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn, rõ trách nhiệm, phù hợp với quy mô và yêu cầu nhiệm vụ mới. Việc bố trí nhân sự không chỉ căn cứ vào số lượng chức danh mà còn chú trọng tiêu chuẩn, năng lực, uy tín và khả năng vận động Nhân dân của từng người.

Theo đó, tại mỗi thôn, tổ dân phố bố trí tối đa 3 chức danh người hoạt động không chuyên trách, gồm: bí thư chi bộ; trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố; trưởng ban công tác mặt trận. Cùng với đó là 6 chức danh người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố, gồm: phó trưởng thôn, phó tổ trưởng tổ dân phố; phó bí thư chi bộ; chi hội trưởng chi hội nông dân, phụ nữ, cựu chiến binh và bí thư chi đoàn thanh niên.

Việc xác định cụ thể các chức danh nhằm bảo đảm duy trì hoạt động của hệ thống chính trị tại khu dân cư, đồng thời tránh tình trạng tổ chức cồng kềnh, phân tán trách nhiệm. Tỉnh khuyến khích thực hiện kiêm nhiệm giữa các chức danh khi có đủ điều kiện, phù hợp với năng lực của cán bộ và yêu cầu thực tiễn. Qua đó, vừa sử dụng hiệu quả đội ngũ hiện có, vừa bảo đảm công việc tại cơ sở được triển khai thông suốt.

Cùng với kiện toàn tổ chức, Ninh Bình quan tâm điều chỉnh mức phụ cấp, hỗ trợ theo hướng phù hợp hơn với khối lượng nhiệm vụ và quy mô địa bàn sau sắp xếp. Đối với các thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên, các địa bàn trọng điểm về quốc phòng, khu vực biên giới và thôn đặc biệt khó khăn, mức phụ cấp dự kiến đối với bí thư chi bộ và trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là 3 lần mức lương cơ sở/tháng; trưởng ban công tác mặt trận là 2 lần mức lương cơ sở/tháng.

Đối với các thôn, tổ dân phố còn lại, bí thư chi bộ và trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố được hưởng mức phụ cấp 2,5 lần mức lương cơ sở/tháng; trưởng ban công tác mặt trận hưởng 1,5 lần mức lương cơ sở/tháng. Các mức phụ cấp này bao gồm cả kinh phí hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội.

Đối với người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố, mức hỗ trợ cũng được điều chỉnh theo từng nhóm địa bàn. Trong đó, phó trưởng thôn, phó tổ trưởng tổ dân phố tại các địa bàn có quy mô lớn và thuộc diện ưu tiên được hỗ trợ 1,2 lần mức lương cơ sở/tháng; các chức danh phó bí thư chi bộ, chi hội trưởng các chi hội và bí thư chi đoàn được hỗ trợ 0,4 lần mức lương cơ sở/tháng. Tại các địa bàn còn lại, mức hỗ trợ tương ứng là 1 lần và 0,3 lần mức lương cơ sở/tháng.

Theo tính toán, kinh phí địa phương dành để hỗ trợ những người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố dự kiến khoảng 170 tỷ đồng mỗi năm, tính theo mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026. Việc điều chỉnh chế độ, chính sách góp phần động viên đội ngũ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại khu dân cư, tạo điều kiện để cán bộ yên tâm công tác, nâng cao trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh chế độ đãi ngộ, tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ thông qua việc quy định tiêu chuẩn đối với từng chức danh. Đối với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, yêu cầu đặt ra không chỉ là phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín và được Nhân dân tín nhiệm mà còn phải có năng lực tổ chức, kinh nghiệm vận động quần chúng và khả năng triển khai hiệu quả các nhiệm vụ của cộng đồng dân cư.

Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới phương thức hoạt động của chính quyền địa phương 02 cấp, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin được xác định là một trong những tiêu chí quan trọng. Người đảm nhiệm chức danh trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố cần có khả năng soạn thảo văn bản, sử dụng phần mềm quản lý, hệ thống thông tin phục vụ hoạt động của chính quyền cấp xã và các ứng dụng điện tử liên quan. Tỉnh ưu tiên lựa chọn người có trình độ học vấn tốt nghiệp trung học phổ thông, trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên phù hợp với yêu cầu công việc.

Đối với địa bàn miền núi, vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số, vùng bãi ngang ven biển còn khó khăn về nhân sự, UBND cấp xã được xem xét, quyết định việc bố trí phù hợp với tình hình thực tế, nhưng phải bảo đảm người được lựa chọn có uy tín, năng lực vận động Nhân dân và khả năng hoàn thành nhiệm vụ.

Công tác kiện toàn các chức danh được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm tính liên tục, ổn định trong hoạt động của khu dân cư. Đối với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, UBND cấp xã chỉ định người đảm nhiệm chức danh lâm thời trên cơ sở chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy cấp xã để điều hành hoạt động cho đến khi tổ chức bầu cử. Thời gian đảm nhiệm chức danh lâm thời không quá 6 tháng kể từ ngày có quyết định. Nhiệm kỳ trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố được thống nhất 5 năm, tính từ ngày 01/7/2026, kể cả đối với những thôn, tổ dân phố không thực hiện sắp xếp.

Đối với những người hoạt động không chuyên trách thôi đảm nhiệm chức danh do sắp xếp, tỉnh thực hiện chính sách nghỉ việc theo quy định tại Nghị định số 154/2025/NĐ-CP của Chính phủ, bảo đảm quyền lợi và hạn chế những tác động đến thu nhập, tâm tư của người phải nghỉ việc.

Cùng với kiện toàn đội ngũ, tỉnh chú trọng rà soát, bố trí và sử dụng hiệu quả hệ thống nhà văn hóa, khu thể thao và các thiết chế văn hóa ở khu dân cư. UBND các xã, phường có trách nhiệm kiểm kê cơ sở vật chất, tài sản công để xây dựng phương án quản lý, sử dụng phù hợp, tránh lãng phí. Những nhà văn hóa cũ vẫn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của cộng đồng tiếp tục được khai thác; các công trình dôi dư hoặc không còn phù hợp được xem xét điều chuyển, sử dụng vào mục đích công cộng khác hoặc xử lý theo quy định.

Các lực lượng hoạt động tại cơ sở như thôn, tổ đội trưởng; tổ bảo vệ an ninh, trật tự; nhân viên y tế thôn, tổ dân phố, cô đỡ thôn, bản và cộng tác viên dân số cũng được rà soát, kiện toàn tương ứng với địa bàn mới, bảo đảm duy trì các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, chăm sóc sức khỏe và công tác dân số trong cộng đồng.

Để các nội dung sau sắp xếp được triển khai thống nhất, Sở Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành hướng dẫn địa phương hoàn thiện quy trình, thủ tục, tham mưu ban hành các quy định về chế độ, chính sách và quy chế tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố; đồng thời theo dõi, tổng hợp tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố tại Ninh Bình không dừng lại ở mục tiêu giảm đầu mối mà hướng đến đổi mới phương thức hoạt động của cộng đồng dân cư. Khi tổ chức được kiện toàn, trách nhiệm được phân định rõ ràng, chế độ chính sách được quan tâm và cơ sở vật chất được sử dụng hiệu quả, thôn, tổ dân phố sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị từ cơ sở./.

Khánh Hà