Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tuyên truyền viên cơ sở - đòn bẩy đưa lao động vùng cao đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng gắn với giảm nghèo bền vững

Ông Bùi Sỹ Tuấn - Phó Cục trưởng cục Quản lý Lao động ngoài nước phát biểu tại Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ tuyên truyền viên cơ sở.

Từ thực tế ở tỉnh Lai Châu…

Thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội tại các địa bàn vùng cao như tỉnh Lai Châu minh chứng rằng, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài là kênh giảm nghèo nhanh chóng và bền vững nhất. Với đặc thù tỉnh miền núi biên giới còn nhiều khó khăn, cấp ủy và chính quyền tỉnh Lai Châu đã cụ thể hóa các văn bản của Trung ương, ban hành Nghị quyết hỗ trợ lao động dân tộc thiểu số đặc thù như Mảng, La Hủ và ký thỏa thuận hợp tác phái cử lao động thời vụ với huyện Haenam, tỉnh Jeollanam, Hàn Quốc. Năm 2026, toàn tỉnh tạo bước đột phá khi đưa được 1.039 lao động xuất cảnh đi làm việc tại các thị trường ngoài nước, đạt 432,92% kế hoạch năm. Trong đó, có 376 người đi theo hợp đồng qua các doanh nghiệp dịch vụ được Bộ Nội vụ cấp phép và 663 người tham gia chương trình hợp tác lao động thời vụ với đối tác nước ngoài. Thị trường tiếp tục mở rộng với 665 người tại Hàn Quốc, 307 người tại Đài Loan, 55 người tại Nhật Bản cùng một số thị trường tiềm năng khác. Nhiều lao động người dân tộc Mông, Dao, Mảng, La Hủ sau thời gian làm việc đã gửi về nguồn kiều hối hàng trăm triệu đồng, giúp gia đình trả nợ, xây nhà kiên cố và đầu tư phát triển sản xuất.

Không chỉ mang lại giá trị vật chất trực tiếp, ý nghĩa cốt lõi của công tác này nằm ở việc hiện thực hóa triết lý "Vòng tuần hoàn lao động". Lao động xuất thân từ hộ nghèo, vùng sâu, vùng xa khi bước ra môi trường quốc tế được đào tạo về kỷ luật, nâng cao kỹ năng nghề và rèn luyện tác phong công nghiệp hiện đại. Sau khi hoàn thành hợp đồng trở về quê hương, họ không chỉ có nguồn vốn tích lũy đáng kể mà còn mang theo tư duy kinh tế mới, trở thành hạt nhân đi đầu trong khởi nghiệp, phát triển kinh tế gia đình và hợp tác xã tại bản làng. Lợi ích kinh tế từ người lao động hồi hương chính là đòn bẩy kích hoạt nội lực phát triển kinh tế địa phương, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn miền núi và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

… đến vai trò quan trọng của cán bộ, tuyên truyền viên cơ sở

Tuy nhiên, công tác vận động người lao động đi làm việc ở nước ngoài tại vùng cao vẫn đối mặt với nhiều rào cản nan giải. Trước hết là rào cản về địa lý và trình độ nhận thức khi địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều khiến việc tiếp cận thông tin chính thống về thị trường lao động còn hạn chế. Đa số bà con quen với tập quán canh tác truyền thống, mang tâm lý tự ti, e ngại việc phải xa gia đình, lạ lẫm với ngôn ngữ, văn hóa và nếp sống kỷ luật tại các quốc gia phát triển. Thêm vào đó, việc thiếu hụt nguồn vốn ban đầu để chi trả chi phí học nghề, học ngoại ngữ, khám sức khỏe và làm thủ tục xuất cảnh tiếp tục là trở ngại rất lớn đối với các hộ nghèo và cận nghèo.

Đặc biệt nghiêm trọng hơn, lợi dụng sự thiếu hụt thông tin của người dân, nhiều tổ chức, cá nhân môi giới bất hợp pháp len lỏi vào các bản làng tung tin giả, hứa hẹn các đơn hàng "việc nhẹ lương cao", không cần học tiếng hay kỹ năng. Các đối tượng này đã thu những khoản tiền bất hợp pháp rất lớn rồi bỏ trốn, hoặc đưa lao động xuất cảnh bằng đường tiểu ngạch để làm việc chui.

Trong bối cảnh đó, vai trò của đội ngũ cán bộ văn hóa - xã hội và tuyên truyền viên cơ sở tại cấp xã, thôn, bản giữ vị trí mang tính quyết định. Là những người gần dân, sát dân, am hiểu phong tục tập quán và nói được tiếng đồng bào, các tuyên truyền viên cơ sở trực tiếp đến từng hộ gia đình để giải thích chính sách. Một lời giải thích cặn kẽ, một thông tin chuẩn xác về chính sách hỗ trợ 100% kinh phí đào tạo nghề, ngoại ngữ, tiền ăn, sinh hoạt phí và thủ tục xuất cảnh theo Quyết định số 1190/QĐ-BNV; một hướng dẫn cụ thể về nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội hay một cảnh báo kịp thời về thủ đoạn lừa đảo sẽ giúp bà con hoàn toàn an tâm, tự tin lựa chọn con đường xuất ngoại hợp pháp.

Việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ tuyên truyền viên cơ sở là nền tảng thực hiện thắng lợi các mục tiêu an sinh xã hội thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035. Khi người lao động được định hướng đúng đắn, chuẩn bị chu đáo về tay nghề và ngoại ngữ trước khi xuất cảnh, họ sẽ tự tin hòa nhập, chấp hành nghiêm pháp luật nước sở tại, tích lũy nguồn vốn và tác phong công nghiệp để khi trở về đóng góp tích cực xây dựng quê hương. Chăm lo nâng cao năng lực cho lực lượng tuyên truyền viên cơ sở chính là một trong những giải pháp căn bản, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên dải biên cương Tổ quốc./.

Nguyễn Hữu